Marathi e-Batmya
Related Articles
आयआयटी बॉम्बेचा विद्यार्थी साहिल वाकोडे याने आत्महत्या केली. मृत्यूपूर्वी त्याला जातीवरून छळ आणि दबावाचा सामना करावा लागला होता, असा आरोप करत त्याच्या वडिलांनी प्राध्यापक सूर्यनारायण डूल्ला आणि संचालक शिरीष केदारे यांना अटक करण्याची मागणी केली आहे.
‘एनर्जी सायन्स अँड इंजिनिअरिंग’ विभागातील बी.टेक.च्या दुसऱ्या वर्षात शिकणाऱ्या २२ वर्षीय साहिलचा मृतदेह १८ सप्टेंबर रोजी त्याच्या वसतिगृहातील खोलीत आढळला. परीक्षेदरम्यान घडलेल्या एका घटनेनंतर काही तासांतच ही घटना घडली. मुंबई गुन्हे शाखा आता त्याच्या मृत्यूशी संबंधित परिस्थितीचा तपास करत असून, यात परीक्षा कक्ष, कॅम्पस आणि वसतिगृहातील सीसीटीव्ही फुटेजचाही समावेश आहे.
माध्यमांशी बोलताना साहिलचे वडील रवींद्र वाकोडे म्हणाले, “माझा मुलगा आयआयटीमध्ये शिकत होता आणि त्यानंतर मला फोन आला की त्याने आत्महत्या केली आहे. डीन केदारे आणि डूल्ला यांना अटक झाली पाहिजे.”
त्यांनी आरोप केला की, गेल्या वर्षापासून त्यांचा मुलगा डूल्ला यांच्याकडून येणाऱ्या दबावाचा सामना करत होता.
“त्याचा छळ केला गेला, याची चौकशी झाली पाहिजे. मला गुन्हे शाखेवर विश्वास आहे आणि सूर्यनारायण डूल्ला व डीन केदारे यांना अटक झाली पाहिजे. माझ्या मुलाला लक्ष्य केले जात होते, त्याच्याविरुद्ध जातीवाचक अपशब्द वापरले गेले आणि त्याला लक्ष्य करून कारवाई करण्याची धमकी दिली गेली,” असे ते म्हणाले.
मृत्यूपूर्वी साहिलने आपल्या वडिलांशी जातीवाचक शेऱ्यांबद्दल चर्चा केली होती, असा आरोप कुटुंबाने केला आहे.
रवींद्र म्हणाले, “१३ तारखेला जेव्हा मी त्याला भेटायला गेलो होतो, तेव्हा त्याने मला हे सांगितले होते. मी त्याला म्हणालो होतो की आयआयटीचे शिक्षण खूप कठीण आहे आणि कसेतरी निभावून ने. डूल्ला म्हणायचे की ते उच्च जातीचे आहेत आणि तू कनिष्ठ जातीचा आहेस.”
त्यांनी पुढे आरोप केला की, प्राध्यापक बऱ्याच काळापासून त्यांच्या मुलाला लक्ष्य करत होते.
“गेल्या वर्षापासून डूल्ला त्याच्यावर दबाव टाकत होते आणि त्याला लक्ष्य करत होते,” असे ते म्हणाले.
हे सर्व साहिलच्या कुटुंबाने केलेले आरोप आहेत आणि त्यांची चौकशी सुरू आहे. वडिलांच्या तक्रारीनंतर दाखल करण्यात आलेल्या एफआयआरमध्ये (FIR) डूल्ला यांचे नाव समाविष्ट करण्यात आले असून, आत्महत्येस प्रवृत्त करणे आणि अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंधक) कायदा यांमधील कलमे लावण्यात आली आहेत. आयआयटी बॉम्बेने कॅम्पसमध्ये जातीवर आधारित भेदभाव होत असल्याचा इन्कार केला आहे. क्राइम ब्रँचच्या एका वरिष्ठ सूत्राने सांगितले की, प्राध्यापक डूला यांचा जबाब अद्याप नोंदवण्यात आलेला नाही आणि त्यांना लवकरच चौकशीसाठी बोलावले जाण्याची शक्यता आहे. तपास अजूनही सुरू असल्याने, या टप्प्यावर त्यांना कोणतीही ‘क्लीन चिट’ (निर्दोषत्व प्रमाणपत्र) देण्यात आलेली नाही किंवा त्यांच्याविरुद्ध ‘पुरावा नाही’ असा निष्कर्ष काढण्यात आलेला नाही, असेही त्या सूत्राने स्पष्ट केले.
