Marathi e-Batmya
Related Articles
भारतीय रिझर्व्ह बँक आरबीआयने म्हटले आहे की “भारत दीर्घ-अपेक्षित आर्थिक वाढीच्या उंबरठ्यावर उभा आहे”, एकूण मागणी वाढल्याने आणि ग्रामीण भागात वाढलेल्या गैर-अन्न खर्चामुळे. जागतिक अर्थव्यवस्थेचा दृष्टीकोन नाजूक होत चालला आहे कारण महागाईचा उतार थांबत आहे आणि जागतिक आर्थिक स्थिरतेसाठी पुन्हा जोखीम निर्माण होत आहे, असे आरबीआयने बुलेटिनमध्ये प्रकाशित केलेल्या ‘स्टेट ऑफ द इकॉनॉमी’ या लेखात म्हटले आहे.
हा लेख रिझर्व्ह बँकेचे डेप्युटी गव्हर्नर मायकेल देबब्रता पात्रा यांच्या नेतृत्वाखालील टीमने तयार केला आहे.
चिंताग्रस्त गुंतवणूकदार जोखीम टाळतात म्हणून भांडवलाचा प्रवाह अस्थिर झाला आहे. “भारत दीर्घ-प्रतीक्षित आर्थिक टेकऑफच्या उंबरठ्यावर आहे असा आशावाद वाढत आहे” कारण अलीकडील निर्देशक एकूण मागणीच्या गतीला वेग देण्याकडे निर्देश करत आहेत,” असे लेखात म्हटले आहे.
त्यात नमूद करण्यात आले आहे की, कमीत कमी दोन वर्षांत प्रथमच, जलद गतीने चालणाऱ्या ग्राहकोपयोगी वस्तूंच्या (FMCG) ग्रामीण मागणीने नुकत्याच गेलेल्या तिमाहीत – शहरी बाजारपेठेला मागे टाकले आहे.
घर आणि वैयक्तिक काळजी उत्पादनांच्या मजबूत मागणीच्या पार्श्वभूमीवर ५.७ टक्के शहरी वाढीच्या तुलनेत ७.६ टक्के ग्रामीण विकासामुळे ६.५ टक्के FMCG खंड वाढ झाली.
खाजगी गुंतवणुकीकडे वळताना, सूचीबद्ध खाजगी उत्पादन कंपन्यांसाठी, २०२३-२४ च्या उत्तरार्धात राखून ठेवलेली कमाई हा निधीचा प्रमुख स्त्रोत राहिला, असे मध्यवर्ती बँकेने म्हटले आहे.
आतापर्यंत लिस्टेड कॉर्पोरेटद्वारे घोषित केलेले निकाल असे सूचित करतात की त्यांनी २०२३-२४ आर्थिक वर्ष बंद केले आणि जानेवारी-मार्च २०२४ मध्ये वार्षिक तसेच क्रमिकरित्या नोंदणी केलेल्या तिमाही महसुलात सर्वाधिक वाढ झाली.
खाद्य श्रेणीतील भाज्या, तृणधान्ये, कडधान्ये, मांस आणि मासे यांच्या किमती नोटाबंदी असूनही एप्रिल मॉनेटरी पॉलिसी कमिटी (MPC) च्या ठरावात मांडलेल्या अंदाजानुसार नजीकच्या काळात हेडलाइन उंचावत आणि ५ टक्क्यांच्या जवळ ठेवू शकतात. इंधनाच्या किमतींमध्ये आणि मूळ चलनवाढ नवीन ऐतिहासिक नीचांकावर आणखी मऊ करणे, ते म्हणाले.
FY25 च्या पहिल्या तिमाहीत भारताची वाढ ७.५ टक्क्यांनी होण्याची शक्यता आहे, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत वाढती एकूण मागणी आणि गैर-खाद्य खर्च यामुळे, RBI च्या मे बुलेटिनमध्ये पुढे म्हटले आहे. भारतीय अर्थव्यवस्थेने पुरवठा साखळीवर परिणाम करणाऱ्या भू-राजकीय हेडविंड्सच्या तोंडावर लक्षणीय लवचिकता दाखवली आहे.
डायनॅमिक फॅक्टर मॉडेलचा वापर करून आर्थिक क्रियाकलापांच्या २७ उच्च-वारंवारता निर्देशकांचा अंतर्निहित सामान्य ट्रेंड काढून आर्थिक क्रियाकलाप निर्देशांक (EAI) तयार केला गेला. ईएआय फेब्रुवारी २०२० मध्ये १०० आणि एप्रिल २०२० मध्ये ० पर्यंत स्केल केले गेले, गतिशीलता निर्बंधांमुळे सर्वात जास्त प्रभावित महिना. दरम्यान, सरकार ३१ मे रोजी जानेवारी-मार्च, २०२४ (Q4 २०२४-२४) साठी तिमाही GDP अंदाज आणि वर्ष २०२३-२४ साठी राष्ट्रीय उत्पन्नाचे तात्पुरते अंदाज जारी करेल.
भारतीय अर्थव्यवस्था जून तिमाहीत ८.२ टक्के, सप्टेंबर तिमाहीत ८.१ टक्के आणि २०२३-२४ च्या डिसेंबर तिमाहीत ८.२ टक्के वाढली.
लेखात नमूद करण्यात आले आहे की उच्च-वारंवारता निर्देशक एप्रिल २०२४ मध्ये देशांतर्गत मागणीच्या स्थितीत निरंतर गतीकडे निर्देश करतात. एप्रिल २०२४ मध्ये टोल संकलन ८.६ टक्क्यांनी (y-o-y) वाढले.
एप्रिल २०२४ मध्ये ऑटोमोबाईल विक्री २५.४ टक्क्यांनी (y-o-y) वाढली, दुचाकी आणि तीन-चाकी वाहनांच्या सेगमेंटमध्ये मजबूत वाढ झाली, तर प्रवासी वाहनांनी मासिक विक्रीची सर्वाधिक नोंद केली.
“भारत दीर्घ-प्रतीक्षित आर्थिक टेक-ऑफच्या उंबरठ्यावर आहे असा आशावाद वाढत आहे. अलीकडील निर्देशक एकूण मागणीच्या गतीला गती देण्याकडे निर्देश करत आहेत,” असे रिझर्व्ह बँकेच्या डेप्युटीच्या नेतृत्वाखालील टीमने तयार केलेल्या लेखात म्हटले आहे.
