अमेरिका, चीन आणि रशियाच्या नेत्यांनी चीनमधील शेन्झेन शहरात झालेल्या त्यांच्या पहिल्या त्रिपक्षीय बैठकीनंतर एक संयुक्त “शांतता घोषणापत्र” जारी केले आहे. बीबीसीच्या वृत्तानुसार, या दस्तऐवजात डोनाल्ड ट्रम्प, शी जिनपिंग आणि व्लादिमीर पुतिन यांनी म्हटले आहे की, “अण्वस्त्र युद्ध जिंकता येऊ शकत नाही आणि ते कधीही लढले जाऊ नये.” चिनी सरकारी प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तिन्ही नेत्यांनी आपापल्या देशांदरम्यान ऊर्जेचा पुरवठा अखंडित ठेवण्यासाठीही सहमती दर्शवली आहे.
व्लादिमीर पुतिन आणि शी जिनपिंग यांच्यासोबत सुमारे ९० मिनिटे चर्चा केल्यानंतर ट्रम्प चीनमधून रवाना झाले. सीएनएनने या भेटीचे वर्णन तिन्ही नेत्यांची एकत्रित पहिली बैठक असे केले आहे. या बैठकीपूर्वी ट्रम्प यांनी पुतिन आणि शी यांची स्वतंत्रपणे भेट घेतली होती. या शिखर परिषदेत अण्वस्त्र नियंत्रण, युक्रेनमधील युद्ध, इराणशी संबंधित संघर्ष, तसेच व्यापार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि चीनला प्रगत संगणक चिप्स मिळण्याबाबत चर्चा अपेक्षित होती. विश्लेषकांना यातून कोणतीही मोठी प्रगती किंवा ठोस तोडगा निघण्याची अपेक्षा नव्हती.
घोषणापत्रात काय म्हटले आहे: संयुक्त घोषणापत्रात असे नमूद केले आहे की, अण्वस्त्र युद्ध “जिंकता येऊ शकत नाही आणि ते कधीही लढले जाऊ नये.” चिनी सरकारी प्रसारमाध्यमांच्या म्हणण्यानुसार, तिन्ही देशांदरम्यान ऊर्जेचा स्थिर पुरवठा सुनिश्चित करण्यावरही नेत्यांचे एकमत झाले आहे. ‘एपेक’ (APEC) शिखर परिषदेचे यजमानपद भूषवणाऱ्या शेन्झेन शहरात झालेल्या या अभूतपूर्व बैठकीतून हे घोषणापत्र समोर आले आहे.
चर्चेबाबत नेत्यांचे काय म्हणणे होते: शी यांनी या चर्चेला “युगप्रवर्तक महत्त्व” असल्याचे म्हटले, तर ट्रम्प यांनी सांगितले की, हे नेते “खऱ्या अर्थाने इतिहास घडवत आहेत.” क्रेमलिनने जारी केलेल्या दृश्यांमध्ये, पुतिन यांनी ही बैठक आयोजित केल्याबद्दल शी यांचे आभार मानले आणि म्हटले की, चर्चा इतक्या चांगल्या प्रकारे पार पडेल, अशी कोणालाही अपेक्षा नसावी.
सीएनएनच्या वृत्तानुसार, ट्रम्प यांनी पत्रकारांना सांगितले की, या दोन नेत्यांसोबत एकत्रित बैठक घेऊन ते परराष्ट्र धोरणात एक “वेगळा मार्ग” अवलंबत आहेत. त्यांनी शी यांच्या या मताशी सहमती दर्शवली की, एकमेकांशी संवाद साधण्याची जबाबदारी या नेत्यांवर आहे. याआधी, अण्वस्त्रांच्या विषयावर बोलताना ट्रम्प म्हणाले होते की, एकदा का एखाद्या देशाकडे अण्वस्त्रे आली की, ती नसणे “खूप कठीण” असते.
अमेरिका, चीन आणि रशियाने शेन्झेन येथे सुमारे ९० मिनिटे चाललेल्या चर्चेनंतर एक संयुक्त “शांतता घोषणापत्र” जारी केले.
बीबीसीच्या वृत्तानुसार, या घोषणापत्रात म्हटले आहे की, “अण्वस्त्र युद्ध जिंकता येऊ शकत नाही आणि ते कधीही लढले जाऊ नये.”
