सध्याच्या राष्ट्राध्यक्षांएवढे सार्वजनिकरित्या परराष्ट्र धोरण राबविणारा अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष कधीच नव्हता अशी टीका परराष्ट्र मंत्री डॉ एस जयशंकर यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या परराष्ट्र धोरणाचे वर्णन केले.
दिल्लीतील कार्यक्रमात बोलताना डॉ एस जयशंकर म्हणाले, हे स्वतःच एक पाऊल आहे जे केवळ भारतापुरते मर्यादित नाही… राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचा जगाशी वागण्याचा मार्ग, अगदी त्यांच्या स्वतःच्या देशाशीही वागण्याचा मार्ग, पारंपारिक रूढीवादी पद्धतीने वागणूकीतील एक मोठे पाऊल असल्याचे सांगितले.
परराष्ट्र मंत्री डॉ एस जयशंकर यांचे हे वक्तव्य अशा वेळी आले आहे जेव्हा ट्रम्प यांच्या अतिरिक्त शुल्क लागू करण्याची अंतिम मुदत काही दिवसांवर आली आहे.
डॉ एस जयशंकर म्हणाले की, मे महिन्यात चार दिवस चाललेल्या भारत-पाकिस्तान संघर्षाच्या समाप्तीसाठी अमेरिकेने मध्यस्थी केली नव्हती, असा दावा करत मध्यस्थी (भारत-पाकिस्तान संघर्ष) च्या मुद्द्यावर, १९७० पासून, ५० वर्षांहून अधिक काळ, या देशात एक राष्ट्रीय एकमत आहे की आम्ही पाकिस्तानशी असलेल्या आमच्या संबंधांमध्ये मध्यस्थी स्वीकारत नसल्याचेही यावेळी सांगितले.
अमेरिकेने भारतीय वस्तूंवर ५० टक्के कर लादण्याबाबत, डॉ एस जयशंकर म्हणाले की कोणत्याही व्यापार वाटाघाटींमध्ये देशांतर्गत शेतकऱ्यांचे हित सर्वोच्च असते. जेव्हा व्यापाराचा विचार येतो, शेतकऱ्यांचे हित, जेव्हा आमच्या धोरणात्मक स्वायत्ततेचा विचार येतो, जेव्हा मध्यस्थीला विरोध येतो, तेव्हा हे सरकार अगदी स्पष्ट आहे. आमची भूमिका तिथे आहे. जर कोणी आमच्याशी असहमत असेल, तर कृपया भारतातील लोकांना सांगा की तुम्ही शेतकऱ्यांच्या हिताचे रक्षण करण्यास तयार नाही. कृपया भारतातील लोकांना सांगा की तुम्ही धोरणात्मक स्वायत्ततेला महत्त्व देत नाही, असेही यावेळी सांगितले.
डॉ एस जयशंकर पुढे बोलताना म्हणाले की, व्यवसाय-समर्थक अमेरिकन प्रशासनासाठी काम करणारे स्वतःच्या व्यवसायात रस घेत नाहीत आणि त्याऐवजी “इतरांवर व्यवसाय करण्याचा आरोप करत आहेत” हे त्यांना “मजेदार” वाटत असल्याचेही यावेळी सांगत पुढे म्हणाले की, जर तुम्हाला भारतातून तेल किंवा रिफाइंड उत्पादने खरेदी करण्यात समस्या येत असेल तर ते खरेदी करू नका. कोणीही तुम्हाला ते खरेदी करण्यास भाग पाडत नाही. युरोप खरेदी करतो, अमेरिका खरेदी करते, म्हणून तुम्हाला ते आवडत नाही, ते खरेदी करू नका,” असेही यावेळी सांगितले.
अमेरिकन शिष्टमंडळाने ऑगस्टमध्ये भारताचा दौरा रद्द केला असला तरी, डॉ एस जयशंकर म्हणाले की, नवी दिल्ली आणि वॉशिंग्टनमधील व्यापार वाटाघाटी अजूनही सुरू आहेत. तथापि, व्यापार वाटाघाटींच्या बाबतीत त्यांनी शेतकरी आणि लहान उत्पादकांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी रेड लाईन आखली असल्याचे सांगितले.
शेवटी बोलताना डॉ एस जयशंकर म्हणाले की, भारत-अमेरिका व्यापार वाटाघाटी अजूनही सुरू आहेत. पण मुख्य गोष्ट अशी आहे की आमच्याकडे काही लाल रेषा आहेत. वाटाघाटी अजूनही सुरू आहेत या अर्थाने की कोणीही वाटाघाटी बंद असल्याचे म्हटले नाही. लोक एकमेकांशी बोलतात. तिथे मैत्री तोडणे आहे असे नाही, असेही यावेळी सांगितले.