Marathi e-Batmya
Related Articles
पंजाबमध्ये भाताचे पेंढे (पराली) जाळण्यावर नियंत्रण मिळवण्याच्या प्रयत्नांना दिवाळीच्या दिवशी मोठा धक्का बसला. ८ नोव्हेंबर रोजी राज्यात एकाच दिवसात १,१५२ ठिकाणी शेतात आग लावल्याच्या घटना नोंदवल्या गेल्या. ही संख्या चालू हंगामातील सर्वाधिक असून, केवळ २४ तासांत परिस्थिती पूर्णपणे बदलली; गेल्या वर्षीच्या तुलनेत जी स्थिती सुधारलेली दिसत होती, ती आता पुन्हा उलट झाली आहे.
या वाढीचे स्वरूप अशा प्रकारे समजून घेता येईल की, ७ नोव्हेंबरपर्यंत पंजाबमध्ये शेतात आग लावण्याच्या ३,३०७ घटना नोंदवल्या गेल्या होत्या, तर गेल्या वर्षी याच कालावधीत ही संख्या ३,३८४ होती. म्हणजेच, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत तेव्हा ७७ घटना कमी होत्या, जी २.३ टक्क्यांची घट दर्शवत होती. मात्र, दिवाळीच्या दिवशी १,१५२ नवीन घटना समोर आल्यामुळे ८ नोव्हेंबरपर्यंत एकूण घटनांची संख्या ४,४५९ वर पोहोचली. गेल्या वर्षी याच तारखेला ही संख्या ३,६२२ होती; म्हणजेच यंदा ८३७ घटनांची वाढ झाली असून, हे प्रमाण २३.१ टक्क्यांनी अधिक आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, एका दिवसात नोंदवल्या गेलेल्या घटनांमुळे गेल्या वर्षीच्या तुलनेत झालेली किरकोळ सुधारणा पूर्णपणे पुसली गेली आणि हंगामातील एकूण घटनांची संख्या गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीतील आकड्याच्या खूप वर गेली आहे.
दिवाळीच्या दिवशी झालेली ही वाढ केवळ काही विशिष्ट भागांपुरती मर्यादित नव्हती. पंजाबमधील २३ पैकी २० जिल्ह्यांमध्ये ७ नोव्हेंबरच्या तुलनेत ८ नोव्हेंबर रोजी अधिक ठिकाणी आग लावल्याच्या घटना नोंदवल्या गेल्या. उर्वरित तीन जिल्ह्यांत — गुरदासपूर, पठाणकोट आणि रूपनगर — कोणताच बदल दिसून आला नाही. एकाही जिल्ह्यात घट नोंदवली गेली नाही.
८ नोव्हेंबर रोजी नोंदवलेल्या १,१५२ घटना, ७ नोव्हेंबर रोजी नोंदवलेल्या १६३ घटनांच्या तुलनेत जवळपास सातपट अधिक आहेत. ही एका दिवसातील तब्बल ६०६.७ टक्क्यांची प्रचंड वाढ आहे. ही संख्या ३ नोव्हेंबर रोजी नोंदवलेल्या ५८४ इतक्या, यापूर्वीच्या एका दिवसातील सर्वाधिक संख्येच्या जवळपास दुप्पट होती.
आणखी एक लक्षणीय तुलना म्हणजे, १ ते ७ नोव्हेंबर या सात दिवसांच्या कालावधीत एकूण १,९६८ आगीच्या घटना नोंदवल्या गेल्या होत्या; त्यापैकी ५८.५ टक्के घटना केवळ दिवाळीच्या दिवशीच घडल्या. मागील आठवड्यातील सरासरी दैनंदिन आकडेवारीचा विचार करता, दिवाळीच्या दिवशी नोंदवलेली संख्या ही चार दिवसांत घडणाऱ्या शेतातील आगींच्या एकूण संख्येच्या बरोबरीची होती.
जिल्हानिहाय आकडेवारी पाहता, ८ नोव्हेंबर रोजी संगरूर जिल्ह्यात सर्वाधिक १९४ नवीन आगीच्या घटना नोंदवल्या गेल्या. त्यानंतर फिरोजपूर (१५७), भटिंडा (१३२), पटियाला (९२) आणि बरनाला (९१) या जिल्ह्यांचा क्रमांक लागतो. या पाच जिल्ह्यांत मिळून एकूण ६६६ आगीच्या घटना घडल्या, ज्या त्या दिवशीच्या राज्यातील एकूण घटनांच्या सुमारे ५८ टक्के आहेत.
मोगा जिल्ह्यात ७३, लुधियानामध्ये ७१ आणि मानसा जिल्ह्यात ६२ आगीच्या घटना नोंदवल्या गेल्या. मागील आठवड्यातील दैनंदिन आकडेवारी अस्थिर होती: १ नोव्हेंबर रोजी १७५, २ नोव्हेंबर रोजी ९८, ३ नोव्हेंबर रोजी ५८४, ४ नोव्हेंबर रोजी १५१, ५ नोव्हेंबर रोजी ४४०, ६ नोव्हेंबर रोजी ३५७ आणि ७ नोव्हेंबर रोजी १६३ आगीच्या घटना नोंदवल्या गेल्या होत्या. त्यामुळे, ८ नोव्हेंबर रोजी दिवाळीच्या दिवशी अचानक झालेली १,१५२ इतकी वाढ मागील कलानुसार (ट्रेंड) अत्यंत लक्षणीय ठरते.
या वेळेमुळे असा प्रश्नही उपस्थित होतो की, शेतकऱ्यांनी सणानिमित्त मिळालेल्या सुट्टीचा वापर शेते जाळून साफ करण्यासाठी केला असावा का? विशेषतः, गव्हाच्या पुढील पिकासाठी जमीन तयार करण्याचा कालावधी आता कमी होत चालला आहे. गव्हाच्या पेरणीसाठी १५ नोव्हेंबर ही अंतिम मुदत जवळ येत असल्याने, भाताचे अवशेष (पराली) साफ करण्याच्या दबावामुळे ही वाढ झाली असण्याची शक्यता आहे. मात्र, उपग्रहाद्वारे मिळालेल्या आकडेवारीवरून केवळ आगीच्या सक्रिय घटनांची संख्या समजते; त्यामागील नेमका हेतू किंवा प्रत्येक आग नेमक्या कोणत्या वेळी लावली गेली, हे त्यावरून स्पष्ट होत नाही. ४,४५९ ही ताज्या एकत्रित आकडेवारीची संख्या, २०२५ मधील याच कालावधीत नोंदवलेल्या ३,६२२ या संख्येपेक्षा लक्षणीयरीत्या अधिक आहे; मात्र, ती २०२४ मध्ये याच तारखेला नोंदवलेल्या ६,०२९ या संख्येपेक्षा कमी आहे.
ही आकडेवारी खरीप भात हंगामातील सक्रिय आगीच्या घटनांच्या जिल्हावार उपग्रह डेटावर आधारित असून, देखरेखीचा हा कालावधी १५ सप्टेंबरपासून सुरू झाला आहे.
