झोहोचे (Zoho) सह-संस्थापक स्रीधर वेंबू यांनी सांगितले की, कंपनीने AWS आणि Google Cloud सारख्या मोठ्या सेवा प्रदात्यांवर अवलंबून राहण्याऐवजी स्वतःची क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चर (पायाभूत सुविधा) विकसित करण्याचा निर्णय घेतला. झोहो आता ‘कॅटलिस्ट’ (Catalyst) या आपल्या ‘सर्व्हरलेस प्लॅटफॉर्म’द्वारे ही इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपर्ससाठी उपलब्ध करून देत आहे आणि ती विद्यार्थ्यांसाठी मोफत देण्याची योजना आखत आहे.
स्रीधर वेंबू म्हणाले की, झोहोने सुरुवातीच्या काळातच आपली ॲप्लिकेशन्स चालवण्यासाठी स्वतःची इन्फ्रास्ट्रक्चर विकसित करण्यास सुरुवात केली होती. यामध्ये क्लाउड सॉफ्टवेअर चालवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या अनेक मूलभूत प्रणालींचा समावेश आहे, जसे की डेटाबेस, ओळख व्यवस्थापन (identity), मेसेजिंग, शोध (search), स्टोरेज आणि कम्प्युटिंग.
“झोहोमध्ये आम्ही सुरुवातीला केलेल्या गोष्टींपैकी एक म्हणजे आमची ॲप्लिकेशन्स चालवण्यासाठी स्वतःची क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चर तयार करणे,” असे श्रीधर वेंबू यांनी एका अलीकडील पोस्टमध्ये म्हटले आहे.
स्रीधर वेंबू यांनी सांगितले की, AWS किंवा Google Cloud वर अवलंबून राहण्याऐवजी झोहोने या प्रणाली स्वतःच विकसित केल्या. त्यानंतर कंपनीने ‘कॅटलिस्ट’द्वारे ही इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपर्ससाठी खुली केली आहे. ‘कॅटलिस्ट’ची निर्मिती मूळतः डेव्हलपर्सना झोहोची ॲप्लिकेशन्स अधिक विस्तारित (extend) करता यावीत यासाठी करण्यात आली होती. वेंबू यांच्या मते, आता अशा डेव्हलपर्सकडूनही या प्लॅटफॉर्मचा वापर केला जात आहे जे झोहोच्या इकोसिस्टमचा भाग नाहीत.
झोहो ‘कॅटलिस्ट’मध्ये अधिक गुंतवणूक करत आहे आणि हा प्लॅटफॉर्म विद्यार्थ्यांसाठी मोफत उपलब्ध करून देणार आहे. कंपनीची इच्छा आहे की, विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या प्रकल्पांवर काम करताना इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या खर्चाची चिंता न करता ॲप्लिकेशन्स तयार करावीत आणि ती कार्यान्वित (deploy) करावीत.
One of the early things we did at Zoho was build our own cloud infrastructure to run our applications. From databases, identity and messaging to search, storage and compute, we built it ourselves rather than depending on AWS or Google Cloud.
We have opened this infrastructure to…
— Sridhar Vembu (@svembu) October 1, 2026
“डेव्हलपर्सना त्यांच्या कल्पनांचे वास्तविक उत्पादनांमध्ये रूपांतर करण्यासाठी आवश्यक असलेली इन्फ्रास्ट्रक्चर उपलब्ध करून देणे हे आमचे ध्येय आहे,” असे वेंबू म्हणाले.
हे पाऊल झोहो आपली उत्पादने कशी तयार करते आणि चालवते याबद्दल स्रीधर वेंबू यांनी यापूर्वी केलेल्या विधानांशी सुसंगत आहे. सप्टेंबर २०२५ मधील एका पोस्टमध्ये, त्यांनी कंपनीचे सॉफ्टवेअर कोठे विकसित केले जाते, ग्राहकांचा डेटा कोठे साठवला जातो आणि झोहोच्या सेवांमागील इन्फ्रास्ट्रक्चर कोणत्या कंपन्या पुरवतात, यांसारख्या प्रश्नांची उत्तरे दिली होती.
