Marathi e-Batmya
Related Articles
इराणमधील सरकारविरोधी निदर्शनांच्या लाटेदरम्यान अमेरिकेने हल्ला केल्यास, अमेरिका आणि इस्रायलला लक्ष्य करण्याचा इरारा इराणने दिला. इराणच्या धर्मगुरूंच्या नेतृत्वाविरोधातील निदर्शने तिसऱ्या आठवड्यात पोहोचल्याने तणाव वाढला आहे. इराणचे संसद अध्यक्ष मोहम्मद बाघर कालिबाफ यांनी सांगितले की, अमेरिकेच्या हल्ल्याच्या परिस्थितीत अमेरिकेच्या लष्करी मालमत्ता आणि इस्रायलला ‘कायदेशीर लक्ष्य’ मानले जाईल. संसदेच्या थेट प्रसारणाच्या सत्रादरम्यान खासदारांनी ‘अमेरिकेचा धिक्कार असो’ अशा घोषणा देत असताना ही धमकी देण्यात आली.
कालिबाफ यांनी अशांततेच्या काळात ‘खंबीरपणे उभे राहिल्याबद्दल’ इराणच्या सुरक्षा दलांची प्रशंसा केली आणि आंदोलकांना कठोर इशारा दिला.
“इराणच्या जनतेला हे माहित असले पाहिजे की आम्ही त्यांच्याशी अत्यंत कठोरपणे वागू आणि अटक केलेल्यांना शिक्षा करू,” असे ते म्हणाले.
इस्रायलचा उल्लेख ‘व्याप्त प्रदेश’ असा करत ते पुढे म्हणाले, “इराणवर हल्ला झाल्यास, तो व्याप्त प्रदेश आणि या प्रदेशातील सर्व अमेरिकन लष्करी केंद्रे, तळ आणि जहाजे आमची कायदेशीर लक्ष्य असतील.”
त्यांनी पूर्वनियोजित कारवाईची शक्यताही दर्शवली, की इराण केवळ हल्ल्यानंतर प्रत्युत्तर देण्यापुरते स्वतःला मर्यादित ठेवणार नाही.
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेशकियन यांनी अमेरिका आणि इस्रायलवर ‘दंगेखोर आणि दहशतवाद्यांना’ इराणला अस्थिर करण्यासाठी निर्देशित करून अशांतता भडकवल्याचा आरोप केला आहे.
रविवारी बोलताना ते म्हणाले की, इराणचे शत्रू देशात ‘अराजक आणि अव्यवस्था’ निर्माण करू इच्छितात आणि त्यांनी नागरिकांना हिंसक घटकांपासून दूर राहण्याचे आवाहन केले.
त्याच वेळी, पेझेशकियन यांनी शांततापूर्ण विरोधाबद्दल समेट घडवण्याचा प्रयत्न केला.
“लोकांच्या काही चिंता आहेत, आम्ही त्यांच्याशी बसून चर्चा केली पाहिजे आणि जर ते आमचे कर्तव्य असेल, तर आम्ही त्यांच्या चिंता दूर केल्या पाहिजेत,” असे ते म्हणाले, आणि पुढे म्हणाले, “परंतु सर्वात मोठे कर्तव्य हे आहे की दंगेखोरांच्या गटाला येऊन संपूर्ण समाजाचा नाश करू देऊ नये.”
इराणच्या इतर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनीही हीच कठोर भूमिका घेतली आहे. वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारी अली लारीजानी यांनी काही आंदोलकांवर इस्लामिक स्टेटच्या दहशतवाद्यांसारखीच रणनीती वापरल्याचा आरोप केला, ज्यात हत्या आणि जाळपोळीच्या घटनांचा समावेश आहे.
इराणचे ॲटर्नी जनरल मोहम्मद मोवाहेदी आझाद यांनी इशारा दिला की अटक केलेल्या आंदोलकांवर ‘देवाचे शत्रू’ म्हणून आरोप ठेवले जाऊ शकतात, जो एक असा गुन्हा आहे ज्यासाठी मृत्यूदंडाची शिक्षा आहे. न्यायव्यवस्थेचे प्रमुख गुलामहुसेन मोहसेनी एजेई यांनी “कोणतीही नरमाई न दाखवण्याचे” आवाहन केले आहे आणि अधिकाऱ्यांना “रस्त्यांवर न दिसणाऱ्या” आंदोलनांच्या आयोजकांना ओळखण्याचे निर्देश दिले आहेत.
