तुम्ही स्वतः जिंकू शकता का? इतरांना निवडणुका जिंकण्यास मदत करण्यात वर्षे घालवणाऱ्या प्रत्येक राजकीय रणनीतीकाराला या प्रश्नाचे उत्तर द्यावे लागते. निवडणूक रणनीतीकार ते राजकारणी बनलेले आणि जन सुराज पार्टीचे (जेएसपी) संस्थापक प्रशांत किशोर (पीके) यांच्याकडे आज या प्रश्नाचे उत्तर असू शकते. मागील ३० वर्षापासून भाजपाचे विद्यमान राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन यांचा मतदारसंघ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बांकीपूर मतदारसंघात जनसुराज पक्षाचे संस्थापक आणि नेते प्रशांत किशोर यांचा २० हजार मतांनी विजय झाला आहे. नितीन नबीन हे राज्यसभेवर गेल्याने त्यांच्या रिक्त झालेल्या जागेसाठी पोटनिवडणूक जाहिर झाली होती. या निवडणूकीत पहिल्यांदाच प्रशांत किशोर यांचा विजय झाला आहे. २०२५ च्या बिहार विधानसभा निवडणूकीत प्रशांत किशोर यांना आणि त्यांच्या जनसुराज पक्षाला एकही जागा जिंकता आली नाही.
प्रशांत किशोर यांच्या जन सुराजने भाजपकडून बांकीपूर मतदारसंघ हिसकावून घेतला आणि या मतदारसंघावरील नितीन नबीन कुटुंबाची ३५ वर्षांची पकड संपुष्टात आणली. ३१ पैकी २९ मतमोजणीच्या फेऱ्या पूर्ण झाल्या असून, प्रशांत किशोर जवळपास २०,००० मतांनी आघाडीवर आहेत, ज्यामुळे त्यांचा निर्णायक विजय निश्चित मानला जात आहे.
सोमवारी निकाल जाहीर झाल्यानंतर प्रशांत किशोर म्हणाले, ३० वर्षांचे अंतर अवघ्या ३० दिवसांत भरून काढले.
जगातील सर्वात मोठ्या पक्षाच्या बालेकिल्ल्याला सामोरे जाण्यासाठी प्रशांत किंशोर हे दशकांहून जुनी संघटना, जातीय यंत्रणा किंवा बलाढ्य कार्यकर्ते घेऊन आले नव्हते, तर जमिनीवर जेमतेम अस्तित्वात असलेल्या एका नवख्या पक्षासोबत आले होते. प्रशांत किशोर यांनी भाजपला बांकीपूरमधील अपेक्षित विजयाचा आराम सोडायला भाग पाडले.
तर, प्रशांत किशोर यांनी बांकीपूरमध्ये जनसुराज साठी परिस्थिती कशी पालटली? पाटणाच्या मध्यभागी भाजपाच्या वर्चस्वाला आव्हान देणाऱ्या आणि ते मोडून काढली. बिहारचे तात्कालीन मुख्यमंत्री नीतीशकुमार यांच्यानंतर भाजपाचे आमदार सम्राट चौधरी यांच्याकडे बिहारचे मुख्यमंत्री पद आले. त्यामुळे बिहारही भाजपा शासित राज्य म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
Prashant Kishor has won the election.
As a BJP supporter, I'm happy that Bihar has got a strong opposition that will raise genuine public issues in the Legislative Assembly.
