दिल्ली उच्च न्यायालयाने गुरुवारी असे निरीक्षण नोंदवले की एशियन न्यूज इंटरनॅशनल (एएनआय) विरुद्धच्या युट्यूबर मोहक मंगल यांच्या व्हिडिओमध्ये बदनामीकारक भाषा आहे आणि ती काढून टाकली पाहिजे.
मंगल यांनी एक व्हिडिओ पोस्ट केल्यानंतर एएनआयने त्यांच्याविरुद्ध मानहानीचा खटला दाखल केला ज्यामध्ये असे म्हटले आहे की वृत्तसंस्थेचे युट्यूबवर कॉपीराइट स्ट्राइक आणि त्यांचे व्हिडिओ वापरण्यासाठी परवाना शुल्काची मागणी करणे म्हणजे खंडणी आहे.
विनोदी कलाकार कुणाल कामरा आणि अल्टन्यूजचे सह-संस्थापक मोहम्मद झुबैर यांच्यावरही मंगल यांच्या “कथनाला” वाढवल्याबद्दल वृत्तसंस्थेने खटला दाखल केला आहे.
न्यायमूर्ती अमित बन्सल म्हणाले की मंगल यांनी त्यांचा संदेश अधिक सभ्य पद्धतीने मांडायला हवा होता आणि त्यांच्या वकिलांना व्हिडिओ काढून टाकण्याबाबत सूचना मागण्यास सांगितले होते.
“काढून टाका. जो कोणी अशा प्रकारची भाषा वापरत आहे, त्याने सूचना घ्या,” एकल न्यायाधीशांनी टिप्पणी केली.
आज पुन्हा सुनावणीसाठी हा खटला सुरू होईल.
एएनआयच्या वतीने वरिष्ठ वकील अमित सिब्बल यांनी वकील सिद्धांत कुमार यांच्यासह बाजू मांडली. सिब्बल यांनी युक्तिवाद केला की यूट्यूबवर एएनआयच्या कॉपीराइट केलेल्या कंटेंटचे बेकायदेशीर प्रकाशन झाले आहे. त्यांनी युट्यूबवरील कॉपीराइट स्ट्राइकच्या प्रणालीबद्दल न्यायालयाला माहिती दिली.
“मी परवाना देऊ केला. ते माझी ऑफर नाकारू शकले असते परंतु माझ्यावर दबाव आणू शकले असते, त्यांच्याकडून बदनामीकारक सामग्री टाकली जाते. हे माझ्या ऑफरचा बदला आहे,” सिब्बल म्हणाले.
“तो माझ्याविरुद्ध एक मीडिया मोहीम सुरू करतो जो एका एकत्रित मोहिमेत बदलला आहे जो बदनामीकारक आणि स्वतः बदनामीकारक आहे. ते मला [एएनआय] गुंड, खंडणीखोर, गुंडा, इतर अपशब्द म्हणत आहेत,” असे ते पुढे म्हणाले.
सिब्बल पुढे म्हणाले की मंगल केवळ एएनआय व्हिडिओ वापरूनच नव्हे तर बदनामीकारक पोस्ट पोस्ट करूनही पैसे कमवत होता.
“त्याचे ४.२ दशलक्ष सबस्क्राइबर आहेत, तो माझ्या कंटेंटचा वापर पैसे कमविण्यासाठी करत आहे, ते लक्ष वेधून घेतात. तो माझा नोंदणीकृत ट्रेडमार्क ठेवतो. मी माझ्याशी झालेल्या बनावट संभाषणाचे ट्रान्सक्रिप्शन पोस्ट केले आहे, तो छोट्या छोट्या पत्रांमध्ये म्हणतो की ते एक मनोरंजन आहे,” असे वरिष्ठ वकिलांनी सांगितले.
सिब्बल यांनी कामरा आणि झुबेर यांच्या पोस्ट देखील वाचल्या आणि आरोप केला की एएनआयविरुद्ध “एकत्रित प्रयत्न” असल्याचे दिसून येते.
“हे सर्व सुरू करत आहे. माझ्यावर दबाव आणण्याची ही त्यांची कार्यपद्धती आहे,” सिब्बल म्हणाले.
एएनआयवर बहिष्कार टाकण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे हे देखील न्यायालयाला सांगण्यात आले.
“एएनआयवर बहिष्कार टाकण्याचे आवाहन करणाऱ्या यूट्यूबवरील लाईव्ह पोस्ट, माझ्याविरुद्ध अपशब्द वापरले जात आहेत,” सिब्बल म्हणाले.
मंगल यांच्या वतीने बाजू मांडणारे वरिष्ठ वकील चंदर लाल यांनी वकील नकुल गांधी यांच्यासह एएनआय कायद्याच्या योग्य प्रक्रियेचे पालन करत नसल्याचे सांगितले.
“जर त्यांना माझ्याविरुद्ध तक्रार असेल, तर ते मला फोन करून पैसे मागू शकत नाहीत की जर तुम्ही पैसे दिले नाहीत तर मी तुमचे चॅनेल ब्लॉक करेन,” लाल यांनी युक्तिवाद केला.
तथापि, न्यायालयाने म्हटले की त्यांची तक्रार बरोबर असू शकते परंतु ते व्हिडिओमध्ये एएनआयविरुद्ध केलेल्या विधानांचे समर्थन कसे करतील.
