NEET-UG 2024 वादाच्या संदर्भात, केंद्राने गुरुवारी (१३ जून) सर्वोच्च न्यायालयाला माहिती दिली की १५६३ विद्यार्थ्यांना देण्यात आलेले ग्रेस गुण रद्द करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या १५६३ उमेदवारांना त्यांच्या वास्तविक गुणांची माहिती दिली जाईल (ग्रेस गुणांशिवाय) आणि त्यांना पुन्हा चाचणीसाठी उपस्थित राहण्याचा पर्याय दिला जाईल, अशी माहिती केंद्र सरकारच्या वकिलांनी आज सर्वोच्च न्यायालयात दिली. जर ते विद्यार्थी पुन्हा चाचणी देऊ इच्छित नसतील तर ५ मे रोजी झालेल्या परीक्षेवर आधारित त्यांचे गुण विचारात घेतले जातील.
केंद्र सरकारचे प्रतिनिधित्व करणारे वकील कानू अग्रवाल यांनी न्यायमूर्ती विक्रम नाथ आणि संदीप मेहता यांच्या सुट्टीतील खंडपीठाला सांगितले की, नॅशनल टेस्टिंग एजन्सीने (एनटीए) स्थापन केलेल्या पॅनेलने १२ जून रोजी “विद्यार्थ्यांची भीती दूर करण्यासाठी” हा निर्णय घेतला होता. कानू अग्रवाल यांनी नमूद केले की पॅनेलचे असे मत होते की वेळेचे नुकसान झाल्याच्या कारणास्तव १५६३ विद्यार्थ्यांना नुकसानभरपाईचे गुण प्रदान केल्याने “वेगळीच परिस्थिती” निर्माण झाली, कारण ग्रेस मार्क्स केवळ अप्रयत्नित प्रश्नांपुरते मर्यादित असावेत. समितीने सर्व बाबी तपासल्यानंतर १५६३ विद्यार्थ्यांचे गुणपत्रिका रद्द करण्याची शिफारस करणे योग्य ठरेल असा निष्कर्ष काढला.
खंडपीठाने पुढील आदेश दिला
“NEET-UG २०२४ साठी उपस्थित झालेल्या याचिकाकर्त्याने सामान्य फॉर्म्युला वापरून १५६३ उमेदवारांना भरपाईचे गुण देण्याबाबत तक्रार केली आहे जिथे, परीक्षा केंद्रांवर, ज्या उमेदवारांना ३ तास २० मिनिटांचा वेळ देण्यात आला नाही त्यांना त्यांच्यासाठी प्रवेश देण्यात आला होता. दिशा पांचाल वि. युनियन ऑफ इंडिया आणि इतर प्रकरणांमध्ये या न्यायालयाच्या निर्णयावर अवलंबून असलेल्या तक्रार निवारण समितीच्या शिफारशीच्या आधारावर त्यांना कमी कालावधीसाठी त्यांची परीक्षा घेण्याची परवानगी देण्यात आली आहे.
नुकसानभरपाईच्या गुणांच्या या पर्यायाला आव्हान देण्यात आले होते. नॅशनल टेस्टिंग एजन्सीने या मुद्द्यावर पुनर्विचार करण्यासाठी आणखी एक समिती स्थापन केली आणि नुकसानभरपाईच्या गुणांबाबत आपली शिफारस केली. त्यानंतरच्या समितीने १०, ११ आणि १२ जून २०२४ रोजी बैठका घेतल्या आणि शिफारसी केल्या आहेत.
शिफारशींनुसार, ४ जून २०२४ रोजी जारी करण्यात आलेल्या प्रभावित १५६३ उमेदवारांची स्कोअर कार्डे रद्द करून मागे घेण्यात येतील, असे सुचवण्यात आले आहे. या प्रभावित १५६३ उमेदवारांना नुकसानभरपाईच्या गुणांशिवाय त्यांच्या वास्तविक गुणांची माहिती दिली जाईल. याशिवाय, बाधित १५६३ उमेदवारांची पुनर्परीक्षा घेतली जाईल. ज्या प्रभावित उमेदवारांना पुनर्परीक्षेला बसण्याची इच्छा नसेल त्यांचे निकाल ५ मे २०२४ रोजी झालेल्या परीक्षेत मिळालेल्या गुणांची भरपाई न देता त्यांच्या वास्तविक गुणांवर आणि परीक्षेत बसलेल्या उमेदवारांना मिळालेल्या गुणांवर घोषित केले जातील. पुनर्परीक्षेचा विचार केला जाईल आणि ५ मे २०२४ रोजी झालेल्या परीक्षेवर आधारित त्यांचे गुण टाकून दिले जातील.”
