प्रख्यात हिंदी साहित्यिक तथा कवी, विनोद कुमार शुक्ला, ८८, यांना हिंदी साहित्यातील योगदानाबद्दल २०२४ चा ५९ वा ज्ञानपीठ पुरस्कार प्रदान करण्यात येणार आहे.
ज्ञानपीठ पुरस्कार हा विविध भारतीय भाषांमधील साहित्यात उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या लेखकांना दिला जाणारा भारतातील सर्वोच्च साहित्यिक सन्मान आहे.
प्रसिद्ध हिंदी लेखक, कवी आणि कादंबरीकार विनोद कुमार शुक्ला हे छत्तीसगड राज्यातील पहिले व्यक्ती ठरले आहेत ज्यांना हा सन्मान देण्यात आला आहे.
“त्यांच्या लेखनाची साधेपणा, संवेदनशीलता आणि अद्वितीय लेखनशैलीसाठी ते ओळखले जातात. आधुनिक हिंदी साहित्यात प्रायोगिक लेखनासाठीही ते प्रसिद्ध आहेत. त्यांची पहिली कविता पुस्तिका ‘लगभाग जय हिंद’ १९७१ मध्ये प्रकाशित झाली. त्यांच्या प्रमुख कादंबऱ्यांमध्ये ‘नौकर की कमीज’ यांचा समावेश आहे. ‘दीवार में एक खिडकी रहती थी’ आणि ‘खिलेगा तो देखेंगे’, असे भारतीय ज्ञानपीठच्या प्रकाशनात म्हटले आहे.
“त्यांच्या कविता आणि कथा सामान्य जीवनातील बारकावे सोप्या भाषेत सादर करतात. त्यांचे लेखन सामान्य माणसाच्या भावना, त्याचे दैनंदिन जीवन आणि समाजातील गुंतागुंत सुंदरपणे व्यक्त करते. त्यांना साहित्य अकादमी पुरस्कारासह इतर प्रतिष्ठित सन्मानांनीही सन्मानित करण्यात आले आहे,” असे त्यात म्हटले आहे.
पुरस्कार जिंकल्याबद्दल आनंदी असलेल्या विनोद कुमार शुक्ला यांनी त्यांच्या घरी माध्यमांशी बोलताना अधिक लिहिण्याची संधी न मिळाल्याबद्दल खेद व्यक्त केला.
८८ वर्षीय विनोद कुमार शुक्ला म्हणाले की, “मी आयुष्यात खूप काही पाहिले आहे, खूप काही ऐकले आहे आणि खूप काही अनुभवले आहे पण मी फक्त थोडेच लिहू शकलो. जेव्हा मी विचार करतो की मला किती लिहायचे आहे… तेव्हा असे वाटते की खूप काही शिल्लक आहे. जोपर्यंत मी जिवंत आहे, तोपर्यंत मला माझे उर्वरित लेखन पूर्ण करायचे आहे. पण मी माझे काम पूर्ण करू शकणार नाही… यामुळे, मी मोठ्या दुविधेत आहे. मला माझ्या लेखनातून माझे जीवन पुढे चालवायचे आहे, परंतु माझे आयुष्य वेगाने संपत आहे आणि मला इतक्या लवकर कसे लिहायचे हे माहित नाही, म्हणून मला थोडे वाईट वाटते,” असल्याची भावनाही व्यक्त केली.
हिंदी के जाने माने कवि-कथाकार विनोद कुमार शुक्ल जी को इस साल का ज्ञानपीठ पुरस्कार दिया जाएगा।#Chhattisgarh से किसी साहित्यकार को पहली बार #ज्ञानपीठ पुरस्कार मिलेगा#VinodKumarShukl जी को #PenLitAward समेत कई सम्मान मिल चुके हैं।#JnanpithAward pic.twitter.com/bxQHRPwLv4
— Anshuman Sharma (@anshuman_sunona) March 22, 2025
पुढे बोलताना विनोद कुमार शुक्ला विनोदाने म्हणाले की, “मी म्हणू शकत नाही की हा पुरस्कार खूप गोड आहे कारण मी मधुमेही आहे”.