अमेरिका आणि इस्रायलशी वाढत्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर, इराणच्या संसदेने नाट्यमयरित्या दावे वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. रविवारी, कायदेकर्त्यांनी इराणी अणुस्थळांवर अलिकडेच झालेल्या अमेरिकेच्या हवाई हल्ल्यांनंतर जागतिक तेल आणि वायू पुरवठ्यासाठी एक अरुंद परंतु महत्त्वाचा मार्ग असलेल्या होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करण्याचा प्रस्ताव मंजूर केला.
सरकारी प्रेस टीव्हीने दिलेल्या वृत्तानुसार, हा निर्णय आता इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेकडून अंतिम निर्णयाची वाट पाहत आहे, जो अशा बाबींवर देशाचा सर्वोच्च अधिकारी आहे.
इराण आणि आखाती अरब राज्यांमध्ये जोडलेला होर्मुझची सामुद्रधुनी जगातील सर्वात संवेदनशील ऊर्जा कॉरिडॉरपैकी एक आहे. दररोज, जागतिक तेल आणि वायू पुरवठ्यापैकी जवळजवळ २०% देश या ३३ किमी रुंदीच्या अडथळ्यातून जातात, प्रत्येक दिशेने फक्त ३ किमी रुंदीचे शिपिंग लेन असतात – ज्यामुळे ते जागतिक बाजारपेठेसाठी एक असुरक्षित फ्लॅशपॉइंट बनते.
Iran’s parliament has approved a measure to close the strategically vital Strait of Hormuz, a key global oil shipping route, following US strikes on Iran’s nuclear sites, state-run Press TV reported on Sunday.
Major General Kowsari, a member of the parliament’s National Security… pic.twitter.com/tXUI8MJUWi
— Iran International English (@IranIntl_En) June 22, 2025
सौदी अरेबिया, इराक, युएई, कतार, इराण आणि कुवेत सारखे प्रमुख निर्यातदार कच्च्या तेलाची वाहतूक करण्यासाठी या सामुद्रधुनीवर अवलंबून असतात. एकेकाळी कोणत्याही व्यत्ययाचा सर्वात मोठा धोका पश्चिमेला होता, परंतु आज नाकेबंदीचा सर्वाधिक त्रास चीन आणि आशियाला होईल.
भारत त्याच्या एकूण ५.५ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन पैकी सुमारे २० दशलक्ष बॅरल (bpd) कच्च्या तेलाची या सामुद्रधुनीतून आयात करतो. त्या अवलंबित्वाला असूनही, विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की भारतावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता नाही. विविधीकरणाच्या प्रयत्नांमुळे रशिया, अमेरिका आणि ब्राझीलकडून पर्यायी स्रोत मिळाले आहेत, ज्यामुळे कोणत्याही संभाव्य बंदीचा फटका कमी झाला आहे.
भारताचा गॅस पुरवठा देखील सुरक्षित आहे. त्याचा प्रमुख पुरवठादार, कतार, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला बायपास करतो आणि ऑस्ट्रेलिया, रशिया आणि अमेरिकेतून होणारी इतर एलएनजी आयात धोक्यात नाही.
तरीही, ऊर्जा बाजारपेठा अजूनही कडेला आहेत. या बंदीच्या भीतीने १९८० च्या दशकातील “टँकर युद्धे” च्या आठवणी ताज्या झाल्या आहेत, जेव्हा इराण आणि इराकने तेल टँकरना लक्ष्य केले होते आणि अमेरिकन नौदल सैन्याला या संघर्षात ओढले होते. वॉशिंग्टनच्या १९८७ च्या ऑपरेशन अर्नेस्ट विलमध्ये अमेरिकन युद्धनौका टँकरना एस्कॉर्ट करत होत्या – ही मोहीम १९८८ मध्ये यूएसएस व्हिन्सेनेसने इराणी विमान पाडले आणि २९० लोकांचा मृत्यू झाला तेव्हा दुःखदपणे संपली.
अलीकडेच, २०२३ मध्ये इराणने ओमानच्या आखातात शेवरॉन-चार्टर्ड तेल टँकर अॅडव्हान्टेज स्वीट ताब्यात घेतल्यावर पुन्हा तणाव निर्माण झाला. हे जहाज सोडण्यापूर्वी एक वर्षापेक्षा जास्त काळ रोखून ठेवण्यात आले होते.