चिनी सरकारी प्रसारमाध्यमांच्या माहितीनुसार, तिन्ही देशांदरम्यान ऊर्जेचा पुरवठा स्थिर राखण्यासाठी नेत्यांनी वचनबद्धता दर्शवली आहे. शी जिनपिंग यांनी या चर्चेला “युगप्रवर्तक” म्हटले, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी याला “इतिहास घडवणारी” घटना असे संबोधले, तर पुतिन यांनी सांगितले की, चर्चा इतक्या चांगल्या प्रकारे पार पडेल अशी त्यांना अपेक्षा नव्हती.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले की, ते परराष्ट्र धोरणात एक “वेगळा मार्ग” अवलंबत आहेत आणि त्यांनी पुतिन यांना “माझा मित्र” असे संबोधले.
‘आशिया-पॅसिफिक इकॉनॉमिक कोऑपरेशन’ (APEC) मंचाच्या नेत्यांनी “२०२६ APEC लीडर्स शेन्झेन आउटलुक” (2026 APEC Leaders’ Shenzhen Outlook) नावाचे एक संयुक्त निवेदन स्वीकारले आहे. हे एक “आउटलुक” (दृष्टिकोन/आराखडा) आहे, जे या गटाद्वारे पारंपारिकपणे जारी केल्या जाणाऱ्या “घोषणापत्रा”पेक्षा (declaration) वेगळे आहे. या निवेदनात सदस्य अर्थव्यवस्थांना ऑनलाइन फसवणूक आणि डेटा चोरी (data breaches) यांसारख्या जोखमींचा सामना करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
चीनच्या सरकारी प्रसारक वाहिनी ‘सीसीटीव्ही’ (CCTV) नुसार, चिनी राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासोबतच्या आपल्या भेटीचे वर्णन “सकारात्मक, रचनात्मक आणि अत्यंत फलदायी” असे केले आहे. सीसीटीव्हीने दिलेल्या माहितीनुसार, शी यांनी आठवण करून दिली की दुसऱ्या महायुद्धात हे तीनही देश खांद्याला खांदा लावून लढले होते. तसेच, नेत्यांनी अत्यंत कष्टाने मिळवलेल्या शांततेचे महत्त्व जपण्यावरही चर्चा केली.
सीसीटीव्हीच्या वृत्तानुसार, शी यांनी नेत्यांना सांगितले की, प्रमुख जागतिक शक्तींनी सर्व देशांच्या कायदेशीर सुरक्षा चिंतांचा आदर केला पाहिजे. त्यांनी पुढे म्हटले, “जोपर्यंत संवाद सुरू आहे आणि चर्चेचे दरवाजे खुले आहेत, तोपर्यंत शांततेची आशा कायम आहे.”
सीसीटीव्हीच्या वृत्तानुसार, शी यांनी म्हटले की, या बैठकीत पेरलेली बीजे “नक्कीच रुजतील, अंकुरित होतील, बहरतील आणि फळ देतील.”
सीसीटीव्हीनुसार, शी यांनी तिन्ही देशांना संवाद सुधारण्याचे, चर्चेद्वारे समान दुवे शोधण्याचे, जबाबदारीने आव्हानांचा सामना करण्याचे आणि शांततेसाठी एकत्रितपणे काम करण्याचे आवाहन केले.
चीन, अमेरिका आणि रशियाच्या नेत्यांमधील शिखर परिषदेनंतर रशियन अधिकाऱ्यांनी आपली पहिली प्रतिक्रिया दिली आहे. परराष्ट्र मंत्री सर्गेई लावरोव्ह आणि राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचे मुख्य परराष्ट्र धोरण सल्लागार युरी उशाकोव्ह यांनी रशियन सरकारी टीव्हीला सांगितले की, बैठकीतील वातावरण “चांगले” होते.
लावरोव्ह आणि उशाकोव्ह यांनी वातावरणाचे वर्णन “चांगले” असे केले, परंतु तपशील देण्यास नकार दिला. त्यांनी सांगितले की, पुतिन स्वतः पत्रकारांशी बोलतील.
क्रेमलिनचे प्रवक्ते दिमित्री पेस्कोव्ह यांनी सांगितले की, युक्रेन हा नेत्यांच्या चर्चेतील मुख्य विषय नव्हता.
