फायनान्शियल टाईम्समधील एका वृत्तानुसार, संबंधांमध्ये सुधारणा होत असताना अमेरिकेशी मैत्री करण्यासाठी पाकिस्तानने अरबी समुद्रात बंदर बांधण्याची आणि चालवण्याची ऑफर अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासमोर ठेवली आहे. हे नागरी बंदर बलुचिस्तानच्या ग्वादर जिल्ह्यातील पासनी येथे असेल, जे भारताने इराणमध्ये विकसित करत असलेल्या चाबहार बंदराजवळ धोरणात्मकदृष्ट्या जवळ आहे.
वृतात म्हटले आहे की पाकिस्तानी लष्करप्रमुख फील्ड मार्शल असीम मुनीर यांच्या सल्लागारांनी १.२ अब्ज डॉलर्सपर्यंतची ऑफर घेऊन अमेरिकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधला आहे.
ब्लूप्रिंटनुसार, अमेरिका पासनीमध्ये पाकिस्तानच्या महत्त्वाच्या खनिजांमध्ये प्रवेश करण्यासाठी बंदरावर एक टर्मिनल बांधेल आणि चालवेल. अशांत बलुचिस्तान प्रांतातील हे शहर अफगाणिस्तान आणि इराणच्या सीमेवर आहे.
सप्टेंबरमध्ये पाकिस्तानी लष्करप्रमुखांनी पंतप्रधान शेहबाज शरीफ यांच्यासह ट्रम्प यांच्याशी बंद दाराआड बैठक केल्यानंतर काही दिवसांतच ही घटना घडली.
बैठकीत शरीफ यांनी खाणकाम आणि ऊर्जा क्षेत्रात अमेरिकन कंपन्यांकडून गुंतवणूक मागितली. खरं तर, मुनीर यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांना भेटीदरम्यान पाकिस्तानच्या खनिज संपत्तीची झलकही दिली.
सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या छायाचित्रांमध्ये मुनीर यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांना त्यांच्या भेटीनंतर दुर्मिळ पृथ्वी खनिजे असलेली लाकडी पेटी सादर करताना दाखवले.
मुनीर यांचा हा आकर्षक आक्षेपार्ह प्रकार अमेरिकेच्या एका धातू कंपनीने पाकिस्तानसोबत संरक्षण आणि तंत्रज्ञानात वापरण्यासाठी संयुक्तपणे धोरणात्मक खनिजे शोधण्यासाठी ५०० दशलक्ष डॉलर्सच्या गुंतवणूक करारावर स्वाक्षरी करताना दिसून आला.
मागील जो बायडेन राजवटीने पाकिस्तानला दूर ठेवले होते, त्यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याशी जवळीक साधून अमेरिकेशी संबंध सुधारण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यांनी अमेरिकेला त्यांचे अफाट तेल, वायू आणि खनिजे देऊ केले आहेत, जे बहुतेक अशांत बलुचिस्तान प्रदेशात आहेत.
तथापि, मुनीर यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासोबत बंदर कराराच्या ऑफरवर चर्चा केली की नाही हे माहित नाही.
तथापि, ब्लूप्रिंटमध्ये अमेरिकेच्या लष्करी उद्देशांसाठी किंवा लष्करी तळ उभारण्यासाठी बंदराचा वापर करण्यास नकार देण्यात आला आहे. पाकिस्तानला जे हवे आहे ते म्हणजे अमेरिकेने पासनी बंदराला खनिजांनी समृद्ध पश्चिम प्रांतांशी जोडणाऱ्या रेल्वे नेटवर्कला वित्तपुरवठा करावा.
इराण आणि मध्य आशियाशी असलेल्या पासनीच्या जवळीकतेमुळे अमेरिकेचे व्यापाराचे पर्याय वाढतील असे सांगून पाकिस्तानने अमेरिकेला आकर्षित करण्याचा प्रयत्न केला आहे. यामुळे अरबी समुद्र आणि मध्य आशियामध्ये अमेरिकेचा प्रभाव देखील वाढेल.
मनोरंजक म्हणजे, पाकिस्तानकडे ग्वादर बंदर देखील आहे, ज्याला चीनने निधी दिला आहे आणि तोच त्याचे व्यवस्थापन करतो. पासनी हे ग्वादरपासून फक्त १०० किमी अंतरावर आहे, जिथे चीन बंदर सुविधा चालवतो.
जर अमेरिका पासनी येथे बंदर विकसित करण्यासाठी कोणत्याही प्रकारच्या कराराला सहमती दर्शवित असेल तर पाकिस्तान भू-राजकीय खेळाचे व्यवस्थापन कसे करते हे पाहणे बाकी आहे.
भारत देखील विकासावर बारकाईने लक्ष ठेवेल कारण प्रस्तावित बंदर चाबहारपासून फक्त ३०० किमी अंतरावर आहे, जिथे ते शाहिद बेहेश्ती टर्मिनल विकसित करत आहे.
चाबहार बंदर भारताला पाकिस्तानला बायपास करून अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियामध्ये प्रवेश करण्यास मदत करेल. २०२४ मध्ये, भारत आणि इराणने टर्मिनल विकसित आणि व्यवस्थापित करण्यासाठी १० वर्षांचा करार केला.
Marathi e-Batmya