ओपनएआयचे सीईओ सॅम ऑल्टमन यांनी जागतिक एआय लँडस्केपमध्ये भारताच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेवर भर दिला आणि म्हटले की भारत एआय क्रांतीतील नेत्यांपैकी एक असावा. आयटी मंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्याशी झालेल्या आगळ्यावेगळ्या गप्पांमध्ये बोलताना, ऑल्टमन यांनी चिप डेव्हलपमेंटपासून एआय मॉडेल्स आणि अॅप्लिकेशन्सपर्यंत भारताच्या विस्तारणाऱ्या एआय इकोसिस्टमवर प्रकाश टाकला.
“भारत सर्वसाधारणपणे एआयसाठी, विशेषतः ओपनएआयसाठी एक अविश्वसनीयपणे महत्त्वाची बाजारपेठ आहे. ही आमची दुसरी सर्वात मोठी बाजारपेठ आहे आणि गेल्या वर्षात आम्ही येथे आमचे वापरकर्ते तिप्पट केले आहेत,” असे ऑल्टमन म्हणाले. “देशाने एआय तंत्रज्ञान स्वीकारले आहे आणि चिप्सपासून मॉडेल्स आणि अॅप्लिकेशन्सपर्यंत संपूर्ण स्टॅक तयार करत आहे.”
त्यांच्या २०२३ च्या विधानांपेक्षा त्यांच्या स्वरात लक्षणीय बदल दिसून येतो, जिथे त्यांनी अमेरिकेबाहेर उदयास येणाऱ्या शक्तिशाली एआय मॉडेल्सबद्दल शंका व्यक्त केली होती.
भारताच्या एआय धोरणाला गती मिळाली
भारत आपल्या एआय प्रयत्नांना गती देत आहे, स्वतःचे फाउंडेशनल एआय मॉडेल विकसित करण्याच्या योजना उघड करत आहे. आयटी मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी देशाच्या वचनबद्धतेची पुष्टी करत म्हटले आहे की: “नवोपक्रम जगातून कुठूनही येऊ शकतो, मग तो भारतातून का येऊ नये?”
गेल्या आठवड्यात, सरकारने राष्ट्रीय एआय उपक्रमाची घोषणा केली, ज्यामध्ये हे समाविष्ट आहे:
• चॅटजीपीटी आणि डीपसीक आर१ शी स्पर्धा करण्यासाठी एक फाउंडेशनल एआय मॉडेल.
• एआय अनुप्रयोग तयार करण्यात स्टार्टअप्स आणि संशोधकांना समर्थन देण्यासाठी १८,६९३ जीपीयूसह राष्ट्रीय संगणक पायाभूत सुविधा.
सरकार-समर्थित अनुदान जे भारतातील एआय संगणनाचा खर्च प्रति तास ₹१०० पेक्षा कमी करेल ($१.१६) – जागतिक एआय मॉडेल्सच्या $२.५-$३ प्रति तास खर्चापेक्षा लक्षणीयरीत्या कमी.
मंत्री वैष्णव यांनी नमूद केले की भारताचा एआय स्टॅक तीन स्तंभांवर बांधला जाईल – जीपीयू, मॉडेल्स आणि अॅप्लिकेशन्स.
ऑल्टमनची भेट अशा वेळी आली आहे जेव्हा ओपनएआयला चिनी एआय स्टार्टअप डीपसीककडून वाढत्या स्पर्धेचा सामना करावा लागत आहे, ज्याने कमी किमतीच्या, उच्च-कार्यक्षमतेच्या एआय मॉडेल्ससह उद्योगाला विस्कळीत केले आहे. डीपसीकच्या आर१ मॉडेलने, $६ दशलक्षपेक्षा कमी किमतीत बनवले, अॅपलच्या अॅप स्टोअरवर चॅटजीपीटीला मागे टाकून टॉप-रँकिंग फ्री एआय अॅप म्हणून स्थान मिळवले आहे.
या बदलामुळे आधीच मोठे आर्थिक परिणाम झाले आहेत—एआय चिपमेकर एनव्हीडियाने एकाच दिवसात $५९० अब्ज बाजार मूल्य गमावले आहे, जे इतिहासातील कोणत्याही कंपनीचे एक दिवसातील सर्वात मोठे नुकसान आहे.
याव्यतिरिक्त, ओपनएआय भारतात कायदेशीर समस्यांशी देखील झुंजत आहे, कॉपीराइटच्या चिंतेवरून अनेक खटले दाखल आहेत. कंपनीने असे म्हटले आहे की ती फक्त सार्वजनिकरित्या उपलब्ध डेटा वापरते आणि भारतीय न्यायालयांना या प्रकरणावर अधिकार क्षेत्र आहे का असा प्रश्न उपस्थित केला आहे.
ऑल्टमनची भारत भेट व्यापक भू-राजकीय एआय शर्यतीशी जुळते. गेल्या महिन्यातच, अमेरिकन सरकारने अमेरिकेच्या एआय क्षमतांना बळकटी देण्यासाठी ओरेकल, मायक्रोसॉफ्ट आणि सॉफ्टबँक यांच्या सहकार्याने ५०० अब्ज डॉलर्सच्या एआय पायाभूत सुविधा गुंतवणुकीची घोषणा केली. दरम्यान, ओपनएआय आणि सॉफ्टबँकने जपानी बाजारपेठेत एआय अनुप्रयोगांचा विस्तार करण्यासाठी एसबी ओपनएआय जपान या ५०:५० संयुक्त उपक्रमाची स्थापना केली आहे.
भारत स्वतःची एआय इकोसिस्टम तयार करत असताना, ओपनएआय देखील देशासोबत सहयोग करण्याचा विचार करत आहे. चर्चेनंतर एका ट्विटमध्ये, वैष्णव यांनी नमूद केले की ऑल्टमन सर्व एआय वर्टिकलमध्ये भारतासोबत काम करण्यास तयार आहे.
Had super cool discussion with @sama on our strategy of creating the entire AI stack – GPUs, model, and apps.
Willing to collaborate with India on all three. pic.twitter.com/uXjB2w2dbV— Ashwini Vaishnaw (@AshwiniVaishnaw) February 5, 2025