Marathi e-Batmya
Related Articles
ढाका विद्यापीठाच्या ‘सेंट्रल स्टुडंट्स युनियन’ (DUCSU) संग्रहालयात बांग्लादेशचे मुक्तिसंग्राम नेते शेख मुजीबुर रहमान यांची छायाचित्रे काढून त्याजागी पाकिस्तानचे संस्थापक मोहम्मद अली जिना यांची छायाचित्रे लावण्यात आली. या प्रकारामुळे विद्यार्थी संघटनांनी निषेध व्यक्त केला असून शिस्तभंगाची कारवाई करण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे. DUCSU चे नेतृत्व एका अशा व्यासपीठाकडे आहे ज्याला ‘बांग्लादेश जमात-ए-इस्लामी’ची विद्यार्थी शाखा असलेल्या ‘इस्लामी छात्र शिबीर’चा पाठिंबा आहे.
बांग्लादेशी वृत्तसंस्था ‘प्रथम आलो’ (Prothom Alo) आणि ‘bdnews24.com’ च्या वृत्तानुसार, नूतनीकरण सुरू असलेले DUCSU संग्रहालय रविवारी DUCSU च्या ‘मुक्तिसंग्राम आणि जनआंदोलन’ विभागाच्या सचिव फातिमा तस्निम जुमा यांच्या हस्ते लोकांसाठी खुले करण्यात आले. या पुनर्उद्घाटन प्रसंगी उपाध्यक्ष शादिक कायम, सरचिटणीस एस.एम. फरहाद आणि DUCSU चे इतर प्रतिनिधीही उपस्थित होते.
मात्र, मुजीबुर रहमान यांची छायाचित्रे काढून त्याजागी जिना यांची छायाचित्रे लावणे ही बाब देश कोणत्या दिशेने वाटचाल करत आहे, हे दर्शवणारी आहे.
पार्श्वभूमी सांगायची तर, DUCSU चे नेतृत्व सध्या ‘युनायटेड स्टुडंट्स अलायन्स’ या विद्यार्थी संघटनेकडे आहे; या संघटनेला ‘जमात-ए-इस्लामी’शी संलग्न असलेल्या ‘बांग्लादेश इस्लामी छात्र शिबीर’चा पाठिंबा आहे.
नूतनीकरण केलेल्या DUCSU संग्रहालयात आता शेख मुजीबुर रहमान यांची ती प्रमुख छायाचित्रे प्रदर्शित केलेली नाहीत, ज्यांतून बांग्लादेशच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील त्यांच्या भूमिकेचे दर्शन घडत असे. ‘प्रथम आलो’च्या (Prothom Alo) वृत्तानुसार, यामध्ये १९५२ ची भाषा चळवळ, १९५४ ची संयुक्त आघाडीची (युनायटेड फ्रंट) निवडणूक, १९६६ ची सहा-कलमी चळवळ, १९६८ चे आगरतळा कट प्रकरण, १९६९ चा जनक्षोभ, १९७० ची सार्वत्रिक निवडणूक आणि ७ मार्च १९७१ रोजी शेख मुजीब यांनी दिलेले ऐतिहासिक भाषण — ज्यामध्ये त्यांनी बांग्लादेशच्या वस्तुस्थितीदर्शक (de facto) स्वातंत्र्याची घोषणा केली होती — यांशी संबंधित चित्रांचा समावेश होता.
वास्तविक, ‘प्रथम आलो’च्या माहितीनुसार, मुजीब यांच्याशी संबंधित असलेली चित्रे केवळ १९७४ मधील त्यांच्या दोन मुलांच्या लग्नातील छायाचित्रे आणि त्यांची प्रतिमा असलेली वर्तमानपत्रातील कात्रणे (फ्रेम केलेली) इतक्याच मर्यादित होत्या.
त्याच वेळी, पाकिस्तानचे संस्थापक मुहम्मद अली जिना यांची किमान तीन छायाचित्रे तिथे लावण्यात आली होती. यामध्ये २१ मार्च १९४८ रोजी उर्दू ही पाकिस्तानची एकमेव अधिकृत भाषा म्हणून घोषित करणारे त्यांचे भाषण, १९४० मध्ये लाहोर येथे झालेली ‘ऑल इंडिया मुस्लिम लीग’ची परिषद आणि १९७० च्या निवडणुकीबाबत ‘डॉन’ (Dawn) वर्तमानपत्रातील वृत्ताचा समावेश होता.
‘प्रथम आलो’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, DUCSU च्या अधिकारी फातिमा तस्नीम जुमा यांनी सांगितले की, ५ ऑगस्ट २०२४ नंतर “फॅसिझमची (हुकूमशाहीची) प्रतीके” मानल्या जाणाऱ्या व्यक्तींची छायाचित्रे काढून टाकण्यात आली.
