अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शनिवारी दावा केला की, काराकासवर झालेल्या ‘मोठ्या प्रमाणावरील हवाई हल्ल्यां’नंतर व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो आणि त्यांच्या पत्नीला अमेरिकन सैन्याने ताब्यात घेतले आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांचा हा दावा व्हेनेझुएलाच्या राजधानीत अनेक स्फोटांनी देश हादरल्यानंतर काही तासांनी समोर आला, ज्यामुळे देशात अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
आपल्या ‘ट्रुथ सोशल’वरील एका पोस्टमध्ये राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, अमेरिकेने “व्हेनेझुएला आणि त्याच्या नेत्याविरुद्ध एक मोठा हल्ला यशस्वीपणे केला आहे”, आणि पुढे सांगितले की, मादुरो आणि त्यांची पत्नी, सिलिया फ्लोरेस यांना ताब्यात घेऊन अमेरिकन कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थांसोबत केलेल्या कारवाईत देशाबाहेर पाठवण्यात आले आहे.
ते म्हणाले की, अधिक तपशील मार-ए-लागो येथे सकाळी ११ वाजता (अमेरिकन वेळेनुसार) आयोजित पत्रकार परिषदेत सामायिक केले जातील.
सीबीएस न्यूजने अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने सांगितले की, मादुरो यांना शनिवारी पहाटे अमेरिकन सैन्याच्या डेल्टा फोर्स या विशेष मोहिमांसाठी असलेल्या एलिट युनिटच्या सदस्यांनी पकडले. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, ही कारवाई पहाटेच्या वेळी झाली, तथापि, याबद्दल अधिक तपशील सार्वजनिकपणे जारी करण्यात आले नाहीत.
डेल्टा फोर्सने यापूर्वी २०१९ मध्ये इस्लामिक स्टेटचा माजी नेता अबू बक्र अल-बगदादीला ठार मारणारी कारवाई केली होती.
मादुरो यांना पकडल्याच्या वृत्ताला कोणताही स्वतंत्र दुजोरा मिळाला नाही आणि व्हेनेझुएलाच्या अधिकाऱ्यांनी ट्रम्प यांच्या दाव्याला दुजोरा दिला नाही.
दरम्यान, सीबीएस न्यूजने दिलेल्या वृत्तानुसार, अमेरिकेच्या हल्ल्यानंतर लगेचच सोशल मीडियावर पोस्ट केलेल्या एका व्हिडिओमध्ये व्हेनेझुएलाचे संरक्षण मंत्री व्लादिमीर पॅड्रिनो लोपेझ यांनी देशभरात लष्करी दले तैनात केल्याची घोषणा केली.
अमेरिकेच्या कारवाईला व्हेनेझुएलाने आतापर्यंत पाहिलेला “सर्वात मोठा हल्ला” असे संबोधून, पॅड्रिनो लोपेझ यांनी एकता आणि प्रतिकाराचे आवाहन केले आणि सांगितले की, “मादुरो यांच्या आदेशानुसार” सर्व सशस्त्र दले सज्ज केली जातील. त्यांनी राष्ट्राध्यक्षांना पकडल्याच्या वृत्ताचा उल्लेख केला नाही.
“त्यांनी आमच्यावर हल्ला केला आहे, पण ते आम्हाला नमवू शकणार नाहीत,” असे ते म्हणाले.
संरक्षणमंत्र्यांनी शांततेचे आवाहन केले आणि अशांतता व अराजकतेपासून सावध केले.
“शत्रूने पसरवलेल्या भीतीला आपण बळी पडू नये,” असे ते म्हणाले आणि व्हेनेझुएलाच्या नागरिकांना अराजकता टाळण्याचे आवाहन केले.
मादुरो यांना हटवण्यासाठी महिन्यांपासून सुरू असलेला प्रयत्न
शनिवारच्या हल्ल्याने डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाच्या मादुरो यांना हटवण्याच्या महिन्याभराच्या तीव्र प्रयत्नांची परिणती झाली, जे ह्यूगो चावेझ यांच्यानंतर २०१३ पासून व्हेनेझुएलाचे नेतृत्व करत आहेत.
‘द टाइम्स’ला दिलेल्या मुलाखतीत डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या यशाचे श्रेय तयारी आणि लष्करी कारवाईला दिले. “चांगले नियोजन आणि अनेक महान सैनिक” या मोहिमेच्या यशासाठी जबाबदार होते, असे ते म्हणाले. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दक्षिण अमेरिकेतील या तेल उत्पादक देशात जमिनीवरील लष्करी कारवाईचा विचार केला जात असल्याचा इशारा वारंवार दिला होता आणि या आठवड्याच्या सुरुवातीला ते म्हणाले होते की, मादुरो यांनी पद सोडणे हेच ‘शहाणपणाचे’ ठरेल.
वॉशिंग्टनने मादुरो यांच्यावर ‘नार्को-स्टेट’ चालवण्याचा आणि गेल्या वर्षीच्या अध्यक्षीय निवडणुकीत हेराफेरी केल्याचा आरोप केला – ज्या निवडणुकीत विरोधी पक्षाने प्रचंड बहुमताने विजय मिळवल्याचा दावा केला आहे. अमेरिका, व्हेनेझुएलाचा विरोधी पक्ष आणि इतर अनेक सरकारांनी निवडणुकीचा निकाल फेटाळला आहे, तर मादुरो यांनी आपल्याला बेकायदेशीरपणे पदावरून हटवण्यासाठी पाश्चात्य-समर्थित कट रचला जात असल्याचा आग्रह धरला आहे.
