बॉलिवूड अभिनेत्री करीना कपूर खान हिला काँग्रेस नेते आणि राष्ट्रीय माध्यम समन्वयक अब्बास हाफीज यांनी कायदेशीर नोटीस बजावली आहे. दिवाळीच्या निमित्ताने केलेल्या लूकदरम्यान, तिने कुराणमधील ‘आयत-उल-कुर्सी’ (Ayat-ul-Kursi) ही आयत कोरलेले ३० कॅरेटचे पन्ना (emerald) असलेले पेंडंट घातले होते, ज्यावरून हा आक्षेप घेण्यात आला आहे.
११ नोव्हेंबर रोजी पाठवलेली ही नोटीस सेलिब्रिटी स्टायलिस्ट रिया कपूर हिलाही देण्यात आली आहे. रियाने करीनासाठी हा लूक तयार केला होता आणि तिने या पेंडंटचा उल्लेख भोपाळच्या तत्कालीन राजघराण्यातील एक वारसा (heirloom) म्हणून केला होता.
सोशल मीडियावर शेअर केलेल्या छायाचित्रांमध्ये कुराणमधील या पवित्र आयतीचे सादरीकरण ज्या पद्धतीने केले गेले, त्यावर या नोटीसद्वारे आक्षेप नोंदवण्यात आला आहे. यात संबंधित खात्यांवरून हे फोटो, व्हिडिओ आणि पोस्ट काढून टाकण्याची, जाहीर माफी मागण्याची आणि भविष्यात या पवित्र आयतीचे सादरीकरण अशा प्रकारे न करण्याची हमी देण्याची मागणी करण्यात आली आहे, ज्यामुळे तिची धार्मिक पवित्रता धोक्यात येईल.
हा वाद तेव्हा सुरू झाला जेव्हा करीना कपूरने इन्स्टाग्रामवर तिच्या दिवाळी लूकचे फोटो शेअर केले. यात तिने डिझायनर पुनीत बलना यांचा ‘बेज’ रंगाचा काफ्तान आणि त्यासोबत मॅचिंग पगडी घातली होती. तसेच, तिने ३० कॅरेटचे पन्ना असलेले एक पेंडंट घातले होते, ज्यावर कुराणमधील ‘सूरह अल-बकारा’ (Surah Al-Baqarah) मधील २५५ वी आयत, ‘आयत-उल-कुर्सी’ कोरलेली होती.
करीनाचा लूक तयार करणाऱ्या रिया कपूरने तिच्या इन्स्टाग्राम पोस्टमध्ये या दागिन्यांचा संबंध भोपाळच्या राजघराण्याशी जोडला. तिने लिहिले: “करीना पुनीत बलना यांच्या काफ्तान आणि पगडीमध्ये दिसत आहे. तिने भोपाळच्या नवाबांची २०० वर्षे जुनी ‘कलगी’ आणि भोपाळच्या बेगम यांचा ३० कॅरेटचा पन्ना घातला आहे, ज्यावर ‘आयत-उल-कुर्सी’ कोरलेली आहे.”
पोस्टच्या दुसऱ्या भागात, रियाने या दागिन्यांना “भोपाळच्या राजघराण्यातील वारसा” असे संबोधले आणि सांगितले की, हे दागिने सैफच्या कुटुंबाकडून आले आहेत; सैफची आजी, साजिदा सुलतान, या भोपाळच्या शेवटच्या सत्ताधारी नवाबांची कन्या होत्या.
या पेंडंटचा भोपाळच्या राजघराण्याशी असलेला संबंध करीनाचे पती, अभिनेता सैफ अली खान यांच्या माध्यमातून आहे. भोपाळचे शेवटचे सत्ताधारी नवाब हमीदुल्ला खान यांची कन्या साजिदा सुलतान, या सैफच्या आजी (वडिलांच्या आई) होत्या. त्यांनी इफ्तिकार अली खान पतौडी यांच्याशी विवाह केला आणि त्यांचा मुलगा म्हणजे मन्सूर अली खान पतौडी, जे सैफचे वडील होते. असे म्हटले जाते की, हे दागिने कुटुंबाकडून सैफकडे आणि त्यानंतर करीनाकडे आले आहेत.