जुमा यांनी पुढे सांगितले की, जिना यांची छायाचित्रे ऐतिहासिक घटनांची नोंद ठेवण्यासाठी समाविष्ट करण्यात आली होती, त्यांचे उदात्तीकरण करण्यासाठी नाही. तथापि, DUCSU च्या एका कर्मचाऱ्याने bdnews24.com ला सांगितले की, २०२५ च्या DUCSU निवडणुकीपूर्वी शेख मुजीब यांची अनेक छायाचित्रे तिथे होती, परंतु ‘युनायटेड स्टुडंट्स अलायन्स’ आणि ‘इस्लामी छात्र शिबिर’ यांनी युनियनचे नियंत्रण मिळवल्यानंतर ती काढून टाकण्यात आली.
शेख मुजीबुर रहमान यांच्या छायाचित्रांच्या जागी मुहम्मद अली जिना यांची छायाचित्रे लावल्याची बाब ढाका विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांना आवडली नाही.
‘प्रथम आलो’च्या वृत्तानुसार, सोमवारी दुपारी अबू तय्यब हबिलदार या विद्यार्थ्याने संग्रहालयात प्रवेश केला आणि जिना यांची ती तीनही छायाचित्रे फाडून टाकली.
पत्रकारांशी बोलताना तय्यब म्हणाला की, ज्या जिनांनी बंगाली भाषेला विरोध केला होता आणि १९४८ मध्ये ढाका विद्यापीठाच्या कर्झन हॉलमध्ये विद्यार्थ्यांना अटक करण्याचे आदेश दिले होते, त्यांना DUCSU संग्रहालयात कोणतेही स्थान असू नये. जिनांचे उदात्तीकरण करणे हे डकसूच्या निवडणूक जाहीरनाम्याचा भाग होते का, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला आणि बांगलादेश इस्लामी छात्र शिबीरवर वादग्रस्त व्यक्तींना मोठे करण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप केला.
सत्ताधारी बांग्लादेश नॅशनलिस्ट पार्टीची (बीएनपी) विद्यार्थी शाखा असलेल्या बांग्लादेश जातीयतावादी छात्र दलानेही जिनांचे फोटो प्रदर्शित करण्याचा निषेध केला. bdnews24.com ने दिलेल्या वृत्तानुसार, या संघटनेने म्हटले आहे की, “शिबीर-नियंत्रित डकसू” विद्यार्थ्यांच्या लोकशाही आकांक्षा आणि विद्यापीठाच्या “मुक्तीच्या भावनेचा” त्याग करून “पाकिस्तानबद्दलचे प्रेम” दाखवत आहे.
प्रथम आलोने असेही वृत्त दिले आहे की, छात्र दलाच्या कार्यकर्त्यांनी सोमवारी ढाका विद्यापीठात जमात-ए-इस्लामीचे नेते गुलाम आझम, ज्यांना नंतर मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरवण्यात आले होते, यांना चपलांनी मारहाण होत असल्याचे छायाचित्र लावले.
ढाका विद्यापीठातील आंतरराष्ट्रीय संबंधांचे प्राध्यापक मोहम्मद तन्झीमुद्दीन खान यांनी प्रथम आलोशी बोलताना, शेख मुजीब यांच्या प्रतिमा हटवण्याला, “DUCSU संग्रहालयाच्या नूतनीकरणाच्या नावाखाली, बांगलादेशच्या स्वातंत्र्य चळवळीशी संबंधित महत्त्वाच्या व्यक्ती आणि स्मृतीचिन्हे काढून टाकण्याचा आणि पक्षपाती दृष्टिकोनातून एक नवीन इतिहास तयार करण्याचा प्रयत्न” असे वर्णन केले.
दरम्यान, सरकारी मालकीच्या बांगलादेश संगबाद संस्थेने (Bangladesh Sangbad Sangsta) असे कळवले आहे की, ढाका विद्यापीठ प्रशासन जिनांची चित्रे प्रदर्शित करणाऱ्यांवर, तसेच अनधिकृत स्मारक उभारणे आणि अनधिकृत शिक्षक-मूल्यांकन वेबसाइट सुरू करणे यासह इतर कथित उल्लंघनांवर कठोर शिस्तभंगाची कारवाई करेल.
प्रशासनाने DUCSU च्या एकतर्फी उपक्रमांना कॅम्पसमध्ये “समांतर प्रशासन” स्थापन करण्याचा प्रयत्न म्हणून पाहिल्याचे वृत्त आहे. विद्यार्थी संघटनेच्या कारवायांची चौकशी करण्यासाठी तीन स्वतंत्र समित्या स्थापन करण्यात आल्या आहेत.
