Marathi e-Batmya
Related Articles
भारताच्या उच्च शिक्षण आणि आरोग्य सेवा क्षेत्रातील एका महत्त्वपूर्ण घडामोडीत, आयआयटी खरगपूर (IIT Kharagpur) ही ‘नॅशनल मेडिकल कमिशन’ (NMC) द्वारे मान्यताप्राप्त पदव्युत्तर वैद्यकीय पदवी अभ्यासक्रम सुरू करणारी पहिली ‘इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी’ (IIT) ठरली आहे.
२०२६-२७ या शैक्षणिक सत्रापासून, ही संस्था ‘डॉ. बी. सी. रॉय मल्टी-स्पेशालिटी मेडिकल रिसर्च सेंटर’मध्ये एमडी (MD) विद्यार्थ्यांची पहिली तुकडी प्रवेशित करेल. या निर्णयामुळे आयआयटी प्रणालीचा विस्तार पदव्युत्तर वैद्यकीय शिक्षणापर्यंत झाला असून, याद्वारे वैद्यकशास्त्र, अभियांत्रिकी, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), बायोमेडिकल विज्ञान आणि ट्रान्सलेशनल रिसर्च (अनुवादक संशोधन) यांचा संगम साधला जाणार आहे.
या उपक्रमाचा उद्देश एक आंतरविद्याशाखीय (interdisciplinary) शैक्षणिक वातावरण निर्माण करणे हा आहे, जे केवळ पारंपरिक क्लिनिकल प्रशिक्षणाच्या पलीकडे जाऊन, तंत्रज्ञान आणि वैज्ञानिक संशोधनाच्या माध्यमातून आरोग्य क्षेत्रातील नवनवीन आव्हानांवर कशी मात करता येईल, हे विद्यार्थ्यांना शिकण्याची संधी देईल.
ही संस्था सहा विशेष शाखांमध्ये पदव्युत्तर वैद्यकीय अभ्यासक्रम उपलब्ध करून देणार आहे. प्रत्येक शाखेत दोन जागा असतील, अशा प्रकारे पहिल्या शैक्षणिक सत्रासाठी एकूण १२ विद्यार्थ्यांची प्रवेश क्षमता असेल.
उपलब्ध करून देण्यात येणारे अभ्यासक्रम खालीलप्रमाणे आहेत:
एमडी जनरल मेडिसिन – २ जागा
एमडी रेडिओलॉजी – २ जागा
एमडी फिजिओलॉजी – २ जागा
एमडी पॅथॉलॉजी – २ जागा
एमडी कम्युनिटी मेडिसिन – २ जागा
एमडी बायोकेमिस्ट्री – २ जागा
२०२६-२७ या शैक्षणिक सत्रासाठी प्रवेश प्रक्रिया ‘नीट-पीजी २०२६’ (NEET-PG 2026) च्या ऑनलाइन समुपदेशन (counselling) प्रक्रियेद्वारे पार पडेल. अधिकृत समुपदेशन वेळापत्रक, पात्रता निकष आणि जागांची उपलब्धता लक्षात घेऊन, उमेदवार दुसऱ्या फेरीदरम्यान (Round 2) या अभ्यासक्रमांचा विचार करू शकतील.
हे अभ्यासक्रम अशा वेळी सुरू होत आहेत जेव्हा तंत्रज्ञानामुळे आरोग्य सेवा क्षेत्रात आमूलाग्र बदल होत आहेत. कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे (AI) निदानाची पद्धत बदलत आहे, प्रगत इमेजिंग तंत्रज्ञानामुळे आजारांचे निदान अधिक अचूक होत आहे, तर बायोमेडिकल इंजिनिअरिंगमुळे उपचार आणि रुग्णसेवेच्या क्षेत्रात नवनवीन शक्यता निर्माण होत आहेत.
या संस्थेचा उद्देश, विद्यार्थ्यांसाठी संस्थेतील विद्यमान संशोधन आणि तांत्रिक क्षमतांशी जोडले जाण्याची संधी निर्माण करून, या प्रगतीला वैद्यकीय शिक्षणाच्या अधिक जवळ आणणे हा आहे. डॉ. बी. सी. रॉय मल्टी-स्पेशालिटी मेडिकल रिसर्च सेंटरच्या माध्यमातून, विद्यार्थ्यांना एआय-सहाय्यित नैदानिक निर्णयक्षमता, प्रगत वैद्यकीय इमेजिंग, कम्प्युटेशनल पॅथॉलॉजी, बायोमेडिकल उपकरणे, मॉलिक्युलर डायग्नोस्टिक्स, प्रिसीजन मेडिसिन आणि पॉप्युलेशन हेल्थ यांसारख्या आंतरविद्याशाखीय क्षेत्रांमध्ये अनुभव मिळवण्याची संधी मिळेल.
