केरळमधील डाव्या आघाडीला पराभूत करत काँग्रेसने बहुमताचा आकड़ा सहज पार करेल इतरी सदस्यसंख्या जिंकली, मात्र केरळ विधानसभेचा निकाल जाहिर होऊन 10 दिवस होत आले तरी मुख्यमंत्री पदासाठी काँग्रेसकडून योग्य व्यक्तीचे नाव अद्याप अंतिम करण्यात आले नाही. त्यातच केरळच्या मुख्यमंत्री पदासाठी के सी वेणूगोपाल यांचे नाव अंतिम कऱण्यात आल्यावरून केरळवासियांनी एका पोस्टच्या माध्यमातून नाराजी व्यक्त करत राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी वायनाड विसरा, आता कधीच काँग्रेस वायनाडमधून विजयी होणार नाही असा गर्भीत इशारा देत काँग्रेस नेते राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी यांना केरळमध्ये इशारा दिला.
काँग्रेसमध्ये सध्या तीव्र उलथापालथ सुरू असून, के.सी. वेणुगोपाल, व्ही.डी. सतीशन आणि रमेश चेन्नीथला असे तीन गट (camps) निर्माण झाले आहेत. या पार्श्वभूमीवर, योग्य उमेदवाराची निवड करण्यासाठी राहुल गांधी यांनी मंगळवारी दिल्लीत पक्षाच्या माजी प्रदेशाध्यक्षांशी चर्चा केली. तोपर्यंत, जिल्हा काँग्रेस समितीच्या कार्यालयाबाहेर काही फलक (posters) आधीच झळकले होते. यातील बहुतांश फलकांद्वारे गांधी कुटुंबाला वेणुगोपाल यांना पाठिंबा न देण्याबाबत सावध करण्यात आले होते; वेणुगोपाल हे निवडणुकीचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर अगदी शेवटच्या क्षणी मुख्यमंत्रीपदाच्या शर्यतीत उतरले होते.
“श्री. राहुल आणि प्रियांका, वायनाड विसरा. तुम्हाला येथून पुन्हा कधीच विजय मिळणार नाही,” असे एका फलकावर लिहिले होते, तर दुसऱ्या एका फलकावर होते: “श्री. राहुल, के.सी. हे कदाचित तुमचे ‘सामान वाहणारे’ (bag bearer) असतील, पण केरळची जनता तुम्हाला कधीच माफ करणार नाही.”
आणखी एका फलकावर एक गंभीर इशारा देण्यात आला होता—जरी त्यावरील मजकुरात तसे नसल्याचा दावा केला असला तरी—ज्यावर लिहिले होते: “RG (राहुल गांधी) आणि PG (प्रियांका गांधी), हा काही इशारा नाही. या घोडचूकीबद्दल केरळ तुम्हाला कधीच माफ करणार नाही.”
राहुल गांधी यांना २०१९ मध्ये त्यांच्या बालेकिल्ल्यातून, म्हणजेच अमेठीतून झालेल्या पराभवाची आठवण करून देत, आणखी एका फलकावर असा इशारा देण्यात आला होता की, वायनाडचे रूपांतर “दुसऱ्या अमेठीमध्ये” होऊ शकते. दुसऱ्या एका फलकावर असे लिहिले होते की, केरळची जनता राहुल आणि प्रियांका यांचे “मूर्खपणाचे निर्णय” कदापि स्वीकारणार नाही.
अलीकडेच पार पडलेल्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये युडीएफ UDF ला निर्णायक जनादेश मिळाला असूनही, मुख्यमंत्रीपदाबाबतची अनिश्चितता संपुष्टात आणण्यासाठी काँग्रेस नेतृत्वावरचा दबाव वाढत आहे. नेत्याच्या नावाची घोषणा करण्यास होत असलेल्या विलंबामुळे पक्षात आणि पक्षाच्या मित्रपक्षांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
मुख्यमंत्रीपदासाठी ज्या प्रमुख नावांचा विचार केला जात आहे, त्यामध्ये सतीशन, वेणुगोपाल आणि चेन्नीथला यांचा समावेश असल्याचे समजते. या मुद्द्यावर तोडगा काढण्यासाठी पक्षपातळीवर नवी दिल्लीमध्ये सध्या तीव्र विचारमंथन आणि चर्चासत्रे सुरू आहेत.
या शर्यतीत सी वेणुगोपाल हे आघाडीवर असले तरी, चेन्नीथला आणि विशेषतः सतीशन यांना या विजयाचे शिल्पकार मानले जात होते; त्यांनी आपापल्या विधानसभा मतदारसंघातून विजय मिळवला होता. तथापि, वेणुगोपाल यांचा असलेला प्रभाव आणि गांधी कुटुंबाशी त्यांची असलेली जवळीक पाहता, मोठ्या संख्येने आमदारांनी एआयसीसी AICC च्या निरीक्षकांकडे त्यांचे नाव सुचवल्याचे समजते; यामागे वेणुगोपाल यांच्या मर्जीतील राहण्याचा उद्देश असल्याचे बोलले जात आहे.
मुख्यमंत्रीपदाच्या निवडीसाठी करावा लागत असलेला हा दीर्घकालीन विलंब पाहता, काँग्रेस पक्षांतर्गत नेतृत्व आणि सत्तेच्या वाटपाच्या व्यवस्थेबाबत तीव्र चर्चा आणि वादविवाद सुरू झाले आहेत. पक्षातील विविध गट मुख्यमंत्रीपदासाठीच्या वेगवेगळ्या दावेदारांना पाठिंबा देत आहेत, ज्यामुळे अंतिम निर्णयाबाबतची अनिश्चितता अधिकच वाढली आहे.
या प्रकरणामुळे युडीएफ UDF च्या घटक पक्षांमध्ये, विशेषतः आयुएमएल IUML मध्ये, अस्वस्थता निर्माण झाली आहे. लीगच्या काही नेत्यांनी जाहीरपणे असे म्हटले आहे की, निर्णय घेण्यातील हा सततचा विलंब जनतेला तसेच आघाडीच्या कार्यकर्त्यांना चुकीचा संदेश देत आहे.
इंडियन युनियन मुस्लिम लीगच्या (IUML) नेत्यांच्या एका गटाने अलीकडेच काँग्रेसला विनंती केली की, त्यांनी हा प्रश्न आता आणखी विलंब न करता मार्गी लावावा; कारण ही दीर्घकालीन अनिश्चितता, निवडणुकीतील विजयानंतर आघाडीला मिळालेली गती (momentum) कमकुवत करू शकते.
मुख्यमंत्रीपदाच्या निवडीवरून पक्षातच अंतर्गत वादळ उठत असताना, भाजपा आणि एलडीएफ LDF नेही या संधीचा फायदा उचलला आहे. त्यांनी या विलंबावरून काँग्रेसवर जोरदार टीका केली असून, मतदारांकडून स्पष्ट जनादेश मिळूनही नेतृत्वाबाबत एकमत घडवून आणण्यात पक्ष अपयशी ठरल्याचा आरोप केला आहे.