स्रीधर वेंबू यांनी सांगितले की, झोहोची सर्व उत्पादने भारतात विकसित केली जातात आणि कंपनीचे जागतिक मुख्यालय चेन्नईमध्ये आहे. झोहोची कार्यालये ८० हून अधिक देशांमध्ये आहेत, ज्यामध्ये अमेरिकेतील मोठ्या उपस्थितीचाही समावेश आहे.
स्रीधर वेंबू यांनी हे देखील सांगितले की, भारतीय ग्राहकांचा डेटा भारतातच होस्ट केला जातो; त्यांच्या पोस्टच्या वेळी मुंबई, दिल्ली आणि चेन्नई येथे डेटा सेंटर्स कार्यरत होती आणि ओडिशामध्ये आणखी एक डेटा सेंटर उभारण्याची योजना होती. झोहोची जगभरात १८ हून अधिक डेटा सेंटर्स आहेत आणि कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, ते संबंधित देश किंवा प्रदेशाच्या नियमांनुसार डेटा होस्ट करतात.
स्रीधर वेंबू पुढे म्हणाले की, आमच्या सर्व सेवा आमच्या मालकीच्या हार्डवेअरवर आणि आम्ही विकसित केलेल्या सॉफ्टवेअर फ्रेमवर्क्सवर चालतात; हे सर्व लिनक्स (Linux) ओएस आणि पोस्टग्रेस (Postgres) डेटाबेससारख्या ओपन-सोर्स तंत्रज्ञानावर आधारित आहे,” असेम्हणाले.
स्रीधर वेंबू यांनी हे देखील स्पष्ट केले की, झोहो आपली उत्पादने AWS किंवा Azure वर होस्ट करत नाही. प्रादेशिक ‘स्विचिंग नोड्स’साठी (जे ट्रॅफिकचा वेग सुधारण्यास मदत करतात) मोठ्या क्लाउड कंपन्यांच्या काही सेवांचा वापर केला जाऊ शकतो, परंतु वेंबू यांच्या मते, मूळ डेटा त्या सेवांवर साठवला जात नाही. झोहो विविध ठिकाणी आपली ‘पॉइंट्स ऑफ प्रेझेन्स’ (नेटवर्क उपस्थितीची ठिकाणे) देखील वाढवत आहे.
स्रीधर वेंबू यांनी अलीकडेच सॉफ्टवेअर डेव्हलपर्ससमोरील आणखी एका मुद्द्यावर भाष्य केले: तो म्हणजे कोड लिहिण्यासाठी AI टूल्सचा वाढता वापर.
एका डेव्हलपरने अशा कामाच्या ठिकाणाचे वर्णन केले होते जिथे ‘क्लॉड कोड’ (Claude Code) वापरून स्पेसिफिकेशन्स, कोड, चाचण्या आणि इतर अभियांत्रिकी कामे केली जात होती; यावर प्रतिक्रिया देताना वेंबू म्हणाले की, कंपन्यांनी AI ला अभियंत्यांच्या त्यांच्या स्वतःच्या सॉफ्टवेअरबद्दलच्या समजेची जागा घेऊ देऊ नये.
“हे दुर्दैवी आहे. मी आमच्या अभियंत्यांना AI वापरण्यास सांगतो, पण आपली समज कधीही AI च्या हवाली करू नका, असेही बजावतो,” ते म्हणाले.
स्रीधर वेंबू म्हणाले की सॉफ्टवेअर उद्योग AI च्या बाबतीत खूप वेगाने पुढे जात आहे. त्यांनी याची तुलना “एखाद्या आलिशान नवीन गाडीत अतिवेगाने गाडी चालवण्याशी केली, जी कशी चालवायची हेच आपल्याला नीट माहित नाही.” त्यांनी इशारा दिला की, जर डेव्हलपर्सनी आपण तयार करत असलेल्या सिस्टिम्स समजून घेणे थांबवले, तर यामुळे समस्या निर्माण होऊ शकतात.