बायोइंजिनिअरिंग, मायक्रोफ्लुइडिक्स, हेल्थकेअर डायग्नोस्टिक्स, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि कम्प्युटेशनल सायन्सेसमधील संस्थेची संशोधन क्षमता या दृष्टिकोनाला पूरक ठरेल अशी अपेक्षा आहे.
नैदानिक कौशल्य, संशोधन क्षमता आणि तांत्रिक समज यांचा मिलाफ साधणारे चिकित्सक-शास्त्रज्ञ आणि चिकित्सक-नवसंशोधक विकसित करणे, हे व्यापक उद्दिष्ट आहे. संशोधन-आधारित शिक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक अनुभवाच्या संधी देखील प्रस्तावित शैक्षणिक वातावरणात योगदान देतील अशी अपेक्षा आहे.
१९५१ मध्ये स्थापित, आयआयटी खरगपूर ही भारतातील पहिली आयआयटी होती आणि देशाच्या तांत्रिक शिक्षण प्रणालीला आकार देण्यात तिने महत्त्वाची भूमिका बजावली. पदव्युत्तर वैद्यकीय शिक्षणातील तिचा प्रवेश हा आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा आहे, जो आरोग्यसेवा, अभियांत्रिकी, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि संशोधन यांना एकत्र आणण्याची वाढती गरज दर्शवतो.
हा उपक्रम ‘विक्सित भारत २०४७’ च्या संकल्पनेशी सुसंगत आहे, जी विशेषतः वंचित समुदायांसाठी सुलभ, परवडणारी आणि तंत्रज्ञान-सक्षम आरोग्यसेवा देण्यावर भर देते.
आयआयटी खरगपूरचे संचालक प्राध्यापक सुमन चक्रवर्ती म्हणाले की, संस्थेचे उद्दिष्ट एक अशी परिसंस्था निर्माण करणे आहे, जिथे वैद्यकीय उत्कृष्टता अभियांत्रिकी, एआय (AI) आणि उपयोजित संशोधनाशी (translational research) जोडली जाईल.
ते पुढे म्हणाले की, केवळ कुशल वैद्यकीय विशेषज्ञच नव्हे, तर आरोग्यसेवेतील प्रमुख आव्हानांना सामोरे जाण्यास सक्षम असलेले नवोन्मेषक घडवणे हे देखील ध्येय आहे.
पात्र उमेदवार नीट-पीजी २०२६ (NEET-PG 2026) च्या ऑनलाइन समुपदेशनाच्या दुसऱ्या फेरीद्वारे २०२६-२७ शैक्षणिक सत्रासाठी सहा एमडी (MD) अभ्यासक्रमांकरिता अर्ज करू शकतात. आयआयटी खरगपूर आपल्या डॉ. बी. सी. रॉय मल्टी-स्पेशालिटी मेडिकल रिसर्च सेंटरमध्ये सहा विशेष शाखांमध्ये १२ जागा उपलब्ध करून देत आहे.
प्रवेशासंबंधीची अद्ययावत माहिती आणि जागांचा तपशील मेडिकल काउन्सिलिंग कमिटी (MCC) आणि आयआयटी खरगपूरच्या वेबसाइटवर उपलब्ध आहे. उमेदवारांनी जागांची उपलब्धता, पसंतीक्रम भरणे, पात्रता निकष, समुपदेशनाच्या तारखा आणि प्रवेश प्रक्रियेविषयी नवीनतम माहितीसाठी एमसीसी (MCC) पोर्टल तपासावे.
या उपक्रमाद्वारे, आयआयटी खरगपूर अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाच्या पलीकडे जाऊन विशेष वैद्यकीय शिक्षणाच्या क्षेत्रातही आपला शैक्षणिक विस्तार करत आहे. जरी पहिल्या तुकडीत केवळ १२ विद्यार्थी असतील, तरी या पावलामुळे भारतातील आरोग्यसेवा क्षेत्रात क्लिनिकल प्रॅक्टिस, वैज्ञानिक संशोधन आणि तांत्रिक नवोन्मेष यांचा मेळ घालण्यासाठी नवीन मार्ग खुले होऊ शकतात.