क्रेमलिनचे प्रवक्ते दिमित्री पेस्कोव्ह यांनी स्पष्ट केले की, पुतिन, शी आणि ट्रम्प यांच्यातील त्रिपक्षीय बैठकीत रशियाचे युक्रेनविरुद्धचे युद्ध हा “मुख्य विषय” नव्हता. चीनच्या सरकारी प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या वृत्तानुसार, या घोषणेद्वारे तिन्ही देश अणुविषयक धोके कमी करण्याबाबत आणि अणुप्रसाराला प्रतिबंध करण्याबाबत संवाद साधण्यासाठी वचनबद्ध झाले आहेत.
या घोषणेनुसार, हे तिन्ही देश शुद्ध पेट्रोलियम उत्पादनांचे उत्पादन आणि पुरवठा वाढवण्याचेही नियोजन करत आहेत.
आपल्या त्रिपक्षीय बैठकीत नेत्यांनी धोरणात्मक स्थिरता आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा टिकवून ठेवण्यासाठीही कटिबद्धता दर्शवली.
क्रेमलिनने एक व्हिडिओ जारी केला आहे, ज्यामध्ये रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन शिखर परिषदेच्या ठिकाणाहून बाहेर पडताना आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांचा निरोप घेताना दिसत आहेत. या व्हिडिओमध्ये पुतिन शी जिनपिंग यांना म्हणतात, “याचे आयोजन केल्याबद्दल धन्यवाद.” ते पुढे म्हणतात की, गोष्टी इतक्या चांगल्या प्रकारे पार पडतील, अशी कोणालाही अपेक्षा नसावी. रशियन सरकारी वृत्तसंस्थांच्या म्हणण्यानुसार, दोन्ही नेत्यांचे संयुक्त निवेदन “एका तासाच्या आत” जारी केले जाईल.
क्रेमलिनच्या व्हिडिओमध्ये पुतिन परिषदेच्या ठिकाणाहून बाहेर पडताना आणि चर्चेचे आयोजन केल्याबद्दल शी जिनपिंग यांचे आभार मानताना दिसत आहेत.
रशियन प्रसारक मार्गारीता सिमोन्यान यांनी सांगितले की, रशियन पत्रकार पुतिन यांच्यासोबतच्या पत्रकार परिषदेची तयारी करत आहेत.
अनेक रशियन सरकारी वृत्तसंस्थांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दोन्ही नेत्यांचे संयुक्त निवेदन एका तासाच्या आत प्रसिद्ध केले जाईल.
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प पुतिन आणि शी जिनपिंग यांच्यासोबतच्या त्रिपक्षीय बैठकीनंतर ‘एअर फोर्स वन’ विमानात प्रवेश करताना.
चीनच्या सरकारी प्रसारक वाहिनी ‘सीसीटीव्ही’ (CCTV) ने दिलेल्या वृत्तानुसार, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यातील त्रिपक्षीय बैठक, जी जवळपास एक तास चालली, ती आता संपली आहे.
चर्चेच्या सुरुवातीला तिन्ही नेत्यांनी आपली मते मांडली. त्यांनी सांगितले की, ते अणुनिःशस्त्रीकरण, रशिया-युक्रेन युद्ध आणि इतर मुद्द्यांवर चर्चा करतील. तिन्ही नेत्यांनी जगातील तीन प्रमुख अणुशक्ती असलेल्या देशांमध्ये संवाद आणि चर्चेची गरज असल्याचे अधोरेखित केले.
‘एकदा का तुमच्याकडे अणुशस्त्रे आली की, ती नसणे कठीण असते’: शी जिनपिंग आणि पुतिन यांच्यासोबतच्या शिखर परिषदेत ट्रम्प यांचे विधान.
अणुनिःशस्त्रीकरणावर बोलताना डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले, “एकदा का तुमच्याकडे अणुशस्त्रे आली की, ती नसणे खूप कठीण असते. जीवनाची रीतच अशी आहे.”
परराष्ट्र धोरणात एक वेगळा मार्ग… चर्चेविना कोणतीही समस्या सुटू शकत नाही, असे ट्रम्प यांनी म्हटले.
या त्रिपक्षीय बैठकीदरम्यान, राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले की, रशिया आणि चीनच्या प्रमुखांसोबत पहिल्यांदाच एकत्रित बैठक घेऊन ते परराष्ट्र धोरणात एक “वेगळा मार्ग” अवलंबत आहेत. ट्रम्प म्हणाले की, त्यांना विश्वास आहे की अमेरिकेच्या प्रतिस्पर्ध्यांशी संवाद साधल्यास सकारात्मक परिणाम मिळू शकतात.