“तुम्ही परवाना न घेता व्हिडिओ वापरत आहात. तुम्ही वापरता, तुम्ही अशा प्रकारची विधाने का कराल? तुम्ही ते कसे समर्थन करता?”, न्यायमूर्ती बन्सल म्हणाले.
लाल म्हणाले की एएनआयने प्रथम उल्लंघनाचा खटला तयार करावा. तथापि, न्यायालयाने त्यांना अवमाननावरील युक्तिवाद मर्यादित करण्यास सांगितले.
“त्याच्या समोरील व्हिडिओ अवमानना आहेत,” न्यायमूर्ती बन्सल यांनी टिप्पणी केली, मंगल यांनी व्हिडिओ सभ्य पद्धतीने मांडायला हवे होते.
व्हिडिओ पाहिल्यानंतर न्यायालयाने लाल यांना व्हिडिओमधील बदनामीकारक भाग काढून टाकण्यासाठी सूचना मागण्यास सांगितले.
“त्यांना परवाना देण्याचा अधिकार नाही आणि ते माझ्याकडून ४० लाख रुपये वसूल करत आहेत. माझ्याकडे असा उपाय असायला हवा जो मी दाबून टाकणार आहे,” असे लाल यांनी उत्तरात म्हटले आहे.
२५ मे रोजी प्रकाशित झालेल्या व्हिडिओमध्ये, मंगलने एएनआयवर खंडणी आणि ब्लॅकमेलिंगचा आरोप केला आहे. मंगलने दावा केला आहे की एएनआयच्या एका प्रतिनिधीने त्याच्या व्हिडिओंमध्ये वृत्तसंस्थेच्या लहान क्लिप्स वापरल्याबद्दल त्याच्याविरुद्ध यूट्यूबवर कॉपीराइट स्ट्राइक सुरू केल्यानंतर. मंगलने दावा केला आहे की एएनआयच्या एका प्रतिनिधीने त्याच्याशी संपर्क साधला आणि त्याच्या चॅनेलवरील कॉपीराइट स्ट्राइक दूर करण्यासाठी त्याला ४० लाख रुपयांपेक्षा जास्त पैसे देण्यास सांगितले.
तथापि, एएनआयने असा आरोप केला आहे की हा व्हिडिओ एएनआय आणि त्याच्या नोंदणीकृत ट्रेडमार्क अंतर्गत प्रदान केलेल्या सेवांना बदनाम करण्याचा आणि अपमान करण्याचा प्रयत्न होता. याचिकेत असे म्हटले आहे की मंगलने एएनआयच्या मूळ कॉपीराइट केलेल्या व्हिडिओंचा वापर महसूल मिळविण्यासाठी केल्याचे उघडपणे कबूल केले आहे. असे असूनही, त्याने बदनामीकारक आणि हानीकारक विधानांनी भरलेला व्हिडिओ प्रकाशित केला आहे, असा दावा करण्यात आला आहे.
एएनआयने पुढे असा आरोप केला आहे की व्हिडिओ जाणूनबुजून त्याची प्रतिष्ठा खराब करण्यासाठी खोटेपणा पसरवतो, त्याच्या सेवांचा वापर करण्यास परावृत्त करतो आणि बदनामीकारक भाष्य करून त्याच्या नोंदणीकृत ट्रेडमार्कचा गैरवापर करतो.
कामरा, जुबैर आणि इतरांनी मंगलचा व्हिडिओ त्यांच्या सोशल मीडिया अकाउंटवर शेअर केला आहे, या खटल्यात म्हटले आहे की,
“प्रतिबंधित व्हिडिओ मोठ्या प्रमाणात शेअर करण्याव्यतिरिक्त, या प्रतिवादींनी स्वतंत्रपणे वादी आणि त्याच्या संस्थापकांना लक्ष्य करून खोटे, निराधार आणि दुर्भावनापूर्ण विधाने प्रकाशित केली आहेत. ही विधाने कोणत्याही तथ्यात्मक किंवा कायदेशीर पायापासून वंचित आहेत आणि स्पष्टपणे वादीच्या प्रतिष्ठेला बदनाम करण्याचा आणि जनतेच्या नजरेत त्याचा अंदाज कमी करण्याचा हेतू आहे.”
एएनआयने २.१० कोटी रुपये नुकसानभरपाई आणि खालील सवलती मागितल्या आहेत:
– मंगल यांच्याविरुद्ध कायमस्वरूपी आणि अनिवार्य मनाई आदेश, ज्यामध्ये व्हिडिओ काढून टाकण्याचे, त्याचे ट्रेडमार्क वापरणे थांबवण्याचे आणि एएनआय आणि त्याच्या ट्रेडमार्कविरुद्ध खोटे, दिशाभूल करणारे किंवा बदनामीकारक मजकूर प्रकाशित किंवा प्रसारित करण्यापासून परावृत्त करण्याचे निर्देश समाविष्ट आहेत.
– कामरा, जुबैर आणि इतरांविरुद्धही असेच प्रतिबंधात्मक आदेश, त्यांना एएनआयबद्दल बदनामीकारक आणि खोटी विधाने करण्यापासून किंवा शेअर करण्यापासून रोखणे.
ज्येष्ठ वकील चंदर लाल यांच्यासह वकील नकुल गांधी, मुजीब आणि तनिश गुप्ता यांनी मंगल यांच्या वतीने बाजू मांडली.
Marathi e-Batmya