Marathi e-Batmya
Related Articles
जम्मू-काश्मीर लिबरेशन फ्रंट (JKLF) चा तुरुंगात असलेला दहशतवादी कमांडर यासिन मलिक याने १९९० मध्ये काश्मिरी पंडित नर्स सरला भट यांचे अपहरण आणि हत्या या प्रकरणातील आपला सहभाग नाकारला आहे. तसेच, या खटल्याच्या सुनावणीत आपण सहभागी होणार नाही, असेही त्याने स्पष्ट केले आहे.
श्रीनगरमधील टाडा/पोटा (TADA/POTA) न्यायालयात दाखल केलेल्या २५ पानी प्रतिज्ञापत्रात मलिकने म्हटले आहे की, खटल्याचा सामना न करण्याचा निर्णय म्हणजे गुन्हा कबूल करणे नव्हे; उलट, आपल्याला या प्रकरणात खोट्या आरोपाखाली अडकवण्यात आले आहे.
“सरला भट यांच्या अपहरण आणि हत्येत माझा कोणताही सहभाग नव्हता. मला या प्रकरणात खोट्या आरोपाखाली अडकवले जात आहे. मी खटल्याच्या सुनावणीत सहभागी होणार नाही. याचा अर्थ असा नाही की मी माझा गुन्हा मान्य केला आहे. मला फाशीची शिक्षा हवी आहे. सरला भट सुरक्षा दलांसाठी खबऱ्या म्हणून काम करत नव्हत्या. त्या एक निष्पाप नागरिक होत्या, अगदी माझ्या मुलीइतक्याच निष्पाप,” असे मलिकने प्रतिज्ञापत्रात म्हटले आहे.
मात्र, भाजपने यासीन मलिकच्या या विधानावर प्रत्युत्तर दिले आहे. भाजपचे जम्मू-काश्मीरमधील प्रवक्ते दानिश भट यांनी म्हटले आहे की, या प्रकरणात मलिककडे बचाव करण्यासाठी काहीही ठोस मुद्दे नाहीत.
“सरला भट प्रकरणात मलिककडे बचाव करण्यासाठी काहीही नाही. @SIAJKPolice ने ७३७ पानांचे अत्यंत भक्कम आरोपपत्र दाखल केले आहे. गेल्या ३६ वर्षांत सत्तेवर असलेल्या विविध सरकारांना सरला भट यांना न्याय मिळवून देण्यात अपयश आले होते. अखेर भाजप सरकारने हे प्रकरण पुढे नेण्याची खात्री केली आहे. न्याय नक्कीच मिळेल,” असे भट यांनी ‘एक्स’ (X) वर पोस्ट केले.
JKLF च्या या दहशतवादी कमांडरवर हवाई दलाच्या कर्मचाऱ्यांची हत्या आणि रुबिया सईद यांचे अपहरण या प्रकरणांमध्येही खटले सुरू आहेत. या घटना काश्मिरी पंडितांच्या हिंसक स्थलांतराच्या काही आठवडे आधी घडल्या होत्या.
यासीन मलिकला “स्वतः गुन्हा कबूल केलेला दहशतवादी” म्हणत, भाजपच्या जम्मू-काश्मीर युनिटचे प्रमुख रवींद्र रैना यांनी सांगितले की, मलिकने हवाई दलाच्या कर्मचाऱ्यांची हत्या केल्याचे स्वतःच मान्य केले होते.
“यासिन मलिक हा स्वतः गुन्हा कबूल केलेला मारेकरी आणि दहशतवादी आहे. त्याने हवाई दलाच्या कर्मचाऱ्यांची हत्या केल्याचे आणि काश्मिरी पंडितांना लक्ष्य केल्याचे अनेकदा स्वतःच मान्य केले आहे. आता तो तुरुंगात आहे आणि त्याला शिक्षेची भीती वाटत आहे. म्हणूनच तो आता पीडित असल्याचे भासवण्याचा प्रयत्न करत आहे. त्याने आपल्या कुटुंबाबद्दल जे काही म्हटले आहे, त्यावर मला भाष्य करायचे नाही,” असे रैना म्हणाले. जम्मू आणि काश्मीरच्या ‘स्पेशल इन्व्हेस्टिगेशन एजन्सी’ने (SIA) अनेक दशके जुन्या असलेल्या या प्रकरणात ७३७ पानांचे आरोपपत्र दाखल करून मलिकसह पाच जणांना आरोपी ठरवल्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली आहे.
हे प्रकरण १८ एप्रिल १९९० रोजी ‘शेर-ए-काश्मीर इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस’ (SKIMS) मधील परिचारिका सरला भट यांच्या रुग्णालयाजवळील अपहरणाशी संबंधित आहे. दुसऱ्या दिवशी श्रीनगरमधील ओमर कॉलनी येथे त्यांचा मृतदेह सापडला होता.
ही हत्या दहशतवादाचा तीव्र काळ आणि खोऱ्यातून काश्मिरी पंडितांचे झालेले मोठ्या प्रमाणावरील विस्थापन या काळात घडली होती.
