Marathi e-Batmya
Related Articles
तामिळ अभिनेता धनुष आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (आरएसएस) दक्षिण विभागाशी संबंधित एका वरिष्ठ पदाधिकाऱ्यादरम्यान ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात झालेल्या दोन भेटींमुळे, तामिळनाडूच्या राजकारणात आणखी एका बड्या चित्रपट ताऱ्याच्या प्रवेशाबाबतच्या चर्चांना वेग आला आहे. विशेष म्हणजे, अभिनेता-राजकारणी सी. जोसेफ विजय मुख्यमंत्री बनल्यानंतर काही महिन्यांतच या चर्चा सुरू झाल्या आहेत.
या घडामोडींशी परिचित असलेल्या व्यक्तींच्या मते, या भेटींकडे धनुषच्या फॅन नेटवर्कमध्ये (चाहत्यांच्या गटात) होत असलेल्या संघटनात्मक बदलांच्या संदर्भात पाहिले जात आहे. यामध्ये फॅन नेटवर्कचे एका कल्याणकारी चळवळीत रूपांतर करणे, २५ ऑक्टोबर रोजी चेन्नईमध्ये महिला समर्थकांचा मोठा मेळावा आयोजित करणे आणि शैक्षणिक पुरस्कारांचे नियोजन करणे, अशा गोष्टींचा समावेश आहे. विजयने आपला राजकीय पक्ष स्थापन करण्यापूर्वी स्वतःची राजकीय ओळख निर्माण करण्यासाठी ज्या प्रकारच्या उपक्रमांचा वापर केला होता, काहीसे तसे हे प्रयत्न असल्याचे दिसते.
धनुषने अद्याप आपल्या राजकीय प्रवेशाची अधिकृत घोषणा केलेली नाही, तसेच आरएसएस पदाधिकाऱ्यासोबतच्या भेटीतून कोणताही राजकीय करार झाल्याचाही कोणताही पुरावा नाही. मात्र, या घडामोडींमुळे तमिळनाडूच्या राजकीय वर्तुळात एक गंभीर प्रश्न उपस्थित झाला आहे: आणखी एक अभिनेता विजयच्या मार्गावर चालण्याची तयारी करत आहे का? आणि जर तसे असेल, तर त्याच्या आगमनामुळे कोणाच्या राजकीय हितसंबंधांना फायदा होईल?
रविवारी हा प्रश्न अधिकच चर्चेत आला, जेव्हा धनुषने चेन्नईच्या उपनगरातील एका खाजगी महाविद्यालयात आपल्या नव्याने पुनर्गठित ‘धनुष नर्पानी इयक्कम’ (Dhanush Narpani Iyakkam) शी संबंधित अडीच हजारांहून अधिक महिलांची भेट घेतली.
पांढरा शर्ट आणि धोतर परिधान केलेला हा अभिनेता अनेक तास आपल्या समर्थकांना भेटत होता, त्यांच्यासोबत फोटो काढत होता आणि त्यांना चांदीचे ‘कामाक्षी दिवे’ भेट देत होता. काही महिला दूरवरच्या जिल्ह्यांतून प्रवास करून आल्या होत्या आणि मुसळधार पावसातही त्यांनी वाट पाहिली होती. एका समर्थकाने सांगितले की, धनुषला भेटल्यानंतर तिला आनंदाश्रू अनावर झाले. दुसरी एक महिला, जिला धनुषचे गाणे नीट ऐकू आले नाही म्हणून थोडी निराशा झाली होती, ती मात्र त्याने तिला मिठी मारल्यामुळे खूप आनंदी होती.
या प्रसंगात तमिळ चित्रपटसृष्टी आणि राजकारण यांच्यातील संबंधांचे अनेक परिचित पैलू दिसून आले: जिव्हाळा, संघटनात्मक बांधणी, प्रतीकात्मक भेटवस्तू आणि वैयक्तिक भेटींचे रूपांतर सामूहिक निष्ठेत करण्याचा प्रयत्न. मात्र, धनुषने यावेळी कोणतेही राजकीय भाषण केले नाही. पत्रकारांनी त्याला राजकारणात येण्याबाबत विचारले असता, त्याने दिवाळीच्या शुभेच्छा दिल्या, मेळाव्यामुळे आनंद झाल्याचे सांगितले आणि प्रश्नाचे उत्तर न देताच तिथून निघून गेला.
