पंश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांना विरोध करण्याची कावीळ भाजपाला जशी झाली आहे तशी कावीळ आता भाजपाच्या मदतीने सत्तेची फळे चाखणाऱ्याणांनाही सध्या होत आहे की काय अशी चर्चा दबक्या आवाजात सुरु आहे. त्यात आता भाजपाच्या मदतीने राष्ट्रपती पदावर विराजमान झालेल्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मु यांनाही भाजपाच्या कावीळीची लागण झाली की काय असा प्रश्न आता राजकीय वर्तुळात चर्चीला जाऊ लागला आहे.
पश्चिम बंगालच्या राज्यपाल पदी असणाऱ्यांना आणि कोलकत्ता उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाच्या माध्यमातून भाजपाने मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्या त्रास देण्याची एकही संधी सोडण्यात आली नाही. त्यांना कोणत्या ना कोणत्या पद्धतीने त्रास भाजपाकडून जाणीवपूर्वक दिला जात असल्याचा इतिहास संपूर्ण देशा समोर आहे. मात्र आजच्या संथाल समाजाचा कार्यक्रमाचे ठिकाण बदलले म्हणून राष्ट्रपती द्रौपदी मु्र्मु यांनी मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्याशी थेट संवाद साधू शकल्या असता परंतु त्यांनी त्यांच्याशी संवाद साधण्याऐवजी थेट जाहिररित्या आरोप करत चक्क टीका केली. त्यामुळे भाजपाच्या ममता विरोधाची कावीळ राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मु यांनाही झाली काय असा कुत्सिक चर्चा राजकिय वर्तुळात सुरु झाली आहे.
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी त्यांच्या राज्य दौऱ्यादरम्यानच्या व्यवस्थेवर नाराजी व्यक्त केल्यानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शनिवारी पश्चिम बंगालमधील सत्ताधारी अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस सरकारवर तीव्र हल्ला चढवला आणि हा भाग “लज्जास्पद आणि अभूतपूर्व” असल्याचा म्हटले.
एक्सवरील एका पोस्टमध्ये मोदी म्हणाले की, राष्ट्रपतींनी केलेल्या वक्तव्यामुळे देशभरातील लोकांना, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सक्षमीकरणावर विश्वास ठेवणाऱ्यांना दुःख झाले आहे.
“हे लज्जास्पद आणि अभूतपूर्व आहे. लोकशाही आणि आदिवासी समुदायांच्या सक्षमीकरणावर विश्वास ठेवणारा प्रत्येकजण निराश झाला आहे,” असे पंतप्रधानांनी लिहिले.
राष्ट्रपती मुर्मू यांनी शनिवारी राज्याच्या एक दिवसीय दौऱ्यादरम्यान सिलीगुडी येथे आयोजित आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रमाच्या व्यवस्थेबद्दल चिंता व्यक्त केल्यानंतर राजकीय वाद सुरू झाला.
आंतरराष्ट्रीय संताल परिषदेने आयोजित केलेल्या ९ व्या आंतरराष्ट्रीय संताल परिषदेत सहभागी होण्यासाठी मुर्मू शहरात आले होते.
बिधाननगर येथील दुसऱ्या एका कार्यक्रमात बोलताना राष्ट्रपतींनी स्थळाच्या निवडीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आणि सांगितले की सिलिगुडीमधील जागा इतक्या मोठ्या मेळाव्यासाठी खूपच लहान आहे.
“ममता माझ्या लहान बहिणीसारखी आहे. कदाचित ती रागावली असेल. मला माहित नाही की तिने इतक्या अरुंद ठिकाणी आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रम का आयोजित केला. जर स्थळ मोठे असते तर अधिक लोक परिषदेला उपस्थित राहिले असते,” मुर्मू म्हणाल्या.
त्यांनी स्थळाची तुलना विधाननगरशी केली आणि म्हणाल्या की जर परिषद तिथे आयोजित केली असती तर पाच लाख लोक उपस्थित राहू शकले असते.
द्रौपदी मुर्मू यांनी भेटीदरम्यान झालेल्या शिष्टाचाराच्या उल्लंघनांकडेही लक्ष वेधले, असे म्हटले की ममता बॅनर्जी किंवा कोणत्याही राज्यमंत्र्यांनी त्यांचे स्वागत केले नाही.
या वक्तव्यावर प्रतिक्रिया देताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की ही घटना राज्य सरकारचे वाईट प्रतिबिंब आहे आणि राष्ट्रपती कार्यालयाच्या प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचवते.
“राष्ट्रपती जी, जे स्वतः आदिवासी समुदायाचे आहेत, त्यांनी व्यक्त केलेल्या वेदना आणि वेदनांमुळे भारतातील लोकांच्या मनात प्रचंड दुःख निर्माण झाले आहे,” असे त्यांनी लिहिले.
“पश्चिम बंगालच्या तृणमूल सरकारने खरोखरच सर्व मर्यादा ओलांडल्या आहेत. राष्ट्रपतींच्या या अपमानासाठी त्यांचे प्रशासन जबाबदार आहे,” असे मोदी पुढे म्हणाले.
आदिवासी संस्कृतीकडे पाहण्याच्या राज्य सरकारच्या दृष्टिकोनावरही त्यांनी टीका केली.