Congratulations to Prashant Kishor and the people of Bankipur.🎉🎉 pic.twitter.com/FBYSh0ciRX
— Aaruhi Reddy 🥷 (@CuteAaruhi4) August 3, 2026
सर्वप्रथम, बांकीपूर मतदारसंघातून भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन हे नेतृत्व करत होते. मात्र त्यांनी आमदारकीचा राजीनामा दिल्यानंतर आणि राज्यसभेवर पदोन्नती मिळाल्यानंतर बांकीपूर विधानसभा जागा रिक्त झाली. भाजपसाठी, हा मतदारसंघ राखणे ही केवळ एक औपचारिकता होती, कारण तो दीर्घकाळापासून एक सुरक्षित मतदारसंघ म्हणून मानला जात होता. नवीन यांनी त्यांचे वडील, नवीन किशोर प्रसाद सिन्हा, यांच्यानंतर सलग २० वर्षे या जागेचे प्रतिनिधित्व केले होते, ज्यांनी मागील १५ वर्षे ही जागा सांभाळली होती. या कुटुंबाने मिळून बांकीपूरला बिहारमधील भाजपच्या सर्वात मजबूत बालेकिल्ल्यांपैकी एक बनवले होते.
बांकीपूर पोटनिवडणूक ही प्रशांत किशोर यांच्या राजकीय प्रयोगावरील सार्वमत होती आणि भाजपसाठीही, कारण भाजपचे सम्राट चौधरी यांनी बिहारचे मुख्यमंत्री म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर राज्यातील ही पहिलीच निवडणूक होती, जे भगव्या पक्षाचे राज्यातील पहिले मुख्यमंत्री ठरले.
बांकीपूरच्या निकालाने हे सिद्ध केले आहे की २०२५ च्या निवडणुकीत जनसुराज पार्टीचा झालेला पराभव म्हणजे अपयश नव्हते. हे असे मैदान बनले, जिथे प्रशांत किंशोर यांना बिहारच्या राजकारणाची पुनर्बांधणी, पुनर्संबंध आणि पुनर्कल्पना करता आली.
राज्य नेतृत्वापासून ते बूथ समित्यांपर्यंत पसरलेल्या एका प्रस्थापित संघटनेसह बांकीपूर पोटनिवडणुकीत उतरलेल्या भाजपच्या विपरीत, प्रशांत किशोर यांच्या जेएसपीला जवळजवळ सर्वकाही शून्यातून उभे करावे लागले.
२०२५ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाच्या धड्यांनी किशोर यांना त्यांच्या राजकीय यंत्रणेचा पुनर्विचार करण्यास आधीच भाग पाडले होते. जनसुराज पार्टीच्या विस्तृत प्रचार रचना कमी करून सुमारे १०० मुख्य कर्मचाऱ्यांची एक छोटी टीम तयार करण्यात आली, ज्यांना महिला मतदार, जातीय संपर्क, बूथ व्यवस्थापन आणि प्रचार विश्लेषण हाताळणाऱ्या विशेष युनिट्सचे पाठबळ होते. जनसुराज पक्षाने मोठ्या सभांवर अवलंबून राहण्याऐवजी, अथक वैयक्तिक संपर्काचा पर्याय निवडला.
प्रशांत किशोर यांना ५९,२१३ मते मिळाली आहेत, तर भाजपचे नीरज कुमार यांना ३९,७९४ मते मिळाली आहेत. आरजेडीच्या उमेदवार रेखा कुमारी १३,२६० मतांसह तिसऱ्या क्रमांकावर असून, त्या प्रशांत किशोर यांच्यापेक्षा ४५,९५३ मतांनी मागे आहेत.
पाटणा येथील ए.एन. कॉलेजमध्ये कडेकोट सुरक्षा व्यवस्थेत सकाळी ८ वाजता मतमोजणीला सुरुवात झाली. भाजपने युवा नेते नीरज कुमार यांना उमेदवारी दिली होती. तर आरजेडीने पुन्हा एकदा रेखा कुमारी यांना उमेदवारी दिली, ज्या २०२५ च्या विधानसभा निवडणुकीत नवीन यांच्याकडून ५०,००० पेक्षा जास्त मतांनी पराभूत झाल्या होत्या.
३० जुलै रोजी झालेल्या पोटनिवडणुकीत ३४.३० टक्के मतदान झाले, जे मागील विधानसभा निवडणुकीत नोंदवलेल्या ४१.४५ टक्क्यांपेक्षा ७ टक्क्यांहून कमी आहे.