आरबीआय अर्थात रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या आर्थिक वाढीऐवजी महागाई नियंत्रणावर लक्ष केंद्रित करण्यावर सरकारच्या टीकेच्या दरम्यान, नवनियुक्त आरबीआय गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी ३० डिसेंबर रोजी सांगितले की भारतीय अर्थव्यवस्थेत २०२५ मध्ये ग्राहक आणि व्यावसायिक आत्मविश्वास सुधारणे अपेक्षित आहे.
आर्थिक स्थिरता अहवालाच्या अग्रलेखात, आरबीआयचे गर्व्हनर संजय मल्होत्रा यांनी आर्थिक स्थिरता राखण्यासाठी आरबीआयच्या वचनबद्धतेवर जोर दिला, जो भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या शाश्वत वाढीला पाठिंबा देण्यासाठी त्यांना महत्त्वाचा वाटतो. “आम्ही वित्तीय संस्थांची स्थिरता आणि व्यापक प्रणालीगत स्थिरता सुनिश्चित करण्यासाठी कार्य करत असताना, आमचे लक्ष्य उच्च वाढीच्या मार्गावर केंद्रित आहे,” असल्याचे सांगितले.
पुढे बोलताना संजय मल्होत्रा यांनी जागतिक अनिश्चितता असूनही, चालू आर्थिक वर्षाच्या उत्तरार्धात भारताच्या अर्थव्यवस्थेला गती मिळण्याची शक्यता असल्याचे सांगत जागतिक स्थूल-आर्थिक आव्हाने चालू असूनही, २०२४-२५ च्या पहिल्या सहामाहीत मंदीनंतर भारतीय अर्थव्यवस्थेने त्याची गती पुन्हा प्राप्त करणे अपेक्षित आहे.” “ग्राहक आणि व्यावसायिक आत्मविश्वास उंचावला आहे आणि गुंतवणुकीचे वातावरण आशादायक दिसते, कारण कंपन्यांचा मजबूत ताळेबंद आणि निरोगी नफ्यासह २०२५ मध्ये प्रवेश करत आहेत.
वित्त मंत्रालयाने नोव्हेंबर महिन्याच्या आर्थिक आढाव्यात २०२४-२५ च्या पहिल्या सहामाहीत मंदीला कारणीभूत असलेल्या संभाव्य संरचनात्मक घटकांकडे लक्ष वेधले होते. भारताची जीडीपी GDP वाढ सप्टेंबर २०२४ ला संपलेल्या दुसऱ्या तिमाहीत ५.४% च्या सात-तिमाहीतील नीचांकी पातळीवर आली, ज्यामुळे पहिल्या सहामाही जीडीपी GDP वाढ ५.४% झाली.
मंदी, चलनवाढीच्या वाढीसह, आगामी चलनविषयक धोरण समितीच्या बैठकीत आरबीआय आपल्या धोरण दरात कपात करेल अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे.
संजय मल्होत्रा यांनी पुढे जोर दिला की भारतातील वित्तीय क्षेत्राचे नियामक सुधारणा आणि पाळत ठेवत आहेत. ठोस कमाई, कमी बिघडलेली मालमत्ता आणि मजबूत भांडवली बफर्स यांनी वाढलेली आर्थिक व्यवस्थेची ताकद त्यांनी हायलाइट केली. तणावाच्या चाचण्यांचे परिणाम सूचित करतात की, बँकिंग क्षेत्र आणि बिगर बँकिंग वित्तीय कंपन्या (NBFCs) तणावाच्या परिस्थितीतही भांडवल पातळी नियामक किमानपेक्षा जास्त राखतील अशी अपेक्षाही व्यक्त केली.
भारतीय रिज़र्व बैंक ने वित्तीय स्थिरता रिपोर्ट, दिसंबर 2024 जारी की
RBI releases the Financial Stability Report, December 2024https://t.co/xcOlUNBdsO— ReserveBankOfIndia (@RBI) December 30, 2024
पुढे बोलताना संजय मल्होत्रा म्हणाले की, आम्ही भारताच्या महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्टांना समर्थन देत सार्वजनिक विश्वास निर्माण करणे आणि सुरक्षित करणे सुरू ठेवतो. ग्राहक-केंद्रित, तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत आणि आर्थिकदृष्ट्या सर्वसमावेशक अशी आधुनिक वित्तीय प्रणाली विकसित करण्यासाठी आम्ही वचनबद्ध असल्याचेही यावेळी सांगितले.
जागतिक अर्थव्यवस्थेबाबत, संजय मल्होत्रा यांनी राजकीय आणि आर्थिक धोरणातील अनिश्चितता, सतत संघर्ष आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचे तुकडे होणे यासारख्या महत्त्वाच्या आव्हानांना तोंड देताना लवचिकता असल्याचे मान्य केले.
तथापि, संजय मल्होत्रा यांनी नमूद केले की, जागतिक संभावना उजळत चालल्या आहेत, महागाई दरात घसरण सुरू राहण्याची अपेक्षा आहे, त्यामुळे क्रयशक्तीच्या पुनर्प्राप्तीला पाठिंबा आहे. आर्थिक क्रियाकलापांना समर्थन देण्यासाठी आर्थिक धोरणाला अधिक वाव मिळत असल्याने, कमी वाढीच्या दीर्घ कालावधीनंतर अनुकूल आर्थिक परिस्थितीमुळे जागतिक जीडीपी GDP वाढीला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
जरी दृष्टीकोन आश्वासक दिसत असला तरी, संजय मल्होत्रा यांनी इशारा दिला की भू-राजकीय संघर्षांची संभाव्य वाढ, आर्थिक बाजारपेठेतील अस्थिरता, अत्यंत हवामानातील घटना आणि कर्जाची वाढती पातळी यासह मध्यम-मुदतीचे धोके कायम आहेत. अतिरिक्त अनिश्चितता वाढलेल्या मालमत्तेचे मूल्यमापन, कमी नियमन न केलेल्या बँक नसलेल्या आर्थिक मध्यस्थांमधील भेद्यता आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानामुळे निर्माण होणारी आव्हाने यांमुळे उद्भवतात अशी शक्यताही व्यक्त केली.