एनटीएसाठी ज्येष्ठ वकील नरेश कौशिक यांनी सादर केलेले सादरीकरणही न्यायालयाने नोंदवले, की पुन्हा चाचणी आजच अधिसूचित केली जाईल आणि ती २३ जून रोजी घेतली जाईल. पुनर्परीक्षेचे निकाल ३० जूनपूर्वी प्रकाशित केले जातील जेणेकरून ६ जुलै रोजी नियोजित समुपदेशन सुरू होऊ शकते.
एनटीए पॅनलने केलेल्या शिफारशी “वाजवी, वाजवी आणि न्याय्य” असल्याचे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले. “त्यानुसार, प्रतिवादी NTA पुन्हा चाचणी घेण्यासाठी पुढे जाऊ शकतो,” कोर्टाने नमूद केले.
युनियन आणि एनटीएची भूमिका नोंदवून, न्यायालयाने एक याचिका निकाली काढली ज्याने ग्रेस गुण देण्यास आव्हान दिले होते. न्यायालयाने परीक्षेच्या पेपर लीकचा आरोप करणाऱ्या दुसऱ्या याचिकेवर नोटीस देखील जारी केली आणि 8 जुलै रोजी पोस्ट केलेल्या तत्सम याचिकांसह टॅग केले.
फिजिक्स वाला सीईओ-अलख पांडे यांनी याचिकांपैकी एक याचिका दाखल केली होती, ज्याने दावा केला होता की ग्रेस गुण देण्याचा एनटीएचा निर्णय “मनमानी” होता. अहवालानुसार, पांडे यांनी सुमारे २०,००० विद्यार्थ्यांकडून सादरीकरणे गोळा केली, जे दर्शविते की सुमारे ७०-८० गुण यादृच्छिकपणे किमान १,५०० विद्यार्थ्यांना ग्रेस गुण म्हणून देण्यात आले. याचिकाकर्त्यातर्फे वकील जे साई दीपक यांनी बाजू मांडली. न्यायालयाने या याचिकेतील ग्रेस गुणांचा मुद्दा बंद केला परंतु इतर तक्रारींचा विचार करण्यासाठी तो प्रलंबित ठेवला.
दुसरी याचिका SIO सदस्य अब्दुल्ला मोहम्मद फैज आणि डॉ. शेख रोशन मोहिद्दीन यांनी दाखल केली होती, ज्यामध्ये NEET-UG २०२४ चे निकाल परत मागवण्याची आणि कथित पेपर लीक आणि इतर गैरप्रकारांवर नवीन परीक्षा आयोजित करण्याची मागणी केली होती. या याचिकेवर आज नोटीस बजावण्यात आली. ॲडव्होकेट ऑन रेकॉर्ड श्वेतांक सैलकवाल आणि ॲडव्होकेट मयांक सूर्यन यांनी हजेरी लावली.
तिसरी याचिका NEET उमेदवार-जरिपिटी कार्तिक यांनी दाखल केली होती, ज्यामध्ये परीक्षेदरम्यान कथित वेळेच्या नुकसानीची भरपाई म्हणून ग्रेस गुण देण्यास आव्हान दिले होते. सर्वोत्कृष्ट ग्रेस मार्क्स देण्यासाठी “सामान्यीकरण फॉर्म्युला” हा केवळ वेळेच्या नुकसानीच्या प्रमाणात अनुत्तरीत सोडल्या जाणाऱ्या प्रश्नांच्या संख्येपर्यंतच वाढू शकतो, असे प्रतिपादन केले, कारण प्रत्येक प्रश्नाला समान मार्क वेटेज आहे; त्यामुळे प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी समान वेळेचे वितरण गृहीत धरले जाऊ शकते. ही याचिका आज निकाली काढण्यात आली. याप्रकरणी वकील येलमंजुला बालाजी यांनी बाजू मांडली.
उल्लेखनीय म्हणजे, ११ जून रोजी, सर्वोच्च न्यायालयाने NEET-UG निकाल जाहीर होण्यापूर्वी (४ जून रोजी) दाखल केलेल्या दुसऱ्या याचिकेवर नोटीस जारी केली, कथित पेपर लीकवरून NEET-UG २०२४ चाचणी रद्द करण्याची मागणी केली. परीक्षेचे पावित्र्य बाधित झाल्याचे निरीक्षण नोंदवत न्यायालयाने NTA कडून ८ जुलैपर्यंत पेपर फुटल्याच्या आरोपांवर उत्तर मागितले. मात्र, समुपदेशन प्रक्रियेला स्थगिती देण्याची विनंती न्यायालयाने फेटाळून लावली.
यापूर्वी, ८ जून रोजी, NTA आणि केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने १,५०० हून अधिक उमेदवारांच्या निकालांचे पुनरावलोकन करण्यासाठी ४ सदस्यीय समिती स्थापन करण्याची घोषणा केली होती ज्यांना NEET ला बसताना झालेल्या “वेळेचे नुकसान” भरून काढण्यासाठी “ग्रेस मार्क्स” देण्यात आले होते.