Marathi e-Batmya
Related Articles
रविवारी दिल्लीत मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करणाऱ्या निदर्शनांदरम्यान मोठा तणाव निर्माण झाला. आंदोलकांनी बॅरिकेड्स तोडले, ताब्यात घेतलेल्यांना नेणाऱ्या बसेस अडवल्या आणि जंतरमंतरच्या दिशेने कूच करण्याचा प्रयत्न केला.
या निदर्शनांमध्ये ‘आप’ (AAP) चे कार्यकर्ते, त्यांची विद्यार्थी संघटना ‘एएसएपी’ (ASAP) चे सदस्य, ‘एनएसयूआय’ (NSUI) व ‘आयसा’ (AISA) चे कार्यकर्ते आणि इतर संघटनांच्या सदस्यांनी सहभाग घेतला. यामुळे मध्य दिल्लीत दिल्ली पोलीस आणि निमलष्करी दलाच्या जवानांचा मोठा फौजफाटा तैनात करण्यात आला.
मतदार याद्यांच्या ‘विशेष सखोल पुनरावृत्ती’ (SIR) प्रक्रियेतील कथित अनियमिततेवरून सुरू असलेल्या मोठ्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर ही निदर्शने झाली.
निदर्शनादरम्यान ताब्यात घेतलेल्या लोकांना नेणाऱ्या बसेस ‘आप’ कार्यकर्त्यांनी अडवल्याचे दृश्य पाहायला मिळाले, तर सुरक्षा कर्मचारी तो परिसर मोकळा करण्याचा प्रयत्न करत होते.
जेव्हा आंदोलकांनी बॅरिकेड्स तोडून जंतरमंतरच्या दिशेने कूच केले, तेव्हा परिस्थिती अधिकच चिघळली. आंदोलकांना पुढे जाण्यापासून रोखण्यासाठी दिल्ली पोलीस आणि ‘रॅपिड ॲक्शन फोर्स’ (RAF) तैनात करण्यात आले.
परिस्थिती तणावपूर्ण असताना महिला आंदोलक एका वाहनावर चढल्याचेही दिसून आले.
इंडिया गेटवरील या निदर्शनादरम्यान ‘आप’च्या डझनहून अधिक कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेण्यात आले; यामध्ये दिल्ली युनिटचे प्रमुख सौरभ भारद्वाज आणि आमदार संजीव झा यांचा समावेश होता.
एका पोलीस अधिकाऱ्याने सांगितले की, निदर्शनादरम्यान ‘आप’च्या किमान २५ कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेण्यात आले.
भारद्वाज यांनी आरोप केला की, निदर्शनादरम्यान दिल्ली पोलिसांनी त्यांच्याशी गैरवर्तन केले.
“ते मला उचलून फुटबॉलसारखे इकडे-तिकडे फेकत आहेत… इथे इतका मोठा पोलीस फौजफाटा असूनही, ते त्यांच्याच एसीपी (ACP) विरुद्ध एफआयआर (FIR) नोंदवत नाहीत किंवा त्यांना अटकही करत नाहीत,” असे ते म्हणाले.
भारद्वाज यांनी ‘एक्स’ (X) वर एक छायाचित्रही शेअर केले आणि सांगितले की, कॅमेऱ्यांपासून आपला चेहरा लपवण्यासाठी दिल्ली पोलिसांनी त्यांना इंडिया गेटवर उलटे केले होते.
“हे हवेत दिसणारे माझे बूट आहेत,” असे ते म्हणाले.
संजीव झा म्हणाले की, मतदानाच्या अधिकारांबाबत लोकांनी उपस्थित केलेले प्रश्न आणि चिंता यांपासून सत्तेत असलेल्यांना पळ काढता येणार नाही.
त्यांनी सांगितले की, अशा चिंतांचे निवारण “पारदर्शकता आणि तथ्यांच्या” आधारे केले पाहिजे, न की “मौन, दबाव किंवा पोलीस कारवाई” द्वारे.
हे आंदोलन केवळ ‘आप’ कार्यकर्त्यांपुरते मर्यादित नव्हते. NSUI कार्यकर्त्यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत त्यांच्या विरोधात निदर्शने केली. त्यानंतर पोलिसांनी या निदर्शकांना ताब्यात घेतले.
AISA आणि इतर संघटनांच्या सदस्यांनीही अशोक रोडजवळ मोर्चा काढला आणि कुमार यांच्या विरोधात घोषणाबाजी करत त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली.
AISA सदस्यांनी आरोप केला की, जंतरमंतरजवळील निषेध मोर्चादरम्यान संघटनेच्या राष्ट्रीय अध्यक्षा नेहा बोरा यांना दिल्ली पोलिसांनी अधिकृत नंबर प्लेट नसलेल्या एका खाजगी वाहनातून ताब्यात घेतले.
