न्यूयॉर्क टाइम्सच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी मे महिन्यात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या चीन दौऱ्यापूर्वी प्रसारित केलेल्या एका मेमोमध्ये, एनव्हिडियाचे सीईओ जेन्सन हुआंग यांचे, चिनी गुप्तचर यंत्रणेसाठी काम करत असल्याचा संशय असलेल्या एका व्यावसायिक अधिकाऱ्यासोबतच्या कथित संबंधांवर बोट ठेवले आहे.
गेल्या वसंत ऋतूमध्ये शेअर केलेल्या या मेमोमुळे, जेन्सन हुआंग यांच्या ॲलिस हुआंग यांच्यासोबतच्या संबंधांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे, ज्यांच्यावर अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांना बीजिंगसाठी माहिती गोळा करत असल्याचा संशय होता. एनव्हिडियाच्या चीनसोबतच्या व्यावसायिक व्यवहारांवर वाढत्या छाननीच्या आणि प्रतिबंधित प्रगत एआय चिप्स तृतीय-पक्ष कंपन्यांमार्फत देशात पोहोचू शकतात या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर ही घडामोड समोर आली आहे.
या प्रकरणाशी परिचित असलेल्या आणि नाव न सांगण्याच्या अटीवर न्यूयॉर्क टाइम्सशी बोललेल्या लोकांच्या मते, गुप्तचर यंत्रणेबद्दलची ही चिंता अशा वेळी समोर आली, जेव्हा जेन्सन हुआंग हे एनव्हिडियाचा चिनी बाजारपेठेतील प्रवेश कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करत होते.
जगातील सर्वात मौल्यवान तंत्रज्ञान कंपन्यांपैकी एकाचे नेतृत्व करत असून आणि जागतिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता उद्योगात मध्यवर्ती भूमिका बजावत असूनही, डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या चीन दौऱ्यात सोबत येण्यासाठी आमंत्रित केलेल्या प्रमुख व्यावसायिक आणि तंत्रज्ञान अधिकाऱ्यांच्या यादीतून हुआंग यांना सुरुवातीला वगळण्यात आले होते.
हा निर्णय गुप्तचर विभागाच्या मेमोशी संबंधित होता की नाही, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. तथापि, प्रशासनातील अनेक अधिकारी, एआय नियमनाबाबतच्या डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या भूमिकेवर हुआंग यांच्या प्रभावाबद्दल चिंतित होते, असे वृत्त आहे.
जेन्सन हुआंग यांनी प्रगत एआय चिप्सच्या निर्यातीवरील कडक निर्बंधांना सातत्याने विरोध केला आहे आणि एनव्हिडियाला चीनमध्ये प्रवेश कायम ठेवण्यासाठी आग्रह धरला आहे, जेणेकरून कंपनीला तिचे नवीनतम तंत्रज्ञान वगळता इतर सर्व तंत्रज्ञान तिथे विकता येईल.
प्रतिनिधी मंडळातून जेन्सन हुआंग यांच्या अनुपस्थितीबद्दलचे माध्यमांतील वृत्त पाहिल्यानंतर डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अखेरीस हस्तक्षेप केला. त्यांनी एनव्हिडियाच्या प्रमुखांना अलास्कामधील मुक्कामादरम्यान एअर फोर्स वनला भेटून या दौऱ्यात सामील होण्यास सांगितले.
राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जेन्सन हुआंग यांच्या सहभागाचा गौरव करणारी एक सोशल मीडिया पोस्टसुद्धा तयार केली, ज्यात त्यांना “महान जेन्सन हुआंग” असे संबोधले आणि त्यांच्यासोबत असलेल्या व्यावसायिक नेत्यांना चीनमध्ये आपली जादू दाखवणारे हुशार लोक म्हटले.
न्यूयॉर्क टाईम्सच्या NYT च्या एका पूर्वीच्या अहवालानुसार, सुमारे वर्षभरापूर्वी डोनाल्ड ट्रम्प यांना कळवण्यात आले होते की, अमेरिकेच्या गुप्तचर संस्थांनी अॅलिस हुआंगवर इलेक्ट्रॉनिक पाळत ठेवली होती आणि ती चिनी गुप्तचर संस्थांसाठी काम करत असल्याचा त्यांना संशय होता. या ताज्या खुलाशांनंतर हे प्रकरण समोर आले आहे.
या पाळतीतून अॅलिस हुआंग आणि एका अमेरिकन नागरिकामधील जवळचे संबंधही उघडकीस आले होते. ‘न्यूयॉर्क टाइम्स’च्या वृत्तानुसार, जेव्हा अधिकाऱ्यांनी त्या अमेरिकन व्यक्तीची ओळख उघड करण्याचा प्रयत्न केला—ज्याची ओळख परकीय गुप्तचर पाळत ठेवण्याच्या नियमांनुसार सहसा संरक्षित असते—तेव्हा त्यांना समजले की ती व्यक्ती ‘एनव्हिडिया’चे (Nvidia) मुख्य कार्यकारी अधिकारी जेन्सेन हुआंग (Jensen Huang) आहेत.
वृत्तानुसार, त्यावेळी डोनाल्ड ट्रम्प यांनी कोणतीही कारवाई न करण्याचा निर्णय घेतला. राष्ट्राध्यक्षांच्या मते, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) क्षेत्रात चीनसोबतच्या स्पर्धेत ‘एनव्हिडिया’चे चिप्स अमेरिकेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे होते आणि शेअर बाजाराची स्थिती मजबूत राखण्यासाठी कंपनीचे यशही आवश्यक होते.
