इराणसोबतच्या संभाव्य करारावर निर्णय घेण्यासाठी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या अध्यक्षतेखाली व्हाईट हाऊसमध्ये झालेली बैठक या आठवड्याच्या सुरुवातीला कोणत्याही निष्कर्षाशिवाय संपली. असोसिएटेड प्रेसने ट्रम्प प्रशासनातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याचा हवाला देत दिलेल्या वृत्तानुसार, अध्यक्ष दोन तासांच्या बैठकीतून कोणताही निर्णय न घेता बाहेर पडले.
शुक्रवारी झालेल्या या बैठकीपूर्वी, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे आग्रह धरला होता की, युद्धविराम वाढवणाऱ्या करारामध्ये इराणने संघर्षग्रस्त होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडणे समाविष्ट असेल.
त्यांनी असेही प्रतिपादन केले होते की, तेहरानने कधीही अणुबॉम्ब न बनवण्याची वचनबद्धता आणि अमेरिकेला त्यांचे समृद्ध युरेनियम काढून घेण्याची परवानगी देणे, या वॉशिंग्टनच्या करारासाठीच्या प्रमुख अटींपैकी आहेत.
इराणने या अटींना वारंवार विरोध केला आहे. एपीने उद्धृत केलेल्या नाव न सांगितलेल्या अधिकाऱ्याने सांगितले की, ट्रम्प केवळ अशाच करारावर स्वाक्षरी करतील जो त्यांच्या “रेडलाइन्स” पूर्ण करेल आणि तेहरानच्या अणु महत्त्वाकांक्षांना आळा घालेल.
एपी (AP) सह अनेक वृत्तसंस्थांनी अमेरिकन आणि इराणी वाटाघाटीकारांनी एका तात्पुरत्या करारावर सहमती दर्शवल्याचे वृत्त दिल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी, ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये त्यांच्या सहाय्यकांसोबत झालेल्या उच्चस्तरीय चर्चेला दुजोरा दिला.
इराणच्या वादग्रस्त अणुकार्यक्रमावर नव्याने चर्चा होत असताना, या करारामुळे युद्ध करणाऱ्या दोन्ही पक्षांमधील नाजूक युद्धविराम ६० दिवसांसाठी वाढवला जाईल. व्हाईट हाऊस सिच्युएशन रूममध्ये शुक्रवारी झालेल्या बैठकीपूर्वी, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘ट्रुथ सोशल’वरील एका पोस्टमध्ये म्हटले होते की, ते इराणबाबत “अंतिम निर्णय” घेण्याच्या प्रयत्नात आहेत.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लिहिले की, “इराणने हे मान्य केलेच पाहिजे की ते कधीही अणुशस्त्र किंवा बॉम्ब बाळगणार नाहीत.” अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी पुढे म्हटले की, होर्मुझची सामुद्रधुनी आंतरराष्ट्रीय नौकानयनासाठी पुन्हा उघडली पाहिजे आणि सर्व सागरी सुरुंग नष्ट केले पाहिजेत.
शनिवारी, डोनाल्ड ट्रम्प यांचे युद्धमंत्री, पीट हेगसेथ यांनी सांगितले की, जर करार होऊ शकला नाही, तर अमेरिका इराणवर पुन्हा हल्ले सुरू करण्यास तयार आहे. “गरज पडल्यास पुन्हा हल्ले सुरू करण्याची आमची क्षमता… आम्ही त्यासाठी पूर्णपणे सक्षम आहोत,” असे पेंटागॉन प्रमुखांनी सिंगापूरमध्ये सांगितले.
“आमचा शस्त्रसाठा त्यासाठी पुरेसा आहे, तिथे आणि जगभरातही, त्यामुळे आम्ही खूप चांगल्या स्थितीत आहोत,” असे त्यांनी आशियातील संरक्षण नेते, सैन्य आणि राजनयिकांसाठी असलेल्या प्रमुख मंच, शांग्री-ला डायलॉगमध्ये बोलताना सांगितले.
पेंटागॉन प्रमुखांनी सांगितले की राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प “संयमी” आहेत आणि त्यांना एक “उत्तम करार” करायचा आहे, ज्यामुळे इराणला अणुशस्त्र मिळणार नाही.
इराण आणि अमेरिकेचे वाटाघाटी करणारे प्रतिनिधी कराराला अडथळा आणणारे मोठे मतभेद दूर करण्यासाठी काम करत असले तरी, दोन्ही देशांमधील अविश्वास कायम असल्याचे दिसत होते.
शुक्रवारी, इराणच्या मुख्य वाटाघाटी करणाऱ्या प्रतिनिधीने सांगितले की तेहरानचा “हमी किंवा शब्दांवर विश्वास नाही,” केवळ कृतींवर विश्वास आहे. गेल्या वर्षभरात इराण अणुसंवादात गुंतलेला असताना इस्रायल आणि अमेरिकेने दोनदा हल्ला केल्यानंतर निर्माण झालेला संशय यातून अधोरेखित झाला.
“दुसरी बाजू कृती करेपर्यंत कोणतेही पाऊल उचलले जाणार नाही,” असे मोहम्मद बागेर कलिबाफ यांनी एक्स (X) वर लिहिले. “आम्ही चर्चेतून सवलती मिळवत नाही, तर क्षेपणास्त्रांमधून मिळवतो,” असेही ते पुढे म्हणाले.
इस्लामिक रिव्होल्यूशन गार्ड्स कॉर्प्सचे (IRGC) माजी प्रमुख कमांडर मोहसेन रझाई यांनीही असाच सूर लावला. त्यांनीही इराणसोबत राजनैतिक संबंध ठेवण्यामागे ट्रम्प यांच्या हेतूंबद्दल साशंकता व्यक्त केली.
इराणी दैनिक ‘तेहरान टाइम्स’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, रझाई म्हणाले, “अपेक्षेप्रमाणे, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष तिसऱ्यांदा राजनैतिक संबंधांना धोका देत आहेत. नौदल नाकेबंदी कायम ठेवून आणि वाटाघाटींमध्ये अवाजवी मागण्यांचा आग्रह धरून, त्यांनी पुन्हा एकदा दाखवून दिले आहे की त्यांना चर्चेत (खरोखर) रस नाही आणि ते इतर उद्दिष्टे साध्य करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.”