भांडवली बाजार नियामक सेबीने अलीकडेच एसएमई एसएमई आयपीओ SME IPO बाजाराला चालना देण्यासाठी, सूचीची गुणवत्ता वाढवणे आणि गुंतवणूकदारांच्या हिताचे रक्षण करण्याच्या उद्देशाने अनेक उपायांना मान्यता दिली आहे.
पारदर्शकता, प्रशासन आणि भरभराट होत असलेल्या एसएमई SME क्षेत्रातील निधीचा संभाव्य गैरवापर यासंबंधीच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी मंजूर केलेले नियम तयार केले आहेत.
सेबीने मंजूर केलेल्या नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, एसएमई एक्स्चेंजवर सार्वजनिक जाण्यासाठी इच्छुक असलेल्या कंपन्यांनी गेल्या तीन आर्थिक वर्षांत किमान १ कोटी रुपयांचा ऑपरेटिंग नफा दाखवला पाहिजे. ही आवश्यकता केवळ आर्थिकदृष्ट्या मजबूत आणि प्रतिष्ठित व्यवसाय बाजारात प्रवेश करेल याची खात्री करण्यासाठी काम करेल. शिवाय, विनियम आता आयपीओ IPO प्रक्रियेदरम्यान भागधारकांना त्यांच्या ५०% पेक्षा जास्त होल्डिंग्स विकण्यास प्रतिबंधित करतात.
सेबीने आयपीओ IPO निधीच्या वापरावरही निर्बंध लागू केले आहेत. यापुढे, कंपन्यांना प्रवर्तक, संचालक किंवा संबंधित पक्षांकडून घेतलेल्या कर्जाची परतफेड करण्यासाठी उभारलेल्या निधीचा वापर करण्यास मनाई आहे. या उपायाचा उद्देश निधीचा कोणताही गैरवापर टाळण्यासाठी आणि उभारलेले भांडवल त्याच्या नियुक्त उद्दिष्टांसाठी वाटप केले जाईल याची हमी आहे.
हे नियामक बदल एसएमई आयपीओ SME IPO मध्ये गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढवण्यासाठी अपेक्षित आहेत, ज्यांच्या लोकप्रियतेत अलिकडच्या वर्षांत लक्षणीय वाढ झाली आहे आणि अधिक मजबूत आणि पारदर्शक बाजार वातावरणाला प्रोत्साहन मिळेल.
आजच्या सेबीच्या बैठकीपूर्वी, तज्ज्ञांनी एसएमई आयपीओ IPO मध्ये दिसणाऱ्या अतिउत्साहाला प्रतिसाद म्हणून तत्सम नियम लागू केले जातील अशी अपेक्षा व्यक्त केली होती, तसेच किंमतीतील फेरफार आणि प्रवर्तकांनी शेल कंपन्यांकडे निधी जमा केल्याच्या घटनांची नोंद केली होती.
अलिकडच्या वर्षांत, विशेषतः २०२२-२३ पासून एसएमई आयपीओ SME IPO ची संख्या लक्षणीय वाढली आहे. FY२०२३-२४ मध्ये एसएमई SME सार्वजनिक समस्यांची सर्वाधिक संख्या आणि सर्वाधिक निधी उभारणी झाली, १९६ आयपीओ IPO ने एकत्रितपणे ६,००० कोटींहून अधिक निधी उभारला. चालू आर्थिक वर्षात (१५ ऑक्टोबर २०२४ पर्यंत) १५९ एसएमई सार्वजनिक झाले आहेत, ज्यांनी ५,७०० कोटी रुपयांहून अधिक निधी उभारला आहे.
अलिकडच्या काही महिन्यांत, एसएमई आयपीओ SME IPO मार्केटमध्ये ओव्हरसबस्क्रिप्शनचा एक मजबूत कल आहे. सप्टेंबरपासून लाँच झालेल्या ६१ एसएमई आपीओ SME IPO पैकी २९ ने ओव्हरसबस्क्रिप्शन दर १०० पट ओलांडले आहेत. राजपुताना बायोडिझेल, एपेक्स इकोटेक, लक्ष्य पॉवरटेक, थिंकिंग हॅट्स, शोधनी ॲकॅडमी ऑफ फिनटेक एनबर्स लिमिटेड, आणि ट्रॅव्हल्स आणि रेंटल्स या कंपन्यांमध्ये ओव्हरसबस्क्रिप्शन दर ७१८ पट, ४५७ पट, ५७३ पट, ३२२ पट, ४३८ पट आणि अनुक्रमे ६०८ वेळा.
शिवाय, राजेश पॉवर, सी२सी C2C, नीलम लिनन्स, डॅनिश पॉवर आणि सहस्रा इलेक्ट्रॉनिक्स सारख्या कंपन्यांनी अनुक्रमे १०९%, ९९.४९%, १५९%, १६८% आणि १३६% ची उडी अनुभवत अनेक एसएमई आयपीओ SME IPO ने सूचीकरणानंतर लक्षणीय नफा दाखवला आहे.