म्युनिक सुरक्षा परिषदेत बोलताना अर्थमंत्री निर्मला सीतारामण यांनी सांगितले की, भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार कराराच्या वाटाघाटी एका अशा टप्प्यावर (स्थिर स्थितीत) पोहोचल्या आहेत, जिथून पुढे जाणे कठीण आहे; या टप्प्यावर दोन्ही बाजूंना अधिक सवलती देणे किंवा घेणे “अत्यंत कठीण” असेल.
निर्मला सीतारामण यांनी चर्चेत असलेल्या या कराराचे वर्णन “कठोर आणि सखोल वाटाघाटींनंतर तयार झालेला करार” असे केले. त्यांनी असेही नमूद केले की, अमेरिका सध्याच्या वाटाघाटींव्यतिरिक्त इतर उपाययोजनांद्वारे भारतासोबतची व्यापार तूट कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
“या टप्प्यानंतर, व्यापार करारासाठी अधिक काही देणे किंवा घेणे भारत आणि अमेरिकेसाठी अत्यंत कठीण असेल,” असे निर्मला सीतारामण म्हणाल्या.
निर्मला सीताराण यांनी पुढे सांगितले की, भारत आणि अमेरिका व्यापार कराराच्या चर्चेत एका अशा टप्प्यावर पोहोचले आहेत जिथे प्रगतीची गती मंदावली आहे (किंवा स्थिर झाली आहे), असे त्यांना वाटते.
भारत आणि अमेरिका फेब्रुवारी २०२५ पासून एका व्यापक द्विपक्षीय व्यापार करारासाठी (BTA) वाटाघाटी करत आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वॉशिंग्टन भेटीदरम्यान, त्यांनी आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या वाटाघाटी सुरू करण्यास सहमती दर्शवली होती. दोन्ही बाजूंनी २०३० पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार दुप्पट करून तो ५०० अब्ज डॉलर्सपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते.
या वाटाघाटी वर्षभरापेक्षा जास्त काळापासून सुरू आहेत आणि दोन्ही बाजू व्यापक BTA च्या दिशेने पहिले पाऊल म्हणून एका अंतरिम करारासाठी प्रयत्नशील आहेत. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये, भारत आणि अमेरिकेने अंतरिम व्यापार करारासाठी एक आराखडा जाहीर केला होता, परंतु व्यापक करार पूर्ण करण्यासाठी पुढील वाटाघाटींची आवश्यकता असल्याचेही स्पष्ट केले होते.
२०२६ मध्येही चर्चा सुरू राहिली, परंतु दोन्ही देशांनी अद्याप कराराला अंतिम स्वरूप दिलेले नाही. अमेरिकेचे व्यापार प्रतिनिधी जेमिसन ग्रीर यांनी १ ऑक्टोबर रोजी सांगितले की, चर्चा सुरू असली तरी व्यापार करार त्वरित होण्याची शक्यता नाही.
वाटाघाटींची ही नवीनतम फेरी अशा वेळी होत आहे जेव्हा दोन्ही बाजूंचे लक्ष प्रामुख्याने आयात शुल्क (टॅरिफ), बाजारपेठेतील प्रवेश आणि व्यापक व्यापार तूट या मुद्द्यांवर केंद्रित आहे. अंतरिम व्यापार कराराबाबत चर्चा करण्यासाठी भारताचे वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल २९ सप्टेंबर ते ५ ऑक्टोबर या काळात अमेरिकेच्या दौऱ्यावर होते. निर्मला सीतारामण यांच्या विधानांवरून असे दिसून येते की, वाटाघाटी अशा टप्प्यावर पोहोचल्या आहेत जिथे दोन्हीपैकी कोणत्याही बाजूकडून आणखी सवलती मिळणे कठीण ठरू शकते; त्याच वेळी, भारतासोबतच्या व्यापार असंतुलनाचा प्रश्न सोडवण्यासाठी वॉशिंग्टन अधिकृत वाटाघाटींव्यतिरिक्त इतर पर्यायांचाही विचार करत आहे.
Marathi e-Batmya