नवी दिल्ली येथे झालेल्या ‘ब्रिक्स’ (BRICS) परिषदेच्या स्नेहभोजनात (गाला डिनर) केवळ शाकाहारी पदार्थ ठेवल्यावरून काँग्रेस खासदार राहुल गांधी यांनी नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकारवर टीका केली आणि “८० टक्के भारतीय मांसाहारी आहेत,” असा दावा केला.
या विधानावरून राजकीय आरोप-प्रत्यारोप सुरू झाले. काँग्रेसचे प्रवक्ते पवन खेरा यांनी सरकारवर परदेशी पाहुण्यांवर आपल्या खाण्यापिण्याच्या आवडीनिवडी लादल्याचा आरोप केला, तर केंद्रीय मंत्री किरेन रिजिजू यांनी “खाद्यपदार्थांच्या मेनूवरही राजकारण केल्याबद्दल” काँग्रेसवर पलटवार केला.
“माहितीसाठी सांगतो: ८० टक्के भारतीय मांसाहारी आहेत. भारतीय मांसाहारी खाद्यपदार्थ अतिशय चविष्ट असतात. अगदी माझ्या बहिणीने बनवलेले ‘छोले-भटुरे’ सुद्धा,” असे राहुल गांधी यांनी रविवारी ‘एक्स’ (X) वर लिहिले आणि त्या लोकप्रिय उत्तर भारतीय पदार्थाचा फोटो शेअर केला.
राहुल गांधींचे समर्थन करताना काँग्रेस प्रवक्ते पवन खेरा म्हणाले की, भारताच्या खाद्य-वैविध्यामध्ये जगातील काही सर्वोत्तम मांसाहारी पदार्थांचा समावेश आहे; मग सरकारने ते पदार्थ का सादर केले नाहीत, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.
“भाजपची आपल्याच देशबांधवांवर खाण्यापिण्याच्या आवडीनिवडी लादण्याची सवय आधीच अत्यंत समस्याप्रधान आहे. आता त्यांनी जगभरातून आलेल्या मान्यवरांवरही आपल्या आवडीनिवडी लादून ही बाब आणखी एका पुढच्या टप्प्यावर नेली आहे,” असे ते म्हणाले.
किरेन रिजिजू यांनी ही टीका फेटाळून लावत म्हणाले की, भेटीवर आलेल्या नेत्यांनी भारतीय शाकाहारी खाद्यपदार्थांचा आस्वाद घेतला. हे पदार्थ देशाच्या विविध प्रादेशिक परंपरांचे प्रतिबिंब दर्शवतात आणि त्यातून समृद्ध चव व पोषक घटकांचे वैविध्य मिळते.
“ब्रिक्स देशांच्या नेत्यांना दिलेल्या खाद्यपदार्थांच्या मेनूवरही काँग्रेस पक्ष राजकारण करत आहे, यावर माझा विश्वासच बसत नाही,” असे त्यांनी ‘एक्स’वर लिहिले.
लोकसभेतील विरोधी पक्षनेत्यांनी ८० टक्के या आकडेवारीसाठी कोणताही स्रोत (संदर्भ) दिला नाही. २०२३-२४ मध्ये करण्यात आलेल्या ताज्या ‘राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षणात’ (NFHS-6) मांसाहार सेवनाबाबत अशी तुलना करण्यायोग्य राष्ट्रीय आकडेवारी नमूद केलेली नाही.
तथापि, २०१९ ते २०२१ दरम्यान झालेल्या मागील ‘NFHS-5’ सर्वेक्षणात असे आढळून आले होते की, १५ ते ४९ वयोगटातील ८३.४ टक्के पुरुष आणि ७०.६ टक्के महिला मासे, चिकन किंवा मांस यांचे किमान अधूनमधून सेवन करत होते. दोन दिवसीय ब्रिक्स (BRICS) शिखर परिषदेदरम्यान ‘भारत मंडपम’ येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ब्रिक्स नेत्यांसाठी खास भारतीय शाकाहारी भोजनाचे आयोजन केले होते; त्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी राहुल गांधींची ही प्रतिक्रिया आली.
या भव्य भोजनाच्या मेनूमध्ये खांडवी, पनीर लबाबदार, गुच्छी मार्मिक, भरड धान्याचा (मिलेट) पुलाव, मशरूम गलोटी आणि जिलेबी यांसारख्या अनेक शाकाहारी पदार्थांचा समावेश होता. ‘श्री अन्न’ (भरड धान्य) याला भारताने दिलेले प्राधान्य आणि शाश्वततेबाबतचा भारताचा व्यापक दृष्टिकोन लक्षात घेऊन, या भोजनात भरड धान्यांवर विशेष भर देण्यात आला होता.
For the record: 80% of Indians are non-vegetarian.
Indian non-vegetarian food is delicious. As are my sister's chole bhature. pic.twitter.com/8f6ziKjLan
— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) September 13, 2026
भारताने आपल्या पाककला आणि सांस्कृतिक परंपरांची झलक उपस्थित नेत्यांसमोर सादर करण्याच्या उद्देशाने या भोजनाचे आयोजन केले होते. या शाकाहारी मेजवानीमुळे ऑनलाइन चर्चा रंगली; काहींनी मांसाहारी पदार्थांच्या अनुपस्थितीवर प्रश्न उपस्थित केले, तर काहींनी भारतीय पाककलेचे उत्तम प्रदर्शन म्हणून याचे कौतुक केले.
भारताच्या यजमानपदाखाली झालेली १८ वी ब्रिक्स नेत्यांची दोन दिवसीय शिखर परिषद रविवारी संपन्न झाली आणि त्यानंतर राहुल गांधींची ही टिप्पणी आली. या कार्यक्रमात ११ सदस्यांच्या विस्तारित गटातील नेते एकत्र आले होते.
ब्रिक्सची सुरुवात ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यासह झाली होती; त्यानंतर २०२४ मध्ये यात इजिप्त, इथिओपिया, इराण, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि सौदी अरेबिया यांचा समावेश करण्यात आला. २०२५ मध्ये इंडोनेशिया या गटात सामील झाला. बेलारूस, बोलिव्हिया, कझाकस्तान, क्युबा, मलेशिया, नायजेरिया, थायलंड, युगांडा, उझबेकिस्तान आणि व्हिएतनाम हे देश गेल्या वर्षी ब्रिक्सचे भागीदार देश बनले.