“पश्चिम बंगाल सरकारकडून संथाल संस्कृतीसारख्या महत्त्वाच्या विषयाला इतक्या दुर्लक्षितपणे हाताळले जाणे तितकेच दुर्दैवी आहे,” असे पंतप्रधानांनी लिहिले.
या टीकेला भारतीय जनता पक्षानेही उत्तर दिले, ज्याने राज्य सरकारवर देशाच्या सर्वोच्च संवैधानिक पदाचा अनादर केल्याचा आरोप केला.
“जेव्हा एखादे राज्य सरकार भारताच्या राष्ट्रपती पदाच्या प्रतिष्ठेबद्दल असा अनादर दाखवते तेव्हा ते प्रशासकीय चुकांच्या पलीकडे जाते. हे संवैधानिक औचित्य आणि प्रशासनाचे खोलवरचे नुकसान दर्शवते,” असे पक्षाच्या पश्चिम बंगाल युनिटने X वरील पोस्टमध्ये म्हटले आहे.
केंद्रीय मंत्री पियुष गोयल यांनीही राज्य सरकारवर टीका केली आणि कार्यक्रमादरम्यान प्रोटोकॉलचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला. “पश्चिम बंगालमधील मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी आणि तृणमूल काँग्रेस सरकार एका नवीन पातळीला गेले आहे,” असे गोयल यांनी X वर लिहिले.
This is shameful and unprecedented. Everyone who believes in democracy and the empowerment of tribal communities is disheartened.
The pain and anguish expressed by Rashtrapati Ji, who herself hails from a tribal community, has caused immense sadness in the minds of the people… https://t.co/XGzwMCMFrT
— Narendra Modi (@narendramodi) March 7, 2026
“आंतरराष्ट्रीय संताल परिषदेदरम्यान शिष्टाचाराचे उल्लंघन करणे ही केवळ चूक नाही तर ती आपल्या देशाच्या सर्वोच्च संवैधानिक पदाच्या प्रतिष्ठेचा अपमान आहे. अशा वर्तनातून तृणमूल काँग्रेस सरकार आपल्या आदिवासी समुदायांबद्दल किती खोलवर अनादर करत आहे हे देखील दिसून येते, ज्यांची संस्कृती आणि योगदान अत्यंत आदरास पात्र आहे,” असे ते म्हणाले.
“माननीय राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मूजी यांनी व्यक्त केलेली व्यथा संपूर्ण देशाच्या भावनांना प्रतिध्वनी करते. राष्ट्रपती कार्यालयाचा आणि आपल्या आदिवासी समुदायांच्या अभिमानाचा हा अनादर माफ केला जाणार नाही किंवा विसरला जाणार नाही,” असे गोयल पुढे म्हणाले.
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनीही अशाच भावना व्यक्त केल्या.
“पश्चिम बंगालमधील तृणमूल काँग्रेस सरकारने आज भारताच्या राष्ट्रपतींना अपमानित करून त्यांच्या अराजक वर्तनाची एक नवीन पातळी गाठली आहे, प्रोटोकॉलचा स्पष्टपणे अवमान करून,” असे शाह यांनी X वर लिहिले.
“यामुळे तृणमूल काँग्रेस सरकारमधील कुजबुज उघडकीस येते, जी केवळ नागरिकांच्या संवैधानिक अधिकारांचे उल्लंघन करत नाही तर भारताच्या राष्ट्रपतींनाही त्यांच्या जुलूमशाहीपासून वाचवत नाही. आपल्या आदिवासी बहिणी आणि भावांनी आयोजित केलेल्या कार्यक्रमात भारताच्या सर्वोच्च संवैधानिक पदाचा अनादर करणे, हे आपल्या राष्ट्राचा आणि आपल्या संवैधानिक लोकशाहीची व्याख्या करणाऱ्या मूल्यांचा अपमान आहे,” असे ते पुढे म्हणाले.
“आज, लोकशाहीवर विश्वास ठेवणारा प्रत्येक नागरिक खूप दुखावला गेला आहे आणि दुःखी आहे,” असे शाह म्हणाले.
९ व्या आंतरराष्ट्रीय संताल परिषदेदरम्यान, मुर्मू यांनी शतकानुशतके त्यांची संस्कृती जपल्याबद्दल भारतातील आदिवासी समुदायांचे कौतुक केले. आदिवासी समुदायांनी त्यांच्या परंपरा, भाषा आणि पर्यावरणाचे रक्षण करत आधुनिक विकास स्वीकारावा असे आवाहन त्यांनी केले.
संताल समुदायातील आणि भारताचे पहिले आदिवासी राष्ट्रपती असलेल्या मुर्मू यांनी आदिवासी तरुणांना त्यांच्या स्वतःच्या भाषेशी जोडलेले राहून इतर भाषा आणि लिपी शिकण्यास प्रोत्साहित केले.
दार्जिलिंगच्या सहलीसह ६ मार्चपासून सुरू होणारा दोन दिवसांचा कार्यक्रम म्हणून राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मु यांचा राज्याचा दौरा नियोजित होता. तथापि, गुरुवारी सीव्ही आनंदा बोस यांनी अचानक राजीनामा दिल्यानंतर प्रवासाचा कार्यक्रम सुधारण्यात आला.
त्यांच्या राजीनाम्यानंतर आर एन रवी यांना पश्चिम बंगालचे राज्यपाल म्हणून अतिरिक्त कार्यभार सोपवण्यात आला.