सीएनएन (CNN) च्या वृत्तानुसार, डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले, “जगातील तीन सर्वात मोठ्या देशांचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून, केवळ आपल्या लोकांसाठीच नव्हे, तर संपूर्ण ग्रहावर परिणाम करणाऱ्या मुद्द्यांवर खुला, आदरपूर्ण आणि उत्पादक संवाद राखण्याची आपली विशेष जबाबदारी आहे.” “भूतकाळातील अनेक नेत्यांनी अशा राष्ट्रांशी संवाद साधणे टाळले, ज्यांच्याशी त्यांचे मतभेद होते. आमचा दृष्टिकोन मात्र याच्या अगदी उलट आहे आणि आम्हाला खात्री आहे की हाच योग्य मार्ग आहे.”
डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, ज्या नेत्यांशी मतभेद आहेत, त्यांच्याशी संवाद नाकारून “कोणतीही समस्या कधीही सुटलेली नाही.”
त्रिपक्षीय बैठक सुरू असताना, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग म्हणाले, “आजचे जग म्हणजे काही विलग बेटांचा समूह राहिलेला नाही.” ते
पुढे म्हणाले की, “मानवता एका अशा ‘जागतिक गावात’ (global village) राहते, जिथे प्रत्येकाचे नशीब एकमेकांशी जोडलेले आहे.” त्यांनी असेही नमूद केले की, या ‘जागतिक गावात’ प्रमुख सत्ताधारी देशांवर काही “विशेष जबाबदाऱ्या” आहेत.
शी जिनपिंग यांच्या मते, चीन अलीकडच्या काळात अशा प्रकारच्या महासत्तांमधील संबंधांना प्रोत्साहन देत आहे, ज्याची वैशिष्ट्ये “शांततापूर्ण सहअस्तित्व, सर्वसमावेशक स्थिरता आणि संतुलित विकास” अशी आहेत—ज्यामुळे संबंधित देशांना आणि संपूर्ण जगाला फायदा होतो.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यातील ही अत्यंत महत्त्वाची त्रिपक्षीय बैठक चीनमध्ये सुरू आहे. या बैठकीत अणुशस्त्र नियंत्रण, युक्रेनमधील युद्ध आणि इराणशी संबंधित संघर्षावर चर्चा होण्याची शक्यता आहे, मात्र विश्लेषकांच्या मते यातून फार मोठी प्रगती होण्याची शक्यता कमी आहे. याशिवाय व्यापार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि चीनला प्रगत संगणक चिप्स मिळण्याबाबतही चर्चा होऊ शकते.
त्रिपक्षीय चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी ‘एपीईसी’ (APEC) शिखर परिषदेचे यजमानपद भूषवणाऱ्या शेन्झेन शहराच्या परिवर्तनाची तुलना अमेरिका-चीन संबंधांशी केली. ट्रम्प यांच्याशी बोलताना शी म्हणाले, “केवळ ४० वर्षांहून अधिक कालावधीत, एका छोट्या मासेमारी गावाचे रूपांतर एका आंतरराष्ट्रीय महानगरात झाले आहे.”
बीबीसीच्या वृत्तानुसार, या परिवर्तनामागे “नवीन वाटा शोधण्याचे, प्रयोग करण्याचे आणि पुढाकार घेण्याचे” धैर्य होते. ते म्हणाले, “आणि अर्थातच, यासाठी कठोर परिश्रमही करावे लागले.”
त्याच धर्तीवर, “रचनात्मक चीन-अमेरिका संबंध” उभारणे हे देखील एक “अभूतपूर्व आणि पथदर्शी पाऊल” असल्याचे त्यांनी सांगितले.
“यासाठीही आपल्याला नवीन वाटा शोधण्याचे आणि प्रयोग करण्याचे धैर्य दाखवावे लागेल, जमिनीवर पाय घट्ट रोवून काम करावे लागेल आणि आपले कार्य यशस्वी निष्कर्षापर्यंत पोहोचवावे लागेल.” शी जिनपिंग यांची ही विधाने अशा वेळी आली आहेत, जेव्हा ‘एनव्हीडिया’ (Nvidia) संबंधित हेरगिरीचे प्रकरण चर्चेत आहे.
Marathi e-Batmya