भारत-अमेरिका व्यापार करार पुढील काही आठवड्यांत अंतिम होऊ शकतो, असा विश्वास व्यक्त करत अमेरिकेचे राजदूत सर्जिओ गोर यांनी शुक्रवारी नवी दिल्ली आणि वॉशिंग्टन यांच्यातील संबंधांना २१ व्या शतकातील ‘निर्णायक भागीदारी’ म्हटले. ही भागीदारी तंत्रज्ञान, सामरिक विश्वास आणि आर्थिक सहकार्यावर अधिकाधिक आधारित आहे.
आयआयटी दिल्लीतील एका कार्यक्रमात बोलताना राजदूत सर्जिओ गोर म्हणाले की, विशेषतः महत्त्वपूर्ण आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानातील नवीन संधी साधण्यासाठी ‘आमचा विश्वासू भागीदार’ भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संबंधांपेक्षा अधिक योग्य स्थितीत दुसरी कोणतीही भागीदारी नाही.
राजदूत सर्जिओ गोर म्हणाले, “अमेरिका भारतावर विश्वास ठेवते, जो आमचा भागीदार आहे. आणि आम्ही तुमच्या सरकारवर विश्वास ठेवतो. अमेरिका-भारत संबंध पुढे नेण्यासाठी अमर्याद क्षमता आहे.” द्विपक्षीय संबंधांना अधिक सुलभ आर्थिक भागीदारीत रूपांतरित करण्याची मोठी संधी असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
दोन्ही देशांमध्ये अंतरिम व्यापार करारावर सुरू असलेल्या वाटाघाटींच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी ही टिप्पणी केली आहे. कराराचा तपशील निश्चित करण्यासाठी अमेरिकेचे एक पथक पुढील महिन्यात भारतात दाखल होईल. दोन्ही देश कराराला अंतिम स्वरूप देण्याच्या जवळ पोहोचत आहेत, परंतु अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुढे केलेल्या शुल्क धोरणांवरून, विशेषतः बाजारपेठ प्रवेश, आयात शुल्क आणि परस्पर व्यापार उपाययोजनांवरून वाटाघाटींमध्ये वारंवार अडथळे आले आहेत.
आयआयटी दिल्ली येथील कार्यक्रमात नुकत्याच सुरू झालेल्या अमेरिका-भारत ट्रस्ट (TRUST) उपक्रमावर प्रकाश टाकताना, राजदूत सर्जिओ गोर म्हणाले की ही चौकट दोन्ही देशांमधील विश्वासाची खोली दर्शवते. “ही अशी गोष्ट आहे जी जगभर पसरलेली नाही. ती भारतासारख्या विश्वासू भागीदारांसोबत सामायिक केली जात आहे,” असे ते म्हणाले.
ट्रस्ट (TRUST – Transforming the Relationship Utilising Strategic Technology) उपक्रमाची घोषणा गेल्या वर्षी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वॉशिंग्टन दौऱ्यादरम्यान करण्यात आली होती. प्रगत तंत्रज्ञानामध्ये सरकार, शिक्षण संस्था आणि खाजगी क्षेत्र यांच्यातील सहकार्याला चालना देतानाच, महत्त्वपूर्ण पुरवठा साखळ्या मजबूत करणे हे याचे उद्दिष्ट आहे.
President Trump called me tonight. He had a clear message: “𝐈 𝐥𝐨𝐯𝐞 𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐌𝐨𝐝𝐢. 𝐖𝐞’𝐯𝐞 𝐧𝐞𝐯𝐞𝐫 𝐛𝐞𝐞𝐧 𝐜𝐥𝐨𝐬𝐞𝐫 𝐭𝐨 𝐈𝐧𝐝𝐢𝐚. 𝐈’𝐦 𝐚 𝐛𝐢𝐠, 𝐛𝐢𝐠 𝐟𝐚𝐧 𝐨𝐟 𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐌𝐨𝐝𝐢…” pic.twitter.com/jJBLhKdZhL
— Ambassador Sergio Gor (@USAmbIndia) May 24, 2026
राजदूत सर्जिओ गोर यांनी सूचित केले की, अमेरिका आपल्या निर्यात नियंत्रण धोरणांमध्ये अशा प्रकारे फेरबदल करत आहे, ज्यामुळे संवेदनशील उच्च-तंत्रज्ञान क्षेत्रांमध्ये भारतासोबतचे सहकार्य अधिक दृढ होण्यास मदत होऊ शकेल.