रविवारी जेव्हा डोनाल्ड ट्रम्प यांना विचारले गेले की, त्या गुप्तचर माहितीच्या आधारे कारवाई न केल्याबद्दल त्यांना काही खेद वाटतो का, तेव्हा त्यांनी नकार दिला.
“नाही, मला तसे वाटत नाही,” असे त्यांनी पत्रकारांना सांगितले.
राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड जेन्सन हुआंग यांना ‘एनव्हिडिया’च्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदावर कायम ठेवण्याचे समर्थन केले आणि त्यांना “एक सन्माननीय व्यक्ती” असे संबोधले.
डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले, “मला वाटते की त्यांच्याकडे कदाचित याचे काही स्पष्टीकरण असेल. ते ऐकून घेणे गरजेचे आहे.”
रविवारी या वादाला एक नवीन वळण मिळाले, जेव्हा जेन्सन हुआंग यांनी ‘एनव्हिडिया’कडे कबूल केले की त्यांचे ॲलिस हुआंग (Alice Huang) यांच्यासोबत जवळीकीचे संबंध होते.
कंपनीने सांगितले की, ते आपल्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांविरुद्ध चौकशी सुरू करत आहेत, परंतु सोबतच असेही स्पष्ट केले की, “राष्ट्रीय सुरक्षा किंवा ‘एनव्हिडिया’ची गोपनीय माहिती धोक्यात आली असावी, असे मानण्याचे कोणतेही कारण नाही.”
कंपनीला पाठवलेल्या संदेशात, हुआंग यांनी आपल्या वैयक्तिक वर्तनाबद्दल माफी मागितली आणि मान्य केले की त्यांच्या कृतीमुळे त्यांच्या कुटुंबाला दुखापत झाली आहे.
ते म्हणाले, “मी माझ्या पत्नीशी एकनिष्ठ राहिलो नाही. माझ्या कृतीमुळे तिला आणि आमच्या मुलांना त्रास झाला आहे. मी जे केले, त्याला कोणतेही समर्थन नाही. मला मनापासून खेद वाटतो.”
‘एनव्हिडिया’ने असा दावा केला आहे की, जेन्सन हुआंग आणि ॲलिस हुआंग यांच्यातील संवाद “असामान्य किंवा अनपेक्षित नव्हता” आणि तो ग्राहकांसोबत नियमितपणे होणाऱ्या बैठकांसारखाच होता.
कंपनीने असेही म्हटले आहे की, ‘मेगास्पीड’ (Megaspeed) सारख्या ग्राहकांना कोणतीही गोपनीय व्यावसायिक माहिती दिली जात नाही.
‘मेगास्पीड’च्या व्यावसायिक व्यवहारांकडे अमेरिकन अधिकाऱ्यांचे लक्ष वेधले गेले आहे, कारण त्यांनी ‘एनव्हिडिया’कडून मोठ्या प्रमाणात खरेदी केली आहे आणि त्यांच्या कामकाजाबाबत काही संशय निर्माण झाले आहेत.
‘न्यूयॉर्क टाइम्स’च्या वर्णनानुसार, सिंगापूरस्थित या कंपनीचे कार्यालय केवळ नावापुरते (स्टोअरफ्रंटसारखे) असून तिथे स्थानिक उपस्थितीही मर्यादित आहे; तरीही त्यांनी अलीकडच्या काही वर्षांत सुमारे २ अब्ज डॉलर्स किमतीची ‘एनव्हिडिया’ उत्पादने खरेदी केली आहेत.
‘मेगास्पीड’ आग्नेय आशियामध्ये डेटा सेंटर्स उभारते आणि त्यांची संगणकीय क्षमता (computing capacity) चिनी इंटरनेट दिग्गज ‘अलीबाबा’ला (Alibaba) भाड्याने देते. अमेरिकन अधिकाऱ्यांना संशय आहे की, या कंपनीने कदाचित ‘एनव्हिडिया’च्या प्रतिबंधित प्रगत चिप्स चीनमध्ये बेकायदेशीरपणे पोहोचवण्यास मदत केली असावी. अस्खलित इंग्रजी बोलणाऱ्या ॲलिस हुआंग यांचे, जेन्सेन हुआंग आणि एनव्हिडिया सुपरकॉम्प्युटरची प्रमुख असेंबलर असलेल्या गिगाबाइटच्या नेत्यांसह, एआय चिप उद्योगातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी संबंध होते, असे वृत्त आहे.
अस्खलित इंग्रजी बोलणाऱ्या अॅलिस हुआंग यांचे एआय चिप उद्योगातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी संबंध होते, ज्यात जेन्सेन हुआंग आणि एनव्हिडिया सुपरकॉम्प्युटरची प्रमुख असेंबलर असलेल्या गिगाबाइटच्या नेत्यांचा समावेश होता, असे वृत्त आहे.
२०२४ मध्ये, मेगास्पीडने प्रगत एआय चिप्सची अब्जावधी डॉलर्सची खरेदी सुरू केली, त्याच सुमारास तैपेईमधील एका बारमध्ये या दोघांचे इतर उद्योग अधिकाऱ्यांसोबत फोटो काढण्यात आले होते. तथापि, त्यांची पहिली भेट कधी झाली हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.
एनवायटीने दिलेल्या वृत्तानुसार, अॅलिस हुआंग यांनी त्यांच्याशी संपर्क साधण्याच्या प्रयत्नांना प्रतिसाद दिलेला नाही.
परराष्ट्र विभाग आणि व्हाईट हाऊसने या वृत्तावर भाष्य करण्यास नकार दिला.