भारतीय लोक जगातील सोन्याच्या सर्वात मोठ्या ग्राहकांपैकी एक आहेत. तर, भारतीय लोक सोन्याचा वापर कसा करत आहेत? बहुतेकदा दागिन्यांसाठी. भारतातील वार्षिक सोन्याच्या मागणीपैकी निम्मी सोन्याच्या दागिन्यांमधून येते. २०२४ मध्ये भारताचा दागिन्यांचा वापर ५६३.४ टन होता, जो चीनच्या ५११.४ टनांपेक्षा जास्त होता आणि या क्षेत्रात जगातील सर्वात मोठा सोन्याचा ग्राहक म्हणून दक्षिण आशियाई देशाचे स्थान मजबूत करतो.
भारताची एकूण सोन्याची मागणी २०२४ मध्ये वर्षानुवर्षे ५% वाढून ८०२.८ टन झाली, जी २०२३ मध्ये ७६१ टन होती, कारण दागिन्यांची खरेदी वाढली आहे आणि ग्राहकांना वाढत्या किमतींचा फायदा होऊ पाहत असल्याने गुंतवणूक खरेदीमध्ये तीव्र वाढ झाली आहे.
२०२४ मध्ये केवळ गुंतवणुकीची मागणी २४० टनांपर्यंत वाढली, जी मागील वर्षीच्या १८५ टनांपेक्षा लक्षणीय वाढ होती, कारण किरकोळ खरेदीदार आणि गुंतवणूकदार दोघेही सोन्याच्या किमतीत वाढ झाल्यामुळे सोन्याकडे झुकले.
तरीही या जोरदार मागणी असूनही, आर्थिक तज्ञ सावधगिरी बाळगण्याचा आग्रह करतात. सीए अभिषेक वालिया यांच्या मते, भारतीय अनेकदा एक महत्त्वाचा फरक चुकवतात: सोने खरेदी करणे म्हणजे त्यात गुंतवणूक करण्यासारखे नाही.
“सोने आपल्या संस्कृतीत आणि परंपरांमध्ये खोलवर रुजलेले आहे, विशेषतः लग्न आणि सणांच्या आसपास,” वालिया म्हणतात. “पण आर्थिकदृष्ट्या, तुमची संपत्ती वाढवण्याचा हा नेहमीच हुशार मार्ग नाही.”
ते स्पष्ट करतात की सोने कालांतराने मूल्य टिकवून ठेवते, परंतु ते उत्पादक मालमत्ता नाही. “लाभांश देणाऱ्या स्टॉक, भाडे मिळवून देणारी मालमत्ता किंवा व्याज निर्माण करणाऱ्या बाँडच्या विपरीत, सोने फक्त लॉकरमध्ये राहते,” वालिया म्हणतात.
एक प्रमुख मुद्दा म्हणजे दागिने खरेदी करण्याचा छुपा खर्च. “लोकांना हे कळत नाही की त्यांचे २०-३०% पैसे शुल्क आकारणीमुळे लगेचच गमावले जातात,” वालिया सांगतात. “जर तुम्ही दागिने गुंतवणूक समजून खरेदी करत असाल तर तुम्ही सुरुवात तोट्यात करत आहात.”