तरीही, ज्या राज्यात एखाद्या अभिनेत्याची शांतता ही एखाद्या राजकारण्याच्या तासनतास चालणाऱ्या भाषणापेक्षाही अधिक राजकीय चर्चांना जन्म देऊ शकते, तिथे या प्रसंगाने अफवांच्या बाजाराला पुन्हा एकदा गरम केले आहे. राजकारणातील संभाव्य भविष्याबद्दलच्या प्रश्नाला बगल देण्यापेक्षा, त्याच्या चाहता वर्गाच्या जाळ्यातील संघटनात्मक बदल मात्र अधिक महत्त्वपूर्ण आहेत. त्याचे फॅन क्लब, जे पूर्वी ‘धनुष नरपाणी मंदरम’ या बॅनरखाली कार्यरत होते, त्यांना आता ‘धनुष नरपाणी इयक्कम’ म्हणजेच ‘धनुष कल्याण चळवळ’ अंतर्गत आणण्यात आले आहे. कोईम्बतूर येथे झालेल्या राज्यस्तरीय आयोजकांच्या बैठकीत सर्व मतदारसंघांमध्ये हे जाळे अधिक मजबूत करण्यावर चर्चा झाली. या चर्चेची माहिती असलेल्या लोकांनी सांगितले की, धनुष आपल्या सार्वजनिक उपक्रमांसाठी अधिक प्रभावी दूरदर्शन प्रसिद्धी मिळवण्याचे मार्गही शोधत होता. यावरून त्याच्या चाहता वर्गापलीकडे जाऊन एक संवाद जाळे तयार करण्याचा त्याचा प्रयत्न असल्याचे दिसून येते.
विजयच्या राजकीय तयारीशी असलेले हे साम्य दुर्लक्ष करण्यासारखे नाही. विजयचे फॅन क्लब हळूहळू ‘विजय मक्कल इयक्कम’मध्ये विकसित झाले. ही एक लोकचळवळ होती, जिने कल्याणकारी उपक्रम हाती घेतले आणि तळागाळात आपले स्थान निर्माण केले. पुढे याच चळवळीने ‘तमिळगा वेत्री कळघम’ (TVK) चा पाया घातला. उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठीच्या त्याच्या शैक्षणिक पुरस्कारांनी त्याला एक असे सार्वजनिक व्यासपीठ मिळवून दिले, जे ना चित्रपटाचे प्रमोशन होते, ना स्पष्टपणे राजकीय रॅली.
अशा उपक्रमांमुळे एका अभिनेत्याला लोकांना केवळ त्याचे चाहते म्हणून नव्हे, तर संभाव्य राजकीय मतदार म्हणून भेटण्याची संधी मिळाली. फॅन क्लब अस्तित्वात असतो कारण लोकांना एखाद्या स्टारवर प्रेम असते, तर राजकीय संघटनेला अखेरीस लोकांना अशा बाबींसाठी विश्वास ठेवायला लावावे लागते, ज्यांचा तीन तासांत, मध्यांतरापूर्वी एक गाणे गाऊनही निपटारा होऊ शकत नाही.
धनुष त्या संघटनात्मक उंबरठ्याच्या जवळ पोहोचत असल्याचे दिसते, मात्र तो तो ओलांडू इच्छितो की नाही, हा एक अनुत्तरित प्रश्न आहे. त्याच्या कारकिर्दीमुळे तो विजयपेक्षा एक लक्षणीयरीत्या वेगळा राजकीय उमेदवार ठरतो.
मूळ नाव व्यंकटेश प्रभू असलेल्या धनुषने, २००२ मध्ये त्याचे वडील कस्तुरी राजा दिग्दर्शित ‘थुल्लुवधो इलमाई’ या चित्रपटातून वयाच्या सोळाव्या वर्षी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. सुरुवातीला त्याच्या किरकोळ शरीरयष्टी आणि अपारंपरिक दिसण्यामुळे त्याच्याकडे दुर्लक्ष केले गेले, परंतु हळूहळू त्याने नेमक्या त्याच गुणांच्या जोरावर आपली कारकीर्द घडवली, ज्यामुळे तो पारंपरिक तमिळ नायकाच्या साच्याच्या बाहेर असल्याचे वाटत होते.
