संगीतकार ए आर रहमान यांनी एका मुलाखतीत केलेल्या टिप्पणींबद्दलच्या टीकेला उत्तर दिले आहे. त्यांनी भारताप्रती आपली निष्ठा व्यक्त केली असून आपल्या शब्दांमागील हेतू स्पष्ट केला आहे. बॉलिवूडमधील कथित भेदभावावरून सार्वजनिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी असलेल्या या संगीतकाराने आपल्या प्रेरणा स्पष्ट करणारे एक निवेदन जारी केले. या निवेदनासोबत एका क्रिकेट सामन्यात सादर केलेल्या त्यांच्या ‘माँ तुझे सलाम/वंदे मातरम’ या गाण्याचे फुटेजही होते, जे त्यांच्या सांस्कृतिक योगदानावर अधोरेखित करते.
आपल्या व्हिडिओ निवेदनात, संगीतकार ए आर रहमान यांनी भारताला आपली प्रेरणा आणि घर असे वर्णन केले, तसेच आपल्या जीवनात संगीताने बजावलेल्या एकसंधतेच्या भूमिकेवर जोर दिला. ते म्हणाले, “संगीत हा नेहमीच माझ्यासाठी आपल्या संस्कृतीशी जोडण्याचा, तिचा उत्सव साजरा करण्याचा आणि तिचा सन्मान करण्याचा मार्ग राहिला आहे. भारत ही माझी प्रेरणा, माझा गुरू आणि माझे घर आहे. मला समजते की कधीकधी हेतूंचा गैरसमज होऊ शकतो. पण माझा उद्देश नेहमीच संगीताद्वारे उत्थान करणे, सन्मान करणे आणि सेवा करणे हा राहिला आहे. मी कोणालाही दुःख देण्याची इच्छा बाळगली नाही आणि मला आशा आहे की माझी प्रामाणिकपणाची भावना पोहोचेल.”
संगीतकार ए आर रहमान यांनी कलात्मक प्रकल्पांद्वारे भारताच्या विविधतेचा उत्सव साजरा करण्याच्या आपल्या प्रयत्नांची उदाहरणे दिली. यामध्ये ‘वेव्हज’ शिखर परिषदेत ‘झाला’चे संगोपन, ‘रूह-ए-नूर’मधील सहभाग आणि तरुण नागा संगीतकारांसोबतचे सहकार्य यांचा समावेश आहे. त्यांनी स्ट्रिंग ऑर्केस्ट्राची निर्मिती, ‘सनशाईन ऑर्केस्ट्रा’ला मार्गदर्शन, भारताचा पहिला बहुसांस्कृतिक व्हर्च्युअल बँड ‘सीक्रेट माउंटन’चा विकास आणि हॅन्स झिमर यांच्यासोबत ‘रामायण’साठी केलेल्या अलीकडील कामाचाही उल्लेख केला.
“भारतीय असल्याचा मला अभिमान आहे, ज्यामुळे मला अशी जागा निर्माण करता येते जी नेहमीच अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याला वाव देते आणि बहुसांस्कृतिक आवाजांचा उत्सव साजरा करते. आदरणीय पंतप्रधानांसमोर ‘वेव्हज’ शिखर परिषदेत सादर केलेल्या ‘झाला’चे संगोपन करण्यापासून आणि ‘रूह-ए-नूर’पर्यंत, तरुण नागा संगीतकारांसोबत सहकार्य करण्यापर्यंत, स्ट्रिंग ऑर्केस्ट्रा तयार करण्यापर्यंत, ‘सनशाईन ऑर्केस्ट्रा’ला मार्गदर्शन करण्यापर्यंत, तसेच भारताचा पहिला बहुसांस्कृतिक व्हर्च्युअल बँड ‘सीक्रेट माउंटन’ तयार करण्यापर्यंत आणि हॅन्स झिमर यांच्यासोबत ‘रामायण’साठी संगीत देण्याचा सन्मान मिळवण्यापर्यंत. प्रत्येक प्रवासाने माझा उद्देश अधिक दृढ केला आहे.”
त्यांनी देशाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करून आणि संगीताद्वारे भारताच्या भूतकाळाचा सन्मान करण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार करून आपले निवेदन संपवले, “मी या राष्ट्राबद्दल कृतज्ञ आहे आणि भूतकाळाचा सन्मान करणाऱ्या संगीतासाठी वचनबद्ध आहे,” असे म्हणत त्यांनी ‘माँ तुझे सलाम/वंदे मातरम’ हे गाणे गाणाऱ्या स्टेडियममधील प्रेक्षकांचे फुटेज दाखवले.
बीबीसी एशियन नेटवर्कला दिलेल्या मुलाखतीत संगीतकार ए आर रहमान यांना बॉलिवूडमधील तमिळ संगीतकार म्हणून आलेल्या अनुभवांबद्दल विचारण्यात आल्यानंतर हा वाद सुरू झाला होता. आपल्याला कधी कोणताही पूर्वग्रह जाणवला का, या प्रश्नाला उत्तर देताना संगीतकार ए आऱ रहमान म्हणाले, “कदाचित मला याची कधी कल्पनाच आली नाही, कदाचित देवाने ते माझ्यापासून लपवले असेल, पण मला यापैकी काहीही जाणवले नाही. गेल्या आठ वर्षांपासून, कदाचित, कारण सत्तांतर झाले आहे आणि आता ज्यांच्याकडे सर्जनशीलता नाही अशा लोकांच्या हातात सत्ता आहे. ही जातीय गोष्टही असू शकते, पण ती माझ्यासमोर उघडपणे घडत नाही.”
संगीतकार ए आर रहमान यांनी ‘छावा’ या चित्रपटावरही टीका केली, आणि या प्रकल्पाचे वर्णन फूट पाडणाऱ्या प्रवृत्तींचा फायदा घेणारा प्रकल्प असे केले, मात्र त्यांनी यावर अधिक स्पष्टीकरण दिले नाही. बॉलिवूडमधील बदलत्या सत्ता समीकरणांवर केलेल्या त्यांच्या टिप्पणीमुळे सोशल मीडिया आणि मनोरंजन क्षेत्रात विविध प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत.
मुलाखतीनंतर, रहमान यांना टीकेला आणि विरोधाला सामोरे जावे लागले, ज्यामुळे त्यांना जनतेसमोर स्पष्टीकरण देणारे निवेदन जारी करावे लागले. आपल्या संपूर्ण संदेशात, रहमान यांनी सांस्कृतिक एकतेसाठी संगीताचा एक साधन म्हणून वापर करण्याचा आपला हेतू अधोरेखित केला आणि भारतात अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर आणि बहुसांस्कृतिक आवाजांच्या सन्मानावर आपला विश्वास असल्याचे सांगितले.
संगीतकार ए आर रहमान यांचा प्रतिसाद आणि त्यानंतरच्या चर्चेने भारतीय संगीत आणि चित्रपट उद्योगातील प्रतिनिधित्व आणि सर्जनशील नियंत्रणाच्या व्यापक मुद्द्यांकडे लक्ष वेधले आहे, आणि संगीतकाराने सकारात्मक योगदानासाठी आणि संगीताच्या उत्थानकारी शक्तीसाठी आपली वचनबद्धता पुन्हा एकदा अधोरेखित केली आहे.