राजदूत सर्जिओ गोर म्हणाले की, दोन्ही देशांमधील वाढता विश्वास कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि सेमीकंडक्टरपासून ते औषधनिर्माण आणि अंतराळ सहकार्यापर्यंतच्या क्षेत्रांमध्ये दिसून येत आहे.
राजदूत सर्जिओ गोर यांनी सांगितले की, अमेरिकेच्या सहभागाने भारतात एआय डेटा सेंटर्स उभारले जाण्याची अपेक्षा आहे, तसेच भारतीय आणि अमेरिकन कंपन्यांमध्ये दोन्ही बाजूंनी गुंतवणुकीचा ओघ सुरू आहे. “गुंतवणूकदार आमच्याकडे येतात आणि विचारतात की भारतात गुंतवणूक करणे सुरक्षित आहे का. आमचे उत्तर होय असे असते,” असे ते पुढे म्हणाले.
औषधनिर्माण क्षेत्राबद्दल बोलताना, राजदूत सर्जिओ गोर यांनी निदर्शनास आणून दिले की अमेरिका आपल्या औषधनिर्माण पुरवठ्यापैकी जवळपास ४० टक्के पुरवठा भारतातून आयात करते, जे भारतीय उत्पादन क्षमतेवरील अमेरिकेचा विश्वास दर्शवते, असे ते म्हणाले.
“हे यासाठी आहे कारण आमचा भारतावर विश्वास आहे,” असे ते म्हणाले. तसेच त्यांनी नमूद केले की भारतीय कंपन्यांनी अमेरिकेत २०.५ अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणुकीची घोषणा केली असून, त्यातील मोठा वाटा औषधनिर्माण क्षेत्राचा आहे.
भारताशी संबंधित पुरवठा साखळी आणि गुंतवणुकीच्या मुद्द्यांचा अभ्यास करणाऱ्या अमेरिकेच्या फार्मा टास्क फोर्समध्ये सुरू असलेल्या चर्चेचाही त्यांनी उल्लेख केला.
सामरिक सहकार्याबद्दल बोलताना, राजदूत सर्जिओ गोर यांनी नासा आणि इस्रो यांच्यातील वाढत्या सहकार्यावर प्रकाश टाकला आणि सांगितले की वॉशिंग्टन केवळ महत्त्वाच्या क्षेत्रांतील विश्वासू भागीदारांसोबतच काम करते. “जेव्हा अमेरिका पुढाकार घेते, तेव्हा आम्ही विश्वासू भागीदारांना आमंत्रित करतो आणि भारत त्यापैकीच एक आहे,” असे ते म्हणाले.
राजदूतांनी भारताला या प्रदेशात चीनच्या वाढत्या वर्चस्वाला एक महत्त्वाचा प्रतिसंतुलन म्हणूनही संबोधले आणि सांगितले की, गेल्या काही वर्षांत द्विपक्षीय व्यापारी संबंधांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे – सुमारे २० अब्ज डॉलर्सवरून ते जवळपास २२० अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचले आहेत.
संबंध दृढ करण्यात शैक्षणिक आणि संशोधन संस्थांच्या भूमिकेवर जोर देताना, गोर म्हणाले की, आयआयटी दिल्लीसारख्या संस्थांमधील प्रयोगशाळा आणि वर्गांमध्ये होत असलेले सहकार्य या संबंधांच्या पुढील टप्प्याचा पाया घालत आहे.
राजदूत सर्जिओ गोर म्हणाले, “आपल्याला अधिक संशोधन प्रकल्पांची, अधिक प्राध्यापकांनी एकत्र काम करण्याची, आपल्या दोन्ही देशांसाठी महत्त्वाच्या असलेल्या समस्या सोडवणाऱ्या अधिक पदवीधर विद्यार्थ्यांची आणि व्यापारीकरणाच्या मार्गांना गती देण्याची गरज आहे.”
सहकार्याच्या नवीन मार्गांचे आवाहन करताना, राजदूत सर्जिओ गोर यांनी नागरी अणुऊर्जा क्षेत्रात खाजगी क्षेत्राचा अधिक सहभाग सुनिश्चित करण्यासाठी नियम व कायदे तयार करण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांचेही स्वागत केले.
त्यांनी अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांच्या अलीकडील भारत भेटीला ‘महत्त्वाची’ असेही संबोधले, ज्यामुळे व्यापार, तंत्रज्ञान आणि सामरिक क्षेत्रांमध्ये दोन्ही देशांमधील उच्चस्तरीय संबंध कायम राहण्याचे संकेत मिळाले.