पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या चीन भेटीत एक दुर्मिळ राजनैतिक कृती होती – चिनी कम्युनिस्ट पक्षाच्या (सीसीपी) सर्वात शक्तिशाली अधिकाऱ्यांपैकी एक असलेल्या कै क्यू यांच्याशी त्यांची भेट. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, मोदींनी “संबंधांसाठी त्यांचे दृष्टिकोन समजून घेतले”, तर कै यांनी अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्याशी “नेत्या-स्तरीय सहमतीनुसार” देवाणघेवाण वाढविण्याचे वचन दिले.
चीनच्या राजकीय पदानुक्रमात, अशा बैठका नियमित नाहीत. कै क्यू हे देशाच्या सर्वोच्च निर्णय घेणाऱ्या संस्थेच्या – पॉलिटब्युरो स्थायी समितीच्या फक्त सात सदस्यांपैकी एक आहेत आणि त्यांची उपस्थिती दर्शवते की बीजिंग केवळ त्यांच्या परराष्ट्र मंत्रालयाद्वारेच नव्हे तर सीसीपीच्या मुख्य नेतृत्वाद्वारे भारताशी संपर्क साधत आहे.
परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी स्पष्ट केले की, “पंतप्रधानांनी सीसीपी पॉलिटब्युरो स्थायी समितीचे सदस्य कै क्वी यांच्याशी स्वतंत्र बैठक घेतली. सुरुवातीला चीनकडून अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या वतीने पंतप्रधानांसाठी मेजवानी आयोजित करण्याचा प्रस्ताव कै यांना देण्यात आला होता… तथापि, वेळापत्रकात संघर्ष असल्याने, एक छोटीशी बैठक घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला… पंतप्रधानांनी भारत-चीन संबंधांसाठी त्यांचे एकंदर दृष्टिकोन शेअर केले… श्री कै… यांनी द्विपक्षीय देवाणघेवाण वाढवण्याची… आर्थिक क्षेत्रातील आमच्या संबंधित चिंता दूर करण्यासाठी आणि पंतप्रधान आणि राष्ट्रपती यांच्यातील सहमतीनुसार संबंध अधिक सुधारण्यासाठी… चीनच्या बाजूची इच्छा पुन्हा व्यक्त केली.”
कै यांची भूमिका बैठकीला महत्त्वपूर्ण बनवते. सीसीपीच्या जनरल ऑफिसचे संचालक म्हणून – चीनच्या पक्ष-राज्याचे केंद्र – कै हे पॉलिटब्युरोच्या निर्णयांची अंमलबजावणी करण्यापासून ते मंत्रालयांशी समन्वय साधण्यापर्यंत आणि शी जिनपिंग यांच्या निर्देशांची अंमलबजावणी करण्यापर्यंत सर्व गोष्टींवर देखरेख करतात. हे कार्यालय नोकरशाहीतील विलंब सोडवू शकते, मग ते उड्डाणे, व्हिसा किंवा सीमा व्यापाराशी संबंधित असोत.
शी यांचे जवळचे विश्वासू असलेले, काई यांनी लवकरच पदोन्नती मिळवली, एकेकाळी बीजिंगचे पक्ष सचिव म्हणून काम केले होते आणि २०२२ च्या हिवाळी ऑलिंपिकचे पर्यवेक्षण केले होते. त्यांची पदोन्नती शी यांच्याशी खोलवरचे वैयक्तिक आणि राजकीय संबंध दर्शवते, जे फुजियान आणि झेजियांग प्रांतांमध्ये त्यांच्या काळापासून सुरू होते.
काई क्यूई यांची भेट म्हणजे केवळ प्रोटोकॉलपेक्षा जास्त आहे. हे दर्शवते की भारत केवळ शी यांच्याशीच नाही तर त्यांच्या शक्ती संरचनेच्या अंतर्गत यंत्रणेशी देखील जोडलेला आहे. काई यांना सहभागी करून घेण्याचे शी यांचे पाऊल विश्वासाचे संकेत देते – एक प्रमुख लेफ्टनंट म्हणून काई यांची भूमिका पाहता – आणि नियंत्रणाचे, कारण ते सुनिश्चित करते की पक्षाचे केंद्र संबंधांमध्ये कोणत्याही पुनर्रचनाची अंमलबजावणी जवळून व्यवस्थापित करेल.
Marathi e-Batmya