एफआयआय अर्थात परदेशी गुंतवणूकदारांची अविरत विक्री सुरूच आहे. प्रत्यक्षात २४ फेब्रुवारी २०२५ रोजी एकाच सत्रात एफआयआयनी ६,२८७ कोटी रुपयांची विक्री केली. नोव्हेंबरनंतरचा हा सर्वात मोठा एका दिवसातील बहिर्गमन आहे. २८ नोव्हेंबर २०२४ रोजी एफआयआयनी ११,७५६ कोटी रुपयांची विक्री केली होती. एकूणच, २०२५ साठी, एफआयआयनी केवळ २०२५ मध्ये १.३० लाख कोटी रुपयांची आणि ऑक्टोबर २०२४ पासून ३ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त विक्री केली आहे.
एका वृत्तसंस्थेने दिलेल्या वृत्तानुसार, वाटपाच्या बाबतीत भारत आता APAC प्रदेशात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. बँक ऑफ अमेरिकेच्या नवीनतम फंड मॅनेजर सर्वेक्षणात (एफएमएस) असे दिसून आले आहे की भारतीय इक्विटीजना दिले जाणारे वाटप आता दोन वर्षांच्या नीचांकी पातळीवर आले आहे आणि त्याच वेळी चीनमध्ये लक्षणीय सुधारणा दिसून आली आहे.
सध्या चर्चेत असलेली एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे एफआयआय भारतीय शेअर्सची विक्री अशा प्रकारे करत आहेत की जणू उद्याचा दिवसच नाही आणि ते चीनसारख्या इतर आकर्षक आशियाई बाजारपेठांमध्ये वाटप हलवत आहेत.
जिओजित फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे मुख्य गुंतवणूक धोरणकार डॉ व्ही के विजयकुमार यांनी निदर्शनास आणून दिले की, “चीनी शेअर्समधील तीक्ष्ण वाढ ही जवळच्या काळात येणारी आणखी एक अडचण आहे. चिनी शेअर्स आकर्षक असल्याने ‘भारत विकून टाका, चीन विकत घ्या’ हा व्यापार काही काळ चालू राहू शकतो. CBOE VIX मधील तीक्ष्ण वाढ दर्शवते की काही काळासाठी अस्थिरता कायम राहील. अमेरिकेत दीर्घकालीन चलनवाढीच्या अपेक्षा वाढत आहेत आणि म्हणूनच, फेडकडून अपेक्षित दर कपात प्रत्यक्षात येण्याची शक्यता कमी आहे. फेड कदाचित आक्रमकही होऊ शकेल, ज्याचा परिणाम अमेरिकन शेअर बाजारांवर होईल. जर असे झाले आणि अमेरिकन बाँडच्या उत्पन्नात घट होऊ लागली, तर एफआयआय भारतात विक्रेते राहणे थांबवू शकतात आणि पुन्हा खरेदी सुरू करू शकतात. जवळच्या काळातील परिस्थिती अत्यंत अनिश्चित आहे.
खरं तर, २०२५ मध्ये चिनी बाजारपेठा जागतिक स्तरावर सर्वोत्तम कामगिरी करणाऱ्या बाजारपेठांपैकी एक आहेत. सेन्सेक्स आणि निफ्टी वर्षभरात ४% पेक्षा जास्त घसरले आहेत, तर हँग सेंग सारख्या काही आशियाई समकक्षांनी २०२५ मध्ये आतापर्यंत १५% पेक्षा जास्त वाढ केली आहे. हँग सेंग निर्देशांकातील वाढ विशेषतः प्रासंगिक आहे कारण एफआयआय याद्वारे चिनी शेअर्समध्ये गुंतवणूक करतात. जानेवारीच्या नीचांकी पातळीपासून हँग सेंग निर्देशांकाने आश्चर्यकारक सुधारणा केली आहे, नीचांकी पातळीपासून २४% वाढ झाली आहे आणि निर्देशांक आता ३ वर्षांच्या उच्चांकावर पोहोचला आहे.
जानेवारी २०२५ च्या अखेरीस हँग सेंगचे बाजार भांडवल $४.५६ ट्रिलियन (HK$३५.४ ट्रिलियन) होते, जे गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीतील $३.६२ ट्रिलियन (HK$२८.१ ट्रिलियन) पेक्षा २६% जास्त आहे. जानेवारी २०२५ मध्ये सरासरी दैनिक उलाढाल $१८.५१ अब्ज (HK$१४३.८ अब्ज) होती, जी गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीतील $१२.४५ अब्ज (HK$९६.७ अब्ज) पेक्षा ४९% जास्त आहे.
चीनच्या डीपसीकमधील प्रगतीमुळे एआय आशावादामुळे टेक स्टॉकमध्ये झालेली वाढ हे या वाढीचे एक कारण आहे. गेल्या आठवड्यात हँग सेंग टेक इंडेक्स ५% पेक्षा जास्त वाढला. त्यासोबतच चौथ्या तिमाहीत चीनचा जीडीपी वाढ अंदाजे ५.४% पेक्षा जास्त होता. यामुळे चिनी मध्यवर्ती बँकेकडून प्रोत्साहन/तरलता इंजेक्शनच्या आशेने, पीबीओसीने चिनी बाजारपेठांच्या बाजूने गुंतवणूक भावना वाढवली.
दुसरा मोठा घटक म्हणजे उदयोन्मुख बाजारपेठेत (EM) भारताचे सापेक्ष मूल्यांकन. तुलनात्मक आधारावर, भारत अजूनही अधिक महाग बाजारपेठ आहे. डॉलरची ताकद आणि मंदावलेली कमाई यामुळेही बाहेर पडण्यास चालना मिळत आहे.
सिद्धार्थ खेमका, प्रमुख – संशोधन, संपत्ती व्यवस्थापन, मोतीलाल ओसवाल यांनी स्पष्ट केले की, “एफआयआय भारताला विकत आहेत आणि चीनला अनुकूल आहेत असे म्हणणे योग्य ठरणार नाही. जर तुम्हाला व्यापक ट्रेंड दिसला तर, एफआयआय सामान्यतः भारतासह संपूर्ण ईएम बास्केटबद्दल सावध झाले आहेत. ट्रम्प टॅरिफ कसा लागू होईल याबद्दल सध्या बरीच अनिश्चितता आहे आणि गुंतवणूकदार त्याबद्दल स्पष्टता शोधत आहेत. गेल्या ऑक्टोबरच्या अखेरीस आपण ‘बाय चायना सेल इंडिया’ या विषयावर काही प्रमाणात चर्चा पाहिली आहे. परंतु सध्या बाजारात अशा कोणत्याही विशिष्ट ट्रेंडबद्दल स्पष्टता नाही. डॉलरची ताकद, कमाई आणि सापेक्ष ईएम मूल्यांकनासह अनेक कारणांमुळे एफआयआय विक्री करत आहेत.
मनोरंजक गोष्ट म्हणजे, अनेक प्रमुख ब्रोकरेजनी वर्षासाठी त्यांचे निफ्टी लक्ष्य निश्चित केले आहे. जागतिक ब्रोकरेज फर्म, सिटी भारतावर ओव्हरवेट आहे आणि डिसेंबरपर्यंत निफ्टीचे २६,००० चे लक्ष्य आहे. नोमुरा बाजारात ५% वाढ पाहतो आणि डिसेंबरपर्यंत निफ्टी २३,७८४ वर पोहोचेल अशी अपेक्षा करतो. बहुतेक विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की डॉलर निर्देशांक १०४ पातळीपर्यंत घसरणे हे एफआयआयसाठी एक संकेत असू शकते आणि २०२५ च्या दुसऱ्या सहामाहीत निधीचे वाटप होण्याची अपेक्षा केली जाऊ शकते.