नवीन कुमार
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत महायुती आणि महाविकास आघाडी यांच्यात निकराची लढत होणार आहे. त्यामुळे दोन्ही आघाड्या मोठ्या बार्गेनिंगनंतर उमेदवार निवडत आहेत. महायुतीमध्ये जागावाटपावरून सुरू असलेल्या गदारोळात भाजपाने रविवारी आपल्या उमेदवारांची पहिली यादी जाहीर केली. यामध्ये ९९ उमेदवारांची नावे जाहीर करण्यात आली आहेत. या ९९ उमेदवारांमध्ये १० नवीन चेहरे आहेत. पण हे १० नवे चेहरे फक्त सांगण्यापुरते आहेत. प्रत्यक्षात ज्या आमदारांची तिकिटे कापली गेली आहेत, त्यांच्या कुटुंबीयांना नवे चेहरे म्हणून उमेदवारी देण्यात आली आहे. याचाच अर्थ भाजपाच्या या पहिल्या यादीत कुटुंबवाद प्रचलित आहे. काही दिग्गजांनीही आपल्या कुटुंबीयांना तिकीट मिळवून देत पक्ष हायकमांडला आपल्या राजकीय ताकदीची जाणीव करून दिली आहे.
लोकसभा निवडणुकीतही भाजपाने घराणेशाहीचा खेळ खेळला. त्याची सुरुवात अकोल्यापासून झाली. त्यामुळे त्याला अकोला पॅटर्न असेही म्हटले जात असे. अकोल्यात भाजपाने संजय धोत्रे यांचे तिकीट रद्द करून त्यांचे पुत्र अनुप धोत्रे यांना उमेदवारी दिली होती. विधानसभा निवडणुकीसाठी उमेदवार बनवतानाही हाच प्रकार वापरण्यात आला आहे. पण हा पॅटर्न कितपत यशस्वी होईल हे सांगता येत नाही. ज्या विधानसभा मतदारसंघात घराणेशाहीला खतपाणी घातले गेले आहे, तेथे पक्षाच्या राजकीय ताकदीवरही प्रश्न उपस्थित होत असल्याचे या प्रकारावरून दिसून येते.
मुंबईत भाजपाचे मुंबई अध्यक्ष आशिष शेलार यांनी वांद्रे पश्चिम मतदारसंघातून आपली उमेदवारी निश्चित केली आहे. मालाड पश्चिम मतदारसंघातून त्यांचे बंधू विनोद शेलार यांनाही पक्षाने तिकीट दिले आहे. या तक्रारीची चर्चा आहे. विनोद शेलार पहिल्यांदाच विधानसभा निवडणूक लढवणार आहेत. गेल्या वेळी भाजपाने या जागेसाठी काँग्रेसमधून भाजपमध्ये आलेले उत्तर भारतीय नेते रमेश सिंह ठाकूर यांना उमेदवारी दिली होती. मात्र निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला. या जागेवर उत्तर भारतीयांचा दावा आहे. मात्र आशिष शेलार यांच्या दबावामुळे त्यांच्या भावाला तिकीट देण्यात आल्याचे बोलले जात आहे. तसे, आशिष शेलार यांची वांद्रे पश्चिमची जागा सध्या चर्चेत आहे. काँग्रेसमधून राष्ट्रवादीत (अजित पवार गट) प्रवेश केलेले माजी मंत्री बाबा सिद्दीकी यांची हत्या हे चर्चेचे कारण आहे. त्याच्या हत्येत गँगस्टर लॉरेन्स बिश्नोईचा हात असल्याचं सांगण्यात येत आहे. वांद्रे पश्चिम मतदारसंघात मुस्लिम मतदारांची भूमिका महत्त्वाची आहे.
काँग्रेसमधून भाजपामध्ये दाखल झालेले आणखी एक दिग्गज नेते म्हणजे अशोक चव्हाण. आदर्श घोटाळ्यात त्यांचे नाव पुढे आले होते. ते महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री होते. भाजपाने त्यांना राज्यसभेचे सदस्य केले आहे. आता भाजपाने त्यांची कन्या श्रीजया चव्हाण यांना विधानसभा निवडणुकीसाठी नांदेडच्या भोकर मतदारसंघातून उमेदवारी दिली आहे. काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांच्या भारत जोडो यात्रेत काम करून श्रीजया राजकारणात प्रसिद्ध झाली होती. भाजपला या तरुण उमेदवारावर मोठा विश्वास आहे. मात्र काँग्रेस सोडल्यानंतर अशोक चव्हाण यांचा त्यांच्या भागात पूर्वीसारखा प्रभाव राहिलेला नाही.