त्यांनी असाही आरोप केला की, बोरा यांना नेले जात असताना वाहनात कोणतीही महिला पोलीस अधिकारी उपस्थित नव्हती आणि हे प्रक्रियेचे उल्लंघन असल्याचे त्यांनी म्हटले.
या आरोपांवर दिल्ली पोलिसांकडून तात्काळ कोणतीही प्रतिक्रिया आली नाही.
निदर्शनांच्या दृश्यांमध्ये बोरा बॅरिकेडवरून (सुरक्षा अडथळ्यावरून) पलीकडे जाण्याचा प्रयत्न करताना आणि पोलीस अधिकारी त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न करताना दिसत होते.
पोलिसांनी कडक सुरक्षा व्यवस्था आणि बॅरिकेड्स लावून तो परिसर सील केलेला असतानाही, AISA कार्यकर्त्यांनी सलग तिसऱ्या दिवशी जंतरमंतरकडे परतण्याचा प्रयत्न केला.
अशोक रोडवरील आंध्र भवन सर्कलपासून या आंदोलनाची सुरुवात झाली; निदर्शक घोषणा देत जंतरमंतरच्या दिशेने कूच करत होते.
निदर्शकांना बॅरिकेड्स ओलांडण्यापासून रोखण्याचा पोलिसांनी प्रयत्न केला असता, निदर्शक आणि सुरक्षा कर्मचारी यांच्यात काही काळ झटापट झाली.
रविवारी झालेले हे आंदोलन, दिल्लीत १५० हून अधिक निदर्शकांना ताब्यात घेतल्यानंतरच्या दुसऱ्या दिवशी झाले.
शुक्रवारी मध्य दिल्लीत झालेल्या निदर्शनांदरम्यान विद्यार्थी कार्यकर्ते आणि राजकीय नेत्यांसह ५०० हून अधिक निदर्शकांना ताब्यात घेण्यात आले होते. शुक्रवारी ताब्यात घेण्यात आलेल्यांमध्ये ‘आप’ (AAP) नेते, नेहा बोरा आणि कार्यकर्ते योगेंद्र यादव यांचा समावेश होता.
पोलिसांनी शुक्रवारी होणाऱ्या या जमावासाठी परवानगी नाकारली होती आणि मध्य दिल्लीत अतिरिक्त पोलीस बंदोबस्त तैनात केला होता.
जंतरमंतरकडे जाणारे अनेक रस्ते बॅरिकेड्स लावून बंद करण्यात आले होते, तसेच याआधीच्या निदर्शनांदरम्यान परिसरातील काही मेट्रो स्थानकांवर जाण्यावरही तात्पुरती बंदी घालण्यात आली होती.
हे अलीकडील आंदोलनही कडक सुरक्षा व्यवस्थेत पार पडले; अनेक ठिकाणी पोलीस तैनात करण्यात आले होते आणि निदर्शकांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी बॅरिकेड्स लावण्यात आले होते.
निवडणूक याद्यांच्या ‘SIR’ (Special Summary Revision) प्रक्रियेवरून सुरू असलेल्या व्यापक राजकीय वादाच्या पार्श्वभूमीवर कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करणारी ही निदर्शने होत आहेत. ‘इंडियन एक्सप्रेस’च्या एका तपास अहवालात असा दावा करण्यात आला आहे की, निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंग संधू आणि विवेक जोशी यांनी गेल्या १० महिन्यांत ‘एसआयआर’ (SIR) संबंधित निर्णयांवर आणि आदेशांवर किमान १४ वेळा लेखी स्वरूपात आक्षेप नोंदवले होते; त्यांच्या मते, हे निर्णय व आदेश त्यांच्या माहितीशिवाय किंवा शिफारशीशिवाय जारी करण्यात आले होते. या पार्श्वभूमीवर ही नवीन हालचाल दिसून येत आहे.
दोन आयुक्तांनी नोंदवलेल्या कथित आक्षेपांमुळे टीकेचा सामना करणाऱ्या निवडणूक आयोगाने म्हटले आहे की, कोणत्याही संस्थेतील विचार-विनिमयाच्या प्रक्रियेत भिन्न मते आणि निरीक्षणे असणे ही एक सामान्य बाब आहे.
निवडणूक आयोगाने असेही स्पष्ट केले आहे की, त्यांचे सर्व आदेश पूर्ण कायदेशीर मान्यताप्राप्त असतात आणि ते प्रस्थापित वैधानिक प्रक्रियेचे पालन करूनच जारी केले जातात.
दरम्यान, कुमार यांच्याविरोधात दिल्लीत निदर्शने सुरूच आहेत, विरोधी पक्ष आणि विद्यार्थी संघटनांनी मतदार यादी पुनरिक्षण प्रक्रियेतील कथित अनियमिततेबद्दल त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.