२०२६ सालाच्या तिसऱ्या दिवसाच्या पहाटे कॅराकसच्या रहिवाशांनी किमान सात स्फोटांचा आवाज ऐकल्याचे सांगितले, तसेच शहरावरून विमाने कमी उंचीवरून उडताना दिसली. अनेक वस्त्यांमध्ये स्फोटांचे धक्के बसत असताना, रहिवाशांनी आपल्या डोक्यावरून कमी उंचीवरून विमाने उडत असल्याचे सांगितले, ज्यामुळे लोकांना रस्त्यावर उतरावे लागले.
सोशल मीडियावर प्रसारित झालेल्या व्हिडिओंमध्ये इमारतींना आग लागल्याचे आणि शहराच्या काही भागांवरून धुराचे लोट उठताना दिसत होते. राजधानीच्या दक्षिणेकडील एका प्रमुख लष्करी तळाजवळच्या भागात वीजपुरवठा खंडित झाल्याचे वृत्त होते.
या घटनेत जीवितहानी झाली आहे की नाही हे तात्काळ स्पष्ट झाले नाही. हा हल्ला अर्ध्या तासापेक्षा कमी काळ चालला, तरीही त्यानंतर आणखी लष्करी कारवाई होईल की नाही हे अनिश्चित होते.
व्हेनेझुएलाच्या सरकारने वॉशिंग्टनवर नागरी आणि लष्करी दोन्ही ठिकाणांवर हल्ला केल्याचा आरोप केला आणि या कारवाईला ‘साम्राज्यवादी हल्ला’ म्हटले. एका निवेदनात, अधिकाऱ्यांनी समर्थकांना एकत्र येण्याचे आवाहन केले.
“जनतेने रस्त्यावर उतरावे!” असे सरकारने म्हटले. “बोलिव्हेरियन सरकार देशातील सर्व सामाजिक आणि राजकीय शक्तींना संघटन योजना सक्रिय करण्याचे आणि या साम्राज्यवादी हल्ल्याचा निषेध करण्याचे आवाहन करत आहे.”
निवेदनात म्हटले आहे की, मादुरो यांनी “सर्व राष्ट्रीय संरक्षण योजना लागू करण्याचे आदेश दिले आहेत” आणि “बाह्य अशांततेची स्थिती” घोषित केली आहे. हा एक प्रकारचा आणीबाणीचा नियम आहे, जो काही अधिकार निलंबित करण्याची परवानगी देतो आणि सशस्त्र दलांची भूमिका वाढवतो.
हा हल्ला मादुरो यांच्यावरील अमेरिकेच्या महिनोन्महिने वाढत असलेल्या दबावानंतर झाला आहे, ज्यांच्यावर अमेरिकेत नार्को-टेररिझमचा आरोप ठेवण्यात आला आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी त्यांच्या सरकारवर अंमली पदार्थांच्या तस्करीला प्रोत्साहन दिल्याचा आरोप केला आहे.
गेल्या आठवड्यात, सीआयएने व्हेनेझुएलाच्या अंमली पदार्थ तस्करांकडून वापरल्या जाणाऱ्या एका गोदीच्या भागावर ड्रोन हल्ला केला. सप्टेंबरमध्ये वॉशिंग्टनने संशयित तस्करी जहाजांवर हल्ले करण्यास सुरुवात केल्यापासून व्हेनेझुएलाच्या भूभागावर अमेरिकेची ही पहिली सार्वजनिकरित्या ज्ञात थेट कारवाई होती.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलाच्या भूमीवर लष्करी कारवाईची वारंवार धमकी दिली आहे आणि अमेरिकेच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी अंमली पदार्थ वाहून नेणाऱ्या संशयित बोटींवर अमेरिकेने केलेले हल्ले आवश्यक असल्याचे म्हटले आहे. मादुरो यांनी या कृतींना आपल्याला सत्तेवरून हटवण्याचे निमित्त म्हणून फेटाळून लावले आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाने जारी केलेल्या आकडेवारीनुसार, अमेरिकन लष्कराने सप्टेंबरच्या सुरुवातीपासून कॅरिबियन समुद्र आणि पूर्व पॅसिफिकमध्ये बोटींवर किमान ३५ ज्ञात हल्ले केले आहेत, ज्यात किमान ११५ लोक ठार झाले आहेत.
या कारवाया दक्षिण अमेरिकेजवळ अमेरिकन सैन्याच्या मोठ्या प्रमाणावरील तैनातीनंतर करण्यात आल्या, ज्यात नोव्हेंबरमध्ये देशाच्या सर्वात प्रगत विमानवाहू नौकेच्या तैनातीचाही समावेश आहे. यामुळे या प्रदेशात गेल्या अनेक दशकांतील अमेरिकन लष्कराची सर्वात मोठी उपस्थिती निर्माण झाली आहे, असे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की, अमेरिका अंमली पदार्थ तस्करांच्या टोळ्यांशी ‘सशस्त्र संघर्षात’ गुंतले आहे आणि हे हल्ले देशात होणारी अंमली पदार्थांची तस्करी रोखण्याच्या उद्देशाने केले जात आहेत.