भाजपावर आणखी एका माजी मुख्यमंत्र्यांचा दबाव असल्याची चर्चा आहे. हेच नारायण राणे आता भाजपाच्या तिकिटावर लोकसभा निवडणूक जिंकून खासदार झाले आहेत. एका कुटुंबाला दोन तिकिटे न देण्याचा निर्णय भाजपाने घेतल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. भाजपा कोट्यातील महसूलमंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांचे पुत्र सुजय विखे पाटील यांनीही तिकिटाची मागणी केल्याने याबाबतच्या बातम्या प्रसारमाध्यमांमध्ये आल्या. लोकसभा निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला होता. आता त्यांना विधानसभा निवडणूक लढवायची आहे. शिर्डी मतदारसंघातून राधाकृष्ण विखे पाटील यांचे नाव पहिल्या यादीत आहे. मात्र त्यांचा मुलगा सुजयचे नाव यादीत नाही. विद्यमान आमदार खासदार नारायण राणे यांचे पुत्र नितेश राणे यांना कणकवली मतदारसंघातून तिकीट देण्यात आले आहे. मात्र त्यांचा दुसरा मुलगा निलेश राणे यांना तिकीट मिळण्यापासून वंचित रहावे लागले आहे. आता सत्तेच्या आनंदासाठी ते शिंदे सेनेत प्रवेश करणार आहेत. या प्रकारामुळे जनतेचे काय भले होणार याची चर्चा लोक करत आहेत.
भाजपाने तिकीट वाटपात ज्या प्रकारे तडजोड केली आहे, ते मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या ठाणे जिल्ह्यातही दिसून येत आहे. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण पूर्व येथील पोलीस ठाण्यात शिवसेनेचे शहरप्रमुख महेश गायकवाड यांच्यावर भाजपाचे विद्यमान आमदार गणपत गायकवाड यांनी गोळीबार केल्याने खळबळ उडाली आहे. तसे, तो सध्या तुरुंगात आहे. पण विधान परिषद निवडणुकीत मतदान करण्यासाठी त्यांनी तुरुंगातून विधानभवनही गाठले. त्याला मतदान करू दिले नाही. गणपत हे १५ वर्षांपासून आमदार म्हणून निवडून आले आहेत. मात्र त्यांनी आपल्या भागाच्या विकासासाठी कोणतेही काम केले नाही, असे आरोप त्यांच्यावर होत आहेत. यावेळी भाजपाने गणपत तुरुंगात असल्याने त्यांचे तिकीट रद्द केले. मात्र त्यांच्या पत्नी सुलभा गायकवाड यांना उमेदवारी देण्यात आली आहे.
कल्याणमध्ये महिला उमेदवार करण्यात आली, तर चिंचवडमध्ये महिला आमदार अश्विनी जगताप यांचे तिकीट रद्द करण्यात आले आहे. अश्विनी या भाजपाचे दिवंगत आमदार लक्ष्मण जगताप यांच्या पत्नी आहेत. लक्ष्मण यांच्या निधनानंतर झालेल्या पोटनिवडणुकीत विजय मिळवून अश्विनी आमदार झाल्या. मात्र यावेळी भाजपाने त्यांच्याच कुटुंबातील शंकर जगताप यांना उमेदवारी दिली आहे. अहमदनगर जिल्ह्यातील श्रीगोंदा विधानसभा मतदारसंघातून तिकिटासाठी अनेक दावेदार होते. विद्यमान आमदार बबनराव पाचपुतेही या जागेवरून आपला दावा सोडत नव्हते. त्यानंतर पत्नी प्रतिभा पाचपुते यांना तिकीट देऊन भाजपाने बंडखोरी रोखण्याचा प्रयत्न केला. एवढे प्रयत्न करूनही तिकीट मिळेल या आशेवर असलेल्या कार्यकर्त्यांमध्ये नाराजी पसरली आहे.