या अशांततेच्या काळात, इराणच्या शेवटच्या शहाचे हद्दपार झालेले पुत्र रेझा पहलवी यांनी स्वतःला राष्ट्रीय नेता म्हणून स्थापित करण्याचा प्रयत्न केला आहे.
आपल्या वडिलांना पदच्युत करणाऱ्या १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीपूर्वीपासून अमेरिकेत राहत असलेल्या पहलवी यांनी आंदोलकांना पाठिंबा देणारे आणि दडपशाही संपवण्याचे आवाहन करणारे संदेश वारंवार जारी केले आहेत.
“आम्ही इस्लामिक प्रजासत्ताक आणि त्याची जीर्ण, नाजूक दडपशाहीची यंत्रणा पूर्णपणे गुडघे टेकायला लावू,” असे त्यांनी अलीकडील एका व्हिडिओ संदेशात म्हटले आहे.
काही आंदोलकांनी राजेशाहीच्या समर्थनार्थ घोषणा दिल्या असल्या तरी, इराणमध्ये पहलवी यांना असलेला सार्वजनिक पाठिंबा मोजणे कठीण आहे, कारण अनेक आंदोलक त्याऐवजी व्यापक राजकीय बदल आणि आर्थिक दिलासा यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत.
पहलवी म्हणतात की ते एका धर्मनिरपेक्ष, लोकशाही इराणकडे संक्रमणाचे नेतृत्व करण्यास मदत करण्यास तयार आहेत आणि देशाचे भविष्यकालीन नेतृत्व लोकप्रिय मतावर सोपवतील.
इराणी रियालच्या मूल्यात मोठी घसरण आणि वाढत्या महागाईमुळे सुमारे १४ दिवसांपूर्वी हे निषेध सुरू झाले, परंतु लवकरच त्यांनी इराणच्या धर्मशासित व्यवस्थेला थेट आव्हान देण्याचे स्वरूप घेतले.
तेहरान, मशहद, केरमान आणि इतर शहरांमध्ये निदर्शने झाल्याचे वृत्त आहे. इंटरनेट सेवा मोठ्या प्रमाणात प्रतिबंधित असल्याने आणि फोन लाईन्स कापल्या गेल्याने, माहितीची पडताळणी करणे कठीण झाले आहे, परंतु अमेरिकेतील ‘ह्युमन राइट्स ॲक्टिव्हिस्ट्स न्यूज एजन्सी’च्या मते, किमान ११६ लोक मारले गेले आहेत आणि २,६०० हून अधिक लोकांना ताब्यात घेण्यात आले आहे.
तेहरानमध्ये, इंटरनेट बंदीला बगल देऊन समोर आलेल्या व्हिडिओंमध्ये आंदोलक वस्त्यांमध्ये एकत्र जमताना, पेटलेले मोबाईल फोन हलवताना, धातूच्या वस्तू वाजवताना आणि गाड्यांचे हॉर्न वाजवताना दिसत आहेत.
इराणचे दुसरे सर्वात मोठे शहर आणि इमाम रझा दर्ग्याचे ठिकाण असलेल्या मशहदमध्ये, सुरक्षा दलांशी झालेल्या चकमकी आणि रस्त्यांवर जाळलेल्या वस्तूंचा ढिगारा दिसल्याचे फुटेज समोर आले आहे.
मानवाधिकार गट या निषेधांचे वर्णन विखुरलेले आणि अस्थिर असे करतात, जे मोठ्या प्रमाणावरील सुरक्षा दलांची तैनाती, पाळत ठेवणारे ड्रोन आणि वाढलेल्या गस्तीमुळे प्रभावित झाले आहेत.
अमेरिकेने म्हटले आहे की या प्रदेशातील त्यांचे सैन्य पूर्णपणे तयार आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की ते “घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत” आणि आंदोलकांना लक्ष्य केले गेल्यास कठोर प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला.
सोशल मीडियावर त्यांनी लिहिले: “इराण स्वातंत्र्याकडे पाहत आहे, कदाचित पूर्वी कधीही नव्हे इतक्या तीव्रतेने. अमेरिका मदत करण्यास तयार आहे!!!” परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी पुनरुच्चार केला की वॉशिंग्टन “इराणच्या शूर लोकांचे समर्थन करते.” इस्त्रायलनेही आपण घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवून असल्याचे म्हटले आहे. इराणमधील अंतर्गत अशांतता आणि वाढत्या आंतरराष्ट्रीय दबावामुळे तणाव वाढत असताना, पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी रुबिओ यांच्याशी परिस्थितीवर चर्चा केली आहे.
