भारतीय लेखिका बानू मुश्ताक आणि अनुवादिका दीपा भास्थी यांना मंगळवारी “हार्ट लॅम्प” या कादंबरीसाठी आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार मिळाला. हा संग्रह ३० वर्षांहून अधिक काळ लिहिलेल्या १२ लघुकथांचा संग्रह आहे आणि दक्षिण भारतातील महिलांच्या दैनंदिन जीवनाचे आणि संघर्षांचे वर्णन करतो.
लंडनच्या टेट मॉडर्न येथे झालेल्या एका समारंभात पाच सदस्यीय मतदान पॅनेलचे अध्यक्ष म्हणून बेस्टसेलर बुकर पुरस्कार-लांब यादीतील लेखक मॅक्स पोर्टर यांनी या पुरस्काराची घोषणा केली.
लघुकथांच्या संग्रहाला हा पुरस्कार पहिल्यांदाच देण्यात आला आहे. २०१६ मध्ये या पुरस्काराचे सध्याचे स्वरूप धारण केल्यापासून भास्थी ही पहिली भारतीय अनुवादक आणि नववी महिला अनुवादक आहे. तेव्हापासून हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या मुश्ताक या सहाव्या महिला लेखिका आहेत.
कन्नड भाषेत लिहिलेले, जे सुमारे ६५ दशलक्ष लोक बोलतात, प्रामुख्याने दक्षिण भारतातील, पोर्टर यांनी भाषांतराच्या “मूलगामी” स्वरूपाचे कौतुक केले आणि ज्युरी सदस्यांकडून कथांचे वाढत जाणारे कौतुक ऐकणे “आनंददायक” असल्याचे सांगितले.
We're delighted to announce that the winner of the #InternationalBooker2025 is Heart Lamp by Banu Mushtaq, translated by Deepa Bhasthi.
Here's everything you need to know about the book: https://t.co/wPRGqgrQyc pic.twitter.com/tVFxwSGhZo
— The Booker Prizes (@TheBookerPrizes) May 20, 2025
“या सुंदर, व्यस्त, जीवनदायी कथा कन्नडमधून उगम पावतात, इतर भाषा आणि बोलीभाषांच्या असाधारण सामाजिक-राजकीय समृद्धतेसह एकत्रित होतात,” पोर्टर म्हणाले. “ते महिलांचे जीवन, पुनरुत्पादक अधिकार, श्रद्धा, जात, शक्ती आणि दडपशाहीबद्दल बोलते.”
पाच इतर अंतिम स्पर्धकांना मागे टाकणाऱ्या या पुस्तकात १९९० ते २०२३ पर्यंत लिहिलेल्या कथांचा समावेश आहे. भास्थी यांनी त्यांची निवड केली आणि त्यांचे क्युरेटेशन केले, जे तिच्या भाषांतरात दक्षिण भारताचे बहुभाषिक स्वरूप जपण्यास उत्सुक होते.
We are so proud of them. Deepa Bhasthi and Banu Mushtaq, winners of this year’s International Booker Prize. 🎉 pic.twitter.com/E4l3xn6Dor
— And Other Stories (@andothertweets) May 20, 2025
वकील, कार्यकर्ते तसेच लेखक असलेले मुश्ताक यांनी रविवारी एका शॉर्ट-लिस्ट वाचन कार्यक्रमात सांगितले की, या कथा “स्त्रियांबद्दल आहेत – धर्म, समाज आणि राजकारण त्यांच्याकडून निर्विवाद आज्ञाधारकतेची मागणी कशी करतात आणि असे करताना त्यांच्यावर अमानुष क्रूरता लादतात, त्यांना केवळ अधीनस्थ बनवतात.”
५०,००० पौंड ($६६,०००) बक्षीस रक्कम लेखक आणि अनुवादक यांच्यात समान विभागली जाणार आहे. प्रत्येकाला ट्रॉफी देखील दिली जाते.
आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार दरवर्षी दिला जातो. इंग्रजी भाषेतील काल्पनिक कथांसाठी बुकर पुरस्कारासोबत चालवला जातो, जो शरद ऋतूमध्ये दिला जाईल.