मात्र, हाफीज यांचा आक्षेप केवळ कुराणमधील आयत कोरलेल्या पेंडंटच्या सादरीकरणाबाबत आहे; करीना पारंपारिक कपडे परिधान करते किंवा इतर शाही दागिने घालते, यावर त्यांचा कोणताही आक्षेप नाही.
कायदेशीर नोटीसमध्ये म्हटले आहे: “माझे अशील स्पष्ट करतात की, कोणाच्याही सामान्य पेहरावावर, वैयक्तिक निवडीवर किंवा दागिने घालण्याच्या स्वातंत्र्यावर भाष्य करण्याचा किंवा त्यावर नियंत्रण मिळवण्याचा त्यांचा कोणताही हेतू नाही. मात्र, त्यांचा विशिष्ट आक्षेप असा आहे की, जेव्हा ‘आयत-उल-कुर्सी’ (कुराणमधील एक आयत) असलेली वस्तू परिधान केली जाते किंवा सार्वजनिकरीत्या प्रदर्शित केली जाते, तेव्हा त्याचे सादरीकरण—ज्यामध्ये परिधान केलेले कपडे आणि सोशल मीडिया पोस्ट करण्याची पद्धत व संदर्भ यांचा समावेश होतो—ते अशा प्रकारे असावे की ज्यातून कुराणमधील या पवित्र आयतीबद्दलचा योग्य आदर दिसून येईल. त्यांच्या मते, संबंधित
पोस्टमधील पेहराव आणि सादरीकरणाच्या पद्धतीतून तो आदर दिसून येत नाही. हा आक्षेप केवळ या पवित्र पेंडंटच्या सादरीकरणापुरता मर्यादित आहे; तो संबंधित व्यक्तींच्या पेहरावावर किंवा जीवनशैलीवर केलेले कोणतेही सामान्य भाष्य नाही.”
नोटीसमध्ये पुढे म्हटले आहे: “इस्लामी विद्वानांनी कुराणमधील आयती दागिने म्हणून परिधान करण्याबाबत काही शंका उपस्थित केल्या आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनानुसार, अशा आयतींची पवित्रता जपली जाणे आवश्यक आहे आणि अशा परिस्थिती टाळल्या पाहिजेत जिथे त्यांचा अनादर होऊ शकेल; काही विद्वान तर अशी प्रथा पूर्णपणे टाळण्याचा सल्ला देतात. धार्मिक दृष्टिकोन भिन्न असू शकतात आणि कोणत्याही विशिष्ट विद्वानाचे मत मांडताना त्याला योग्य संदर्भाचा आधार असणे आवश्यक आहे.”
भोपाळच्या बेगमांच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाचा उल्लेख करत नोटीसमध्ये म्हटले आहे की, ऐतिहासिक नोंदींनुसार त्या ‘पर्दा’ (पडदा) पद्धतीचे पालन करत असत. त्यामुळे, या पेंडंटचा त्यांच्याशी असलेला कथित संबंध लक्षात घेता, या विषयाकडे अत्यंत संवेदनशीलतेने आणि आदराने पाहिले पाहिजे.
यात पुढे म्हटले आहे की, “ज्या पद्धतीने हे पेंडंट सादर केले गेले आहे, त्यामुळे मुस्लिम समुदायातील लोकांच्या तसेच ज्यांची मुळे ऐतिहासिक भोपाळ संस्थानाशी जोडलेली आहेत, अशा लोकांच्या भावना दुखावल्या गेल्या आहेत आणि त्यांना चिंता वाटत आहे.”
हाफीज यांनी हेही स्पष्ट केले की, ही नोटीस त्यांनी पूर्णपणे वैयक्तिक क्षमतेतून दिली आहे, कोणत्याही राजकीय पक्षाच्या वतीने नाही. त्यांनी मागणी केली आहे की, संबंधित पोस्ट सोशल मीडियावरून काढून टाकल्या जाव्यात आणि कुराणमधील या पवित्र आयतीचे सादरीकरण अशा प्रकारे केले जाऊ नये, ज्यामुळे तिची धार्मिक पवित्रता धोक्यात येईल. त्याने जाहीर माफीचीही मागणी केली.