SIA च्या तपासात संरक्षित साक्षीदारांचे जबाब, प्रत्यक्षदर्शींचे वर्णन, कागदोपत्री पुरावे, फॉरेन्सिक आणि वैद्यकीय निष्कर्ष, बॅलिस्टिक पुरावे आणि इलेक्ट्रॉनिक साहित्याच्या आधारे गुन्ह्याशी संबंधित परिस्थितीचा घटनाक्रम पुन्हा उभा करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
सरकारी पक्षाच्या म्हणण्यानुसार, संरक्षित साक्षीदारांनी सरला भट यांना अपहरणापूर्वी आरोपींसोबत पाहिले होते आणि त्यांना ज्या परिस्थितीत नेण्यात आले, त्याचे वर्णन केले आहे.
तपासकर्त्यांनी इतर आरोपींविरुद्धही पुरावे सादर केले आहेत; तसेच बॅलिस्टिक तपासणीत असे आढळून आले आहे की, गुन्ह्याच्या ठिकाणाहून जप्त केलेली काडतुसे एकाच ७.६२x३९ मिमी बंदुकीतून झाडण्यात आली होती.
आरोपपत्रात सरला भट यांच्या मृतदेहाजवळ सापडलेल्या एका चिठ्ठीचाही उल्लेख आहे, ज्यामध्ये JKLF ने या हत्येची जबाबदारी स्वीकारली होती आणि भट यांच्यावर सुरक्षा दलांसाठी ‘मुखबिर’ (खबऱ्या) म्हणून काम केल्याचा आरोप केला होता.
फॉरेन्सिक तपासणीतून ती चिठ्ठी नक्की कोणी लिहिली हे निश्चितपणे सिद्ध होऊ शकले नसले तरी, तपासकर्त्यांनी सरकारी पक्षाच्या दाव्याला पुष्टी देण्यासाठी त्या काळातील अहवाल आणि इतर साहित्याचा आधार घेतला आहे.
JKLF चा माजी दहशतवादी बिट्टा कराटे याची अधिकृत टीव्ही मुलाखतही इलेक्ट्रॉनिक पुरावा म्हणून सादर करण्यात आली आहे. त्या काळात झालेल्या लक्ष्यित हत्या (टार्गेटेड किलिंग्ज) ही एका संघटित दहशतवादी मोहिमेचा भाग होती, या आरोपाला पुष्टी देण्यासाठी तपासकर्त्यांनी या मुलाखतीचा आधार घेतला आहे.
मार्च २०२४ मध्ये हे प्रकरण SIA कडे सोपवल्यानंतर सरला भट यांच्या हत्येचा तपास पुन्हा सुरू करण्यात आला.
त्यानंतर या एजन्सीने बंडखोरीच्या काळात झालेल्या लक्ष्यित हत्यांशी संबंधित अनेक प्रलंबित प्रकरणे पुन्हा उघडली आहेत; यामध्ये काश्मिरी पंडित कवी सर्वानंद कौल प्रेमी आणि त्यांचा मुलगा वीरेंद्र कौल यांच्या हत्यांचा, तसेच इतर प्रमुख हत्यांच्या प्रकरणांचा समावेश आहे.
हे प्रतिज्ञापत्र अशा वेळी सादर करण्यात आले आहे जेव्हा १९९८ मधील वंधामा हत्याकांड—ज्यामध्ये दहशतवाद्यांनी महिला आणि मुलांसह २३ काश्मिरी पंडितांची हत्या केली होती—त्या प्रकरणाचा तपासही नव्याने सुरू करण्यात आला आहे. विस्थापित समुदायाविरुद्धच्या मोठ्या दहशतवादी गुन्ह्यांची नव्याने पडताळणी करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचाच हा अनेक दशकांपासून प्रलंबित असलेला खटला एक भाग आहे.
दहशतवादासाठी निधी पुरवल्याप्रकरणी दिल्लीच्या तिहार तुरुंगात जन्मठेपेची शिक्षा भोगत असलेल्या मलिकने या प्रतिज्ञापत्राचा वापर आपल्या वैयक्तिक आयुष्याबाबत भाष्य करण्यासाठीही केला आहे. त्याने आपली पाकिस्तानी पत्नी मुशाल मलिक हिच्यापासून वेगळे होण्याचा निर्णय जाहीर केला असून, आपल्या परिस्थितीशी बांधले न राहता तिने आपले आयुष्य नव्याने उभारावे, असे आवाहन तिला केले आहे.
“मला फाशी दिली जाण्यापूर्वी, मी तुला ‘निकाह’च्या बंधनातून मुक्त करण्याचा निर्णय घेतला आहे.”
त्यांनी आपल्या संदेशात नेल्सन मंडेला यांचा उल्लेख करत, आपल्या पत्नीला सन्मानाने आणि आशेने पुढे जाण्याचे आवाहनही केले. मलिक यांनी पुढे चिंता व्यक्त केली की, त्यांच्या पत्नीला विधवा म्हणून जगावे लागू नये किंवा त्यांच्या परिस्थितीचा भार सहन करावा लागू नये.
यासीन मलिक यांच्या ताज्या कृतीमुळे सरला भट प्रकरणातील कार्यवाहीला एक महत्त्वपूर्ण वैयक्तिक आणि कायदेशीर आयाम मिळण्याची शक्यता आहे. मलिक यांनी आरोप नाकारत खटल्यात सहभागी होण्यास नकार दिल्याने, आता विशेष न्यायालय ठरवेल की कार्यवाही पुढे जात असताना फिर्यादी पक्षाचे पुरावे आणि त्यांची मांडलेली भूमिका कशी हाताळायची.