मध्य-सत्राच्या (मिड-सेमिस्टर) परीक्षेदरम्यान मोबाईल फोन वापरताना आढळल्याचा आरोप झाल्यानंतर काही तासांतच साहिलचा मृत्यू झाला. आयआयटी बॉम्बेने सुरुवातीला असे म्हटले होते की, त्याने उत्तरे मिळवण्यासाठी प्रश्नपत्रिका ‘चॅटजीपीटी’वर (ChatGPT) अपलोड केली होती.
त्यानंतर संस्थेने आपल्या आधीच्या विधानाबद्दल माफी मागितली आणि म्हटले की, साहिलच्या मृत्यूपूर्वीच्या परिस्थितीची सत्यता तपासाद्वारे निश्चित होण्याआधीच त्याचे वर्णन करणे अयोग्य होते.
त्याच्या वडिलांनी परीक्षेतील गैरप्रकाराच्या (कॉपी करण्याच्या) दाव्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
“परीक्षेतील गैरप्रकाराबाबत त्यांनी पुरावा दिला पाहिजे,” असे ते म्हणाले.
“त्याची तपासणी न करताच तुम्ही म्हणालात की तो कॉपी करत होता. मी माझा मुलगा गमावला आहे, तुम्ही ‘ॲट्रॉसिटी ॲक्ट’ (अत्याचार प्रतिबंधक कायदा) अंतर्गत त्यांच्या अटकेची मागणी करा,” असेही ते म्हणाले.
परीक्षा हॉलमधील नवीन सीसीटीव्ही फुटेज – ज्यामध्ये दुपारी १२.३० ते १२.४५ या वेळेतील दृश्ये असल्याचे समजते – आता क्राइम ब्रँचच्या तपासाचा भाग बनले आहे. या फुटेजमध्ये डूला साहिलची चौकशी करताना आणि त्याला इतर विद्यार्थ्यांपासून दूर घेऊन जाताना दिसत असल्याचे वृत्त आहे. त्यानंतर साहिल दुपारी १.२५ च्या सुमारास आपल्या वसतिगृहात परतताना दिसला, असेही वृत्तांमध्ये म्हटले आहे.
आपला मुलगा अभ्यासात मागे पडत होता किंवा त्याला अडचणी येत होत्या, हा दावाही रवींद्र यांनी फेटाळून लावला.
“तो अभ्यासू विद्यार्थी होता,” असे ते म्हणाले.
साहिलची शैक्षणिक कामगिरी चांगली होती आणि तपास पूर्ण होण्यापूर्वी त्याच्यावरील आरोपांकडे सिद्ध झालेली तथ्ये म्हणून पाहिले जाऊ नये, अशी भूमिका त्याच्या कुटुंबीयांनी घेतली आहे.
आयआयटी बॉम्बे कॅम्पसमध्ये सुरू असलेल्या निदर्शनांच्या पार्श्वभूमीवर हे प्रकरण मुंबई क्राइम ब्रँचकडे सोपवण्यात आले. साहिलच्या हालचालींचा क्रम समजून घेण्यासाठी आणि परीक्षा व त्याचा मृत्यू या दरम्यान नक्की काय घडले हे निश्चित करण्यासाठी तपास अधिकारी सीसीटीव्ही फुटेज आणि इतर पुराव्यांची तपासणी करत आहेत.
दरम्यान, आयआयटी बॉम्बेने डूला यांना ‘डीन (प्रशासकीय कामकाज)’ या पदावरून हटवले आहे, मात्र ते प्राध्यापक म्हणून कार्यरत राहणार आहेत. तसेच, विद्यार्थ्यांनी सादर केलेल्या १८-मुद्द्यांच्या मागणीपत्राचा विचार करण्यासही संस्था सहमत झाली आहे; यामध्ये स्वतंत्र तपास, शिस्तविषयक प्रक्रियेत बदल, विद्यार्थ्यांचे अधिक प्रतिनिधित्व आणि समुपदेशन व मानसिक आरोग्यासाठी भक्कम आधार यांसारख्या मागण्यांचा समावेश आहे.
साहिलचा मृत्यू आणि त्याच्या कुटुंबीयांनी केलेले आरोप यांबाबतचा तपास अद्याप सुरू आहे.
