केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (CPSEs) कडील लाभांश केंद्रासाठी महसुलाचा एक स्थिर आणि मजबूत स्रोत बनला आहे आणि निर्गुंतवणुकीतून मिळालेल्या उत्पन्नापेक्षा जास्त खर्च करण्यास तयार आहे आणि आर्थिक वर्षासाठी ५६,००० कोटी रुपयांच्या अंदाजपत्रकापेक्षा जास्त होण्याची शक्यता आहे. केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२५-२६ मध्ये सीबीएसई CPSEs कडून लाभांशासाठी एक महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य निर्धारित केले जाण्याची शक्यता आहे, जे या वर्षीच्या बजेट लक्ष्यापेक्षा जास्त असण्याची शक्यता आहे.
FY25 साठी, केंद्राने सीपीएसई CPSEs कडून ५६,००० कोटी रुपयांच्या लाभांशाचे अंदाजपत्रक केले आहे. अधिकृत आकडेवारीवरून असे दिसून आले आहे की सीपीएसई CPSEs कडून लाभांश आधीच ४८,३७५.७७ कोटी रुपये आणले आहेत. यामध्ये सर्वाधिक ८.०७३.२८ कोटी रुपयांच्या कोल इंडिया लि.च्या ७७ सीपीएसई CPSEs कडून लाभांशाचा समावेश आहे आणि त्यानंतर ऑइल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेडने या आर्थिक वर्षात भारत सरकारला ६,२९७.५४ रुपये दिले आहेत.
सीपीएसई CPSEs चांगले काम करत राहतील असे दिसत असताना, पुढील आर्थिक वर्षात लाभांशातून मिळणारे उत्पन्न हे वर्षभर मजबूत राहील असे दिसते आणि जास्त नसले तरी अंदाजे ६०,००० कोटी रुपये किंवा त्यापेक्षा जास्त अंदाजपत्रक केले जाऊ शकते. केंद्राच्या नवीन लाभांश धोरणाने राज्य चालवणाऱ्या कंपन्यांना त्यांच्या करानंतरच्या नफ्याच्या ३०% किंवा निव्वळ संपत्तीच्या ४% दरवर्षी किमान लाभांश देणे बंधनकारक केले आहे, ज्या अंतर्गत प्रत्येक सीपीएसई CPSE ने किमान वार्षिक लाभांश देणे अपेक्षित आहे. करानंतरच्या नफ्याच्या ३०% किंवा त्याच्या निव्वळ मूल्याच्या ४%, ज्याचा अर्थ असा होईल की लाभांश येत्या वर्षात केंद्राला चांगला महसूल प्रदान करत राहील.
मागील आर्थिक वर्षांमध्येही, सीपीएसई CPSE लाभांश मजबूत होता आणि त्यांनी त्यांच्या अंदाजपत्रकीय उद्दिष्टे ओलांडली. FY24 मध्ये, सीपीएसई CPSEs ने लाभांश म्हणून ६३,७४९.२९ कोटी रुपये दिले होते, तर FY23 आणि FY22 मध्ये, ते ५९,००० कोटी रुपयांपेक्षा थोडे जास्त होते.
या आर्थिक वर्षात आतापर्यंत फक्त ८,६२५.०५ कोटी रुपये भागविक्रीतून मिळालेले उत्पन्न कमी राहिले आहे. अर्थसंकल्पात आता पीएसयु PSU भागविक्रीच्या प्राप्तींची वेगळी श्रेणी नसली तरी, निर्गुंतवणूक आणि मालमत्ता मुद्रीकरण यातून FY25 मधील “ भांडवली पावत्या” मधून ५०,००० कोटी रुपये अंदाजित केले आहेत.