इंडिया आघाडीचे २ ऑक्टोंबर ते ८ ऑक्टोंबर दरम्यान निवडणूक आयोगाच्या विरोधात निदर्शने सरकार निवडताना नागरीकांनी गंभीर असले पाहिजे-मल्लिकार्जून खर्गे यांचे मत

काँग्रेस नेते राहुल गांधी, सोनिया गांधी आणि मल्लिकार्जुन खर्गे यांच्यासह ‘इंडिया’ (INDIA) आघाडीचे नेते, तसेच पश्चिम बंगालच्या माजी मुख्यमंत्री ममता बनर्जी आणि इतर विरोधी पक्षनेते एका महत्त्वपूर्ण बैठकीसाठी बुधवारी ‘कॉन्स्टिट्यूशनल क्लब ऑफ इंडिया’ येथे दाखल झाले. ‘एसआयआर’ (SIR) प्रक्रियेशी संबंधित निर्णयांवरून निर्माण झालेल्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर आपली पुढील रणनीती ठरवण्यासाठी हे नेते चर्चा केली. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी विरोधी पक्षांकडून केली जात आहे.

मुख्य निवडणूक आयुक्तांना (CEC) पदावरून हटवण्यासाठी लोकसभा आणि राज्यसभेत प्रस्ताव मांडण्याच्या नवीन प्रयत्नासाठी एक मसुदा नोटीस तयार करण्यात आली असून, या बैठकीत त्यास मंजुरी मिळण्याबाबत चर्चा केली जाईल, असे वृत्त सूत्रांच्या हवाल्याने दिले.

काँग्रेसच्या ‘सीडब्ल्यूसी’ (CWC) मध्ये ‘एसआयआर’ आणि निवडणूक आयोगाच्या कामकाजाबाबत चर्चा झाल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी ‘इंडिया’ आघाडीची ही बैठक होत आहे. काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनीही निवडणूक प्रक्रियेबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर टीका केली.

समाजवादी पक्षाचे प्रतिनिधित्व हरेंद्र मलिक करतील अशी अपेक्षा आहे.

या बैठकीत सहभागी होणाऱ्या नेत्यांमध्ये आरजेडी नेते तेजस्वी यादव, नॅशