अमेरिकेत विकले जाणारे बहुतेक आयफोन भारतातच तयार केले जातील असे अॅपलने नजीकच्या काळात म्हटल्यानंतर काही आठवड्यांनंतर, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की अमेरिकेत विकले जाणारे आयफोन भारतातच बनवावे लागतील आणि “भारतात किंवा इतरत्र कुठेही नाही”. जर कंपनीने ही जबाबदारी पूर्ण केली नाही, तर अॅपलला अमेरिकेला “किमान” २५ टक्के टॅरिफ भरावा लागेल.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गेल्या आठवड्यात सांगितले होते की त्यांनी अॅपलचे सीईओ टिम कुक यांना सांगितले होते की ते कंपनीला भारतात त्यांचे उत्पादन विस्तारित करू इच्छित नाहीत, जोपर्यंत ते विशेषतः त्यांच्या देशांतर्गत बाजारपेठेला अनुकूल असेल. भारत आणि अमेरिका सध्या व्यापार करारावर वाटाघाटी करत असताना त्यांचा हा नवीन सल्ला आला आहे.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की,मी अॅपलच्या टिम कुकला खूप पूर्वीच कळवले आहे की, अमेरिकेत विकले जाणारे त्यांचे आयफोन भारतात किंवा इतरत्र नव्हे तर अमेरिकेत तयार आणि बांधले जातील अशी माझी अपेक्षा आहे. जर तसे झाले नाही तर अॅपलने अमेरिकेला किमान २५% टॅरिफ भरावा लागेल. या प्रकरणाकडे लक्ष दिल्याबद्दल धन्यवाद,” असे ट्रम्प यांनी शुक्रवारी एका सोशल मीडिया पोस्टमध्ये म्हटले आहे.
चीनवर लादलेल्या उच्च शुल्कामुळे, कंपनीचा सर्वात मोठा उत्पादन आधार असलेल्या चीनवर नजीकच्या काळात फक्त भारतात बनवलेले आयफोन विकण्याच्या अॅपलच्या योजनांना ट्रम्पची टिप्पणी आव्हान देत आहे. या महिन्याच्या सुरुवातीला विश्लेषकांच्या कॉल दरम्यान, कुक म्हणाले होते की जून तिमाहीत, कंपनीला अमेरिकेत विकल्या जाणाऱ्या बहुतेक आयफोनचा मूळ देश भारत असेल अशी अपेक्षा होती.
अॅपलने टिप्पणीसाठी केलेल्या विनंतीला प्रतिसाद दिला नाही.
सध्या, आयफोन प्रामुख्याने चीन, भारत आणि व्हिएतनाममध्ये असेंबल केले जातात, अॅपल भारतात ऑपरेशन्स वाढवण्याची योजना आखत आहे. तज्ज्ञांनी म्हटले आहे की, अॅपल कंपनीकडे देशात उत्पादन आणि पुरवठादारांचा आधार नसल्याने, उत्पादन अमेरिकेत हलवणे अव्यवहार्य ठरेल. “पुरवठा साखळ्या एका रात्रीत स्वतःला बदलत नाहीत. अॅपलसारख्या मोठ्या कंपन्या महिने आणि वर्षे रणनीती आखल्यानंतर पुरवठा साखळीचे निर्णय घेतात. त्यांना त्यांच्या हालचालीपासून परावृत्त करणारी एकही चुकीची टिप्पणी ही वस्तुस्थिती बदलणार नाही की ते भारतात उत्पादन दुप्पट करू इच्छितात,” असे एका वरिष्ठ सरकारी अधिकाऱ्याने सांगितले.
अमेरिकेतील उत्पादनावर लक्ष केंद्रित करावे आणि भारतात विस्तार करू नये असा ट्रम्प यांनी यापूर्वीच इशारा दिला होता, तरीही या आठवड्याच्या सुरुवातीला, अॅपलच्या कंत्राटी उत्पादक फॉक्सकॉनने लंडन स्टॉक एक्सचेंजला माहिती दिली की ते त्यांच्या भारतातील युनिटपैकी एक, युझान टेक्नॉलॉजीज (इंडिया) प्रायव्हेट लिमिटेडमध्ये १.४९ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहेत. हा प्लांट तामिळनाडूमध्ये येण्याची अपेक्षा आहे, जिथे फॉक्सकॉनचा आयफोन उत्पादन बेस देखील आहे.
गेल्या ऑक्टोबरमध्ये, तामिळनाडू सरकारने चेन्नईपासून सुमारे ८० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या कांचीपुरममध्ये युझान टेक्नॉलॉजीच्या १३,१८० कोटी रुपयांच्या प्रकल्पाला मंजुरी दिली होती. फॉक्सकॉनने शेअर बाजाराला कळवल्याप्रमाणे, देशातील नवीन गुंतवणूक या प्लांटमध्ये जाईल अशी अपेक्षा आहे.
अॅपलने भारताला आयफोन उत्पादनासाठी एक प्रमुख बाजारपेठ आणि चीनपासून दूर जाण्यासाठी त्याच्या पुरवठादारांसाठी हळूहळू आधार म्हणून ओळखले आहे. कंपनी सध्या भारतातील सर्व आयफोनपैकी जवळजवळ १५% आयफोनचे उत्पादन करते, येत्या काही वर्षांत ते एक चतुर्थांश पर्यंत वाढवण्याची योजना आहे. भारतात कंपनीचे असेंब्ली ऑपरेशन हे सरकारच्या ‘मेक इन इंडिया’ मोहिमेतील एक महत्त्वाची यशोगाथा आहे.
डोनाल्ड ट्रम्पच्या प्रतिशोधात्मक टॅरिफ कारवाईमुळे अॅपल अडचणीत सापडले, जिथे चीनला सर्वाधिक फटका बसला. वाटेत काही सवलती मिळाल्या असल्या तरी, अमेरिकन प्रशासनाने स्मार्टफोन आणि संगणकांना अनेक करांमधून सूट देणे यासारख्या काही सवलती दिल्या गेल्या आहेत, परंतु अशी भीती आहे की भविष्यात या श्रेणींमध्ये नवीन टॅरिफ येऊ शकतात, ज्याचे ट्रम्प यांनी संकेत दिले आहेत. तथापि, तेव्हापासून, अमेरिका आणि चीन व्यापार करारावर सहमत झाले आहेत.
अॅपल आणि त्याचे उत्पादन भागीदार स्मार्टफोनसाठी पीएलआय योजनेअंतर्गत अनुदानाचे सर्वात मोठे लाभार्थी आहेत. इंडियन एक्सप्रेसने यापूर्वी वृत्त दिले होते की, या योजनेअंतर्गत, सरकारने २०२२-२३ ते २०२४-२५ या तीन वर्षांत जवळपास १ अब्ज डॉलर्सचे कर्ज दिले आहे, ज्यामध्ये अॅपलच्या तीन कंत्राटी उत्पादकांना एकूण ७५ टक्क्यांहून अधिक रक्कम मिळाली आहे.
अॅपलच्या कंत्राटी उत्पादकांना, फॉक्सकॉन, टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स आणि पेगाट्रॉन (ज्याला अलीकडेच टाटांनी विकत घेतले होते), २०२२-२३ आणि २०२४-२५ या तीन वर्षांत एकूण ६,६०० कोटी रुपये मिळाले आहेत.
Marathi e-Batmya