रशिया आणि युक्रेनमधील युद्ध संपवण्याचे प्रयत्न पुन्हा सुरू करण्याच्या उद्देशाने होणाऱ्या चर्चेसाठी अमेरिकेचे विशेष प्रतिनिधी स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर यांच्या आगमनाच्या तयारीच्या पार्श्वभूमीवर, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी शनिवारपासून कीववरील हल्ले तीन दिवसांसाठी थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत.
क्रेमलिनचे प्रवक्ते दिमित्री पेस्कोव्ह यांनी सांगितले की, व्लादिमीर पुतिन शनिवारी दोन अमेरिकन दूतांना भेटणार होते, असे रशियन वृत्तसंस्थांनी वृत्त दिले आहे. वॉशिंग्टन नवीन राजनैतिक संधीसाठी जोर देत आहे. या भेटीशी संबंधित दोन व्यक्तींनी रॉयटर्सला सांगितले की, विटकॉफ आणि कुशनर संघर्षावर चर्चा करण्यासाठी शनिवारी मॉस्कोमध्ये दाखल झाले.
रशियाचे राष्ट्राध्यक्षीय दूत किरिल दिमित्रीव्ह यांनी शिष्टमंडळाची भेट घेतली. त्यानंतर विटकॉफ, कुशनर आणि दिमित्रीव्ह यांचा ताफा सरकारी विमानतळावरून शहराकडे रवाना झाला.
दिमित्रीव्ह यांनी यापूर्वी व्लादिमीर पुतिन आणि अमेरिकन प्रतिनिधी यांच्यातील बैठकांमध्ये भाग घेतला होता आणि ते अमेरिकन वाटाघाटी करणाऱ्यांच्या संपर्कात राहिले आहेत.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शुक्रवारी सांगितले की, आता पाचव्या वर्षात असलेले युद्ध संपवण्यासाठी वॉशिंग्टनकडे एक नवीन, ठोस प्रस्ताव आहे. त्यानंतर हा दौरा होत आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी योजनेचा तपशील दिला नाही, परंतु प्रगती होऊ शकते का हे ठरवण्यासाठी विटकॉफ आणि कुशनर यांना परदेशात पाठवण्यात आले आहे, असे ते म्हणाले. “आमच्याकडे शांततेसाठी एक कल्पना आहे,” असे ट्रम्प म्हणाले.
“मी स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर या दोन महान वाटाघाटीकारांना पाठवले आहे. त्यांनी उत्तम काम केले आहे, आणि आपण काही साध्य करू शकतो की नाही हे पाहण्यासाठी आम्ही त्यांना पाठवले आहे. आणि ते करण्याची चांगली शक्यता आहे,” असे ते म्हणाले.
युक्रेनचे अध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की म्हणाले की, मॉस्कोमधील बैठकांनंतर अमेरिकेचे प्रतिनिधी युक्रेनला भेट देतील अशी अपेक्षा आहे. कीव्हने या दौऱ्यादरम्यान हवाई हल्ले तात्पुरते थांबवण्याचा प्रस्तावही दिला होता आणि रशियालाही प्रतिसाद देण्याचे आवाहन केले होते, जेणेकरून चर्चा सुरक्षितपणे पार पडू शकेल.
“ज्याप्रमाणे आम्ही अमेरिकेच्या बाजूने झालेल्या पूर्वीच्या राजनैतिक दौऱ्यांदरम्यान केले होते, त्याचप्रमाणे आम्ही रशियन हवाई हद्दीचे कामकाज सुरळीत राहील याची खात्री करू, जेणेकरून वाटाघाटी करणारे सुरक्षितपणे पोहोचू शकतील,” असे झेलेन्स्की यांनी एका सोशल मीडिया पोस्टमध्ये म्हटले होते.
“आम्ही त्यांचे हित पाहत आहोत, रशियाचे नाही. आमच्या बाजूने कोणतेही हवाई हल्ले होणार नाहीत आणि रशियानेही तसेच केले पाहिजे. या चर्चा करण्यासाठी आणि या अमेरिकन दौऱ्याशी संबंधित लॉजिस्टिक बाबी हाताळण्यासाठी आवश्यक असलेल्या वेळेपर्यंत त्यांच्या बाजूने कोणतेही हवाई हल्ले होणार नाहीत याची त्यांनी खात्री करावी,” असेही ते पुढे म्हणाले.
हवाई हल्ल्यांमध्ये तीव्र वाढ झाल्यानंतर हा राजनैतिक पुढाकार घेण्यात आला आहे. शुक्रवारी एका रशियन ड्रोनने कीवमधील युक्रेनच्या एसबीयू (SBU) सुरक्षा सेवेच्या मुख्यालयावर हल्ला केला, जे या संघर्षादरम्यान लक्ष्य केलेल्या सर्वात प्रमुख लक्ष्यांपैकी एक होते.
वोलोडिमीर झेलेन्स्की यांनी प्रत्युत्तर देण्याची शपथ घेतली. युक्रेनमध्ये इतरत्र झालेल्या रशियन हल्ल्यांमध्ये डनिप्रोपेत्रोव्स्क प्रदेशात रात्रीतून चार जण ठार झाले, तर कीव आणि मायकोलाइव्ह प्रदेशांतील हल्ल्यांमध्ये इतर अनेक जण जखमी झाले.
युक्रेनच्या हवाई दलाने सांगितले की, रशियाने रात्रीतून शाहेद-प्रकारचे आणि गेरान ड्रोनसह १६७ हल्लेखोर ड्रोन, तसेच आमिष दाखवणारे ड्रोन आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे प्रक्षेपित केली.
युक्रेनच्या हवाई संरक्षण दलाने १२८ ड्रोन पाडल्याचे किंवा निष्प्रभ केल्याचे कळवले. दरम्यान, रशियाने सांगितले की त्यांच्या सैन्याने ५३ युक्रेनियन ड्रोन नष्ट केले, तर रशियन अधिकाऱ्यांनी बेलगोरोडच्या सीमावर्ती प्रदेशात सैनिक जखमी झाल्याचे कळवले.
वाटाघाटी ठप्प झाल्या असताना आणि रणांगणावर फारशी हालचाल होत नसताना हा नवीनतम राजनैतिक प्रयत्न समोर आला आहे. मॉस्कोच्या दाव्याखालील चार प्रदेश युक्रेनने सोडावेत आणि आपल्या नाटोमधील महत्त्वाकांक्षा सोडून द्याव्यात, अशी मागणी रशिया सातत्याने करत आहे. क्रेमलिनने या भूमिकेला ‘अढळ’ म्हटले आहे.
दोन्ही बाजूंनी एकमेकांच्या हद्दीतील लक्ष्यांवर लांब पल्ल्याचे हल्लेही तीव्र केले आहेत.
विटकॉफ आणि कुशनर यांच्या बैठकांचा निकाल अमेरिकेच्या या ताज्या पुढाकारामुळे वाटाघाटींना पुन्हा चालना मिळेल की नाही हे ठरवू शकतो.
मॉस्कोमध्ये व्लॉदिमीर पुतिन यांच्यासोबत होणारी त्यांची चर्चा आणि त्यानंतर युक्रेनियन अधिकाऱ्यांसोबत नियोजित भेटीगाठींमधून, दोन्ही पक्ष आपले मतभेद कमी करून ठोस शांतता चर्चेसाठी परिस्थिती निर्माण करू शकतात की नाही, याची चाचणी होण्याची अपेक्षा आहे.