‘कॉकरोच जनता पार्टी’ने (CJP) आपल्या ‘स्कूल ठीक करो’ (शाळा सुधारा) मोहिमेचा विस्तार करत भाजपशासित ओडिशामध्येही पाऊल टाकले आहे. या पक्षाच्या एका प्रमुख नेत्याने तिथे पाहणी दौरा केला. ‘नवनिर्माण युवा छात्र संघटने’ने (NYCS) आपले आंदोलन तीव्र केले असून ओडिशा विधानसभेला घेराव घालण्याची घोषणा केली असतानाच सीजेपी CJP ने यात हस्तक्षेप केला आहे.
सीजेपी CJP चे सह-संयोजक सौरव दास सोमवारी भुवनेश्वरला पोहोचले. त्यांनी पक्षाची ‘स्कूल ठीक करो’ मोहीम ओडिशामध्ये नेली आणि राज्य सरकारच्या शालेय पाठ्यपुस्तकांमधील त्रुटींविरुद्ध आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना पाठिंबा दर्शविला. पाठ्यपुस्तकांमधील त्रुटींसाठी जबाबदारी निश्चित केली जावी, अशी मागणी करत दास यांनी ओडिशाचे शालेय आणि जनशिक्षण मंत्री नित्यानंद गोंड यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली.
इयत्ता पहिली ते आठवीच्या विविध विषयांच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये १,६७८ तथ्यविषयक, टंकलेखन आणि छपाईविषयक त्रुटी आढळल्याने ओडिशामध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून पाठ्यपुस्तकांचा वाद सुरू आहे. त्यानंतर, भाजप नेते आणि मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांच्या नेतृत्वाखालील ओडिशा सरकारने चार अधिकाऱ्यांना निलंबित केले, सहा जणांविरुद्ध शिस्तभंगाची कारवाई सुरू केली आणि पाठ्यपुस्तक पुनरावलोकन प्रक्रियेत आमूलाग्र बदल करण्याच्या शिफारसी स्वीकारल्या.
एनवायसीएस NYCS च्या नेतृत्वाखालील आंदोलने सुरू असतानाच, आता सुधारणा करून नवीन (सुधारित) पाठ्यपुस्तकांचे वाटप करण्यास सरकारने सुरुवात केली असल्याचे वृत्त आहे.
एनवायसीएस NYCS ही ओडिशास्थित शेतकरी संघटना ‘नवनिर्माण कृषक संघटना’ (NNKS) ची युवा आणि विद्यार्थी शाखा आहे. या संघटनेने मंगळवारी ओडिशा विधानसभेला घेराव घालण्याचे नियोजन केले होते.
सीजेपी CJP चे सह-संयोजक सौरव दास यांनी सांगितले की, त्यांनी भाजपशासित राज्यातील तीन शाळांना भेट दिली. “शालेय शिक्षण पद्धतीत सुधारणा आणि पाठ्यपुस्तकांमधील त्रुटींमुळे मंत्री [नित्यानंद] गोंड यांचा राजीनामा या मागण्यांसाठी आंदोलन करणाऱ्या एनवायसीएस NYCS च्या कार्यकर्त्यांना सीजेपी CJP पाठिंबा देते,” असे दास म्हणाले. “पाठ्यपुस्तकांमधील या मोठ्या त्रुटींसाठी जबाबदारी निश्चित केली जावी आणि मंत्र्यांनी राजीनामा द्यावा, असे आम्हाला वाटते,” असेही त्यांनी नमूद केले. जून २०२४ मध्ये बीजेडीची (BJD) २४ वर्षांची सत्ता संपुष्टात आणून सत्तेवर आल्यापासून भाजपला ओडिशामध्ये सत्तेवर येऊन दोन वर्षांहून अधिक काळ झाला आहे.
मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारला प्रशासन आणि गुन्हेगारीच्या मुद्द्यांवर टीकेचा सामना करावा लागत आहे; त्याच वेळी, त्यांच्या स्वतःच्या केओंझार नगरपालिकेत पक्षाला बसलेल्या फटक्यामुळे बीजेडीच्या पुनरागमनाची चर्चा सुरू झाली आहे. नवी दिल्लीतील सीजेपीच्या (CJP) आंदोलनानंतर धर्मेंद्र प्रधान यांचे ओडिशामध्ये परतणे आणि त्यानंतर भाजपमधील पर्यायी सत्ताकेंद्रांबाबतची अटकळ व स्वतःच्या नेतृत्वावर राजकीय वर्तुळात उपस्थित झालेले प्रश्न, यांसारख्या आव्हानांचाही माझी सरकारला सामना करावा लागला आहे.