‘कादल कोंडेन’, ‘आडुकालम’, ‘वाडा चेन्नई’, ‘असुरन’ आणि ‘कर्णन’ या चित्रपटांमध्ये त्याने अशी पात्रे साकारली, ज्यांची शक्ती त्यांच्या अजेयतेपेक्षा त्यांच्यातील असुरक्षितता, राग, बुद्धिमत्ता किंवा अत्यंत कमी संस्थात्मक संरक्षण असलेल्या लोकांच्या दृढनिश्चयातून अधिक येत होती.
दिग्दर्शक वेत्रिमारन यांच्यासोबतच्या भागीदारीमुळे ते तमिळ चित्रपटसृष्टीतील सर्वात यशस्वी अभिनेत्यांपैकी एक म्हणून नावारूपाला आले. ‘आडुकालम’ चित्रपटासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. त्यानंतर ‘रांझना’ आणि ‘शमिताभ’ यांसारख्या हिंदी चित्रपटांमधून, तसेच ‘द एक्स्ट्राऑर्डिनरी जर्नी ऑफ द फकीर’ आणि रुसो बंधूंच्या ‘द ग्रे मॅन’ यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय निर्मितींमधून त्यांच्या कारकिर्दीचा विस्तार झाला.
ज्या कलाकारांची पडद्यावरील प्रतिमा ‘सर्वसामान्यांपेक्षा भव्य’ (larger than life) असण्यावर अवलंबून असते, त्यांच्यापेक्षा वेगळे, धनुषने अनेकदा सामान्य गोष्टींमध्येही इतकी व्याप्ती शोधली आहे की त्यात एक नायक सामावू शकेल. हा एक कलात्मक फायदा आहे, परंतु त्याचे रूपांतर राजकीय फायद्यात होईल का, हा एक वेगळा प्रश्न आहे.
तरीही, धनुष आणि विजय यांच्या जीवनप्रवासात काही रंजक साम्ये आहेत. दोघांचेही चित्रपटसृष्टीत आगमन त्यांच्या वडिलांनी दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटांतून झाले. दोघांनीही जाहीरपणे रजनीकांत यांची प्रशंसा केली आहे—ज्यांच्या राजकीय शक्यतांवर अनेक दशके तमिळनाडूमध्ये चर्चा होत राहिली. दोघांच्याही वैवाहिक आयुष्याचा शेवट अशा प्रकारे झाला, ज्याकडे एकेकाळी लोकांचे खूप लक्ष वेधले गेले होते.
मात्र, पडद्यावरील त्यांच्या प्रतिमा वेगवेगळ्या दिशांनी विकसित झाल्या. विजयने स्वतःची एक अशी प्रतिमा घडवली जी प्रेक्षकांना आश्वासक वाटते—एक असा नायक, जो कोणत्याही समस्येचे निराकरण करण्यासाठी धावून येईल असे प्रेक्षकांना वाटते. याउलट, धनुषने अनेकदा अशा व्यक्तीची भूमिका साकारली आहे, जी आधीच एखाद्या समस्येत अडकलेली असते आणि उरल्यासुरल्या प्रतिष्ठेसह त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग शोधत असते. तमिळ चित्रपटसृष्टीत या दोन्ही प्रकारच्या प्रतिमांना स्थान असले, तरी निवडणूक राजकारणात कदाचित तितकी लवचिकता नसेल.
धनुषने स्वतः काहीही बोलण्याआधीच, त्यावरून निर्माण झालेली राजकीय प्रतिक्रिया अधिक तीव्र उमटली आहे.
राज्य काँग्रेसचे अध्यक्ष माणिकम टागोर यांनी असा आरोप केला की, हे सर्व भाजप-आरएसएसच्या एका रणनीतीचा भाग आहे, ज्याद्वारे आणखी एका अभिनेत्याला राज्याच्या राजकारणात आणले जात आहे. त्यांनी याला ‘प्लॅन सी’ (Plan C) किंवा ‘ऑपरेशन डी’ (Operation D) असे संबोधले. त्यांच्या मते, आधीच्या राजकीय तडजोडींतून किंवा इतर सेलिब्रिटींच्या माध्यमातून राज्यात निर्णायक स्थान मिळवण्यात अपयशी ठरल्यानंतर, भाजप आता राज्यभरातील मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी दुसरा मार्ग शोधत आहे.
धनुषच्या आरएसएस नेत्यासोबतच्या कथित भेटी राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या असल्या, तरी त्यावरून तो भाजपच्या वतीने काम करत आहे, असे सिद्ध होत नाही. मात्र, ‘टीव्हीके’ (TVK) पक्षाच्या प्रतिक्रियाही तितक्याच सूचक होत्या. टीव्हीकेचे सरचिटणीस आधव अर्जुन यांनी आरोप केला की, “दिल्लीतील नेते” नवीन राजकीय चेहऱ्यांना प्रोत्साहन देत आहेत. अर्थमंत्री एन. मेरी विल्सन यांनी धनुष हा विजयसमोर एक गंभीर आव्हान ठरू शकेल, ही शक्यता फेटाळून लावली. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, विजयची राजकीय संघटना ही अनेक वर्षांच्या तळागाळातील कामातून उभी राहिली आहे.
वरिष्ठ द्रमुक (DMK) नेते एस. रघुपती यांनी मात्र वेगळी भूमिका मांडली. त्यांच्या मते, लोकशाहीत धनुषला राजकारणात येण्याचा पूर्ण अधिकार आहे, जसा विजयला आहे. अण्णाद्रमुकचे (AIADMK) के. टी. राजेंद्र बालाजी यांनी तर एक पाऊल पुढे टाकत, धनुषला एडप्पादी के. पलानीस्वामी यांच्या नेतृत्वाखालील पक्षात सामील होण्याचे जाहीर निमंत्रणच दिले.
अगदी रविवारी झालेल्या कार्यक्रमात वाटलेले चांदीचे दिवेही शेवटी राजकीय चर्चेचा विषय ठरले. त्यांच्यावर कोरलेल्या कमळाच्या चिन्हामुळे भाजपशी संबंध असल्याच्या चर्चा सुरू झाल्या; मात्र, एखादी पारंपरिक धार्मिक आकृती म्हणजे निवडणूक युतीचा पुरावा ठरू शकत नाही.
मोठा प्रश्न हा आहे की, तामिळनाडूमध्ये चित्रपटसृष्टीतून आलेल्या आणखी एका राजकीय चळवळीसाठी अजूनही वाव आहे का? जेव्हा विजयाने राजकारणात येण्याची तयारी सुरू केली, तेव्हा जयललिता आणि एम. करुणानिधी यांच्या निधनानंतरच्या प्रदीर्घ काळामुळे तिथली राजकीय स्थिती अस्थिर होती. त्यांचे चाहते, कल्याणकारी उपक्रम आणि अत्यंत काळजीपूर्वक नियोजित सार्वजनिक उपस्थिती या गोष्टी पुढे एका यशस्वी राजकीय आव्हानाचा पाया ठरल्या.
आज विजय मुख्यमंत्रीपदावर आहेत. भाजप सोडून बाहेर पडलेले के. अण्णामलाई आता एक स्वतंत्र चळवळ उभारत आहेत आणि स्थानिक निवडणुकांची तयारी करत आहेत. प्रस्थापित द्रविड पक्ष अजूनही अत्यंत प्रभावी राजकीय संघटना आहेत. दरम्यान, तमिळ चित्रपटसृष्टीत (कॉलीवूड) आता अशी चर्चा सुरू झाली आहे की, धनुषपेक्षाही मोठा चाहतावर्ग आणि बाजारपेठ असलेला सुपरस्टार शिवकार्तिकेयन येत्या दशकात राजकारणात प्रवेश करण्याच्या विचारात आहे का?
तामिळनाडूच्या राजकीय कल्पनेत चित्रपट ताऱ्यांसाठी नेहमीच जागा राहिली आहे. मात्र, याचा अर्थ असा नाही की तिथल्या मतदारांकडे अशा नवीन नेतृत्वासाठी अजूनही अमर्याद जागा शिल्लक आहे—जशी कदाचित गेल्या दशकात होती.