सौरव दास सोमवारी भुवनेश्वरला पोहोचले; त्यांच्यासोबत सीजेपीचे सह-सचिव (संघटना) बाळकृष्ण शुक्ला आणि संघटनेच्या ओडिशा शाखेचे सदस्य होते. पाठ्यपुस्तकांशी संबंधित वादावरून एनवायसीएस NYCS च्या बॅनरखाली आंदोलन करणाऱ्या आणि उपोषणाला बसलेल्या लोकांना भेटण्यासाठी आपण आलो असल्याचे त्यांनी सांगितले.
सौरव दास यांनी भुवनेश्वर आणि परिसरातील सरकारी शाळांना भेटी दिल्या. सोशल मीडियावरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी सांगितले की, त्यांनी भुवनेश्वरमधील एका SC/ST आश्रम शाळेसह तीन शाळांना भेट दिली आणि शाळांच्या आवारात अस्वच्छता व जीर्ण इमारती असल्याचे आरोप केले.
“सर्व शाळांमध्ये अस्वच्छतेची अत्यंत वाईट स्थिती होती. ओडिशा सरकारने हे सुधारणे आवश्यक आहे, कारण हेच किशोरवयीन मुलींच्या शाळा सोडण्याचे एक कारण आहे,” असे दास यांनी ‘एक्स’ (X) वर लिहिले. “शाळेच्या आवारातील काही इमारती जीर्ण आणि जवळजवळ धोकादायक स्थितीत होत्या. देखभालीसाठी आणि चांगल्या सुविधांच्या उभारणीसाठी अधिक प्रयत्न होणे गरजेचे आहे.”
ओडिशामधील हा दौरा म्हणजे सीजेपीने अनेक राज्यांमधील सरकारी शाळांमध्ये राबवलेल्या मोहिमेचाच एक भाग आहे. भाजपशासित उत्तर प्रदेशमध्ये, सौरव दास यांनी गेल्या आठवड्यात नोएडा येथील एका सरकारी प्राथमिक शाळेची पाहणी केली आणि तेथील शौचालये व पायाभूत सुविधांबाबत चिंता व्यक्त केली; तसेच सीजेपीच्या पथकांनी राजस्थान आणि महाराष्ट्रातही शाळांची पाहणी केली आहे.
मंगळवारी सौरव दास उत्तर प्रदेशातील ग्रेटर नोएडा येथे कार्यरत होते.
दास यांच्या या हस्तक्षेपामुळे ओडिशातील पाठ्यपुस्तक वादावरून सुरू असलेल्या एनवायसीएस NYCS च्या आंदोलनाला सीजेपीचाही पाठिंबा मिळाला.
सौरव दास यांनी सांगितले की, एनएनकेस NNKS चे संयोजक अक्षय कुमार आणि एनवायसीएस NYCS चे नेते मनवर अली यांच्या निमंत्रणावरून ते या राज्याच्या दौऱ्यावर आले होते. ओडिशातील आंदोलक शिक्षण क्षेत्रातील सुधारणा, पाठ्यपुस्तकांमधील त्रुटींसाठी जबाबदारी निश्चित करणे आणि गोंड यांचा राजीनामा या मागण्यांसाठी आंदोलन करत आहेत. एनवायसीएस NYCS चा सत्याग्रह २० ऑगस्ट रोजी सुरू झाला आणि २१ सप्टेंबरपर्यंत आंदोलक पाठ्यपुस्तकांमधील त्रुटींविरोधात सुमारे ३३ दिवस आंदोलन करत होते. एनएनकेएस NNKS चे संस्थापक ६१ वर्षीय अक्षय कुमार यांनी ५ सप्टेंबरपासून बेमुदत उपोषण सुरू केले होते आणि ते दोन आठवड्यांहून अधिक काळ उपोषणावर होते; त्यानंतर सोमवारी सौरव दास या आंदोलनात सहभागी झाले.
“शालेय विद्यार्थ्यांसाठी पाठ्यपुस्तके छापण्यावर सरकारने ३८० कोटी रुपये खर्च केले, परंतु त्यामध्ये अनेक चुका असल्याचे आढळून आले,” असे सौरव दास यांनी सांगितले.
३८० कोटी रुपयांचा हा आकडा या आंदोलनात प्रामुख्याने चर्चेत राहिला आहे. मुख्य विरोधी पक्ष असलेल्या बीजेडीने (BJD) पाठ्यपुस्तक प्रकाशनाच्या कामात ३८० कोटी रुपयांचा “घोटाळा” झाल्याचा आरोप केला असून, या प्रकरणाची सीबीआय (CBI) चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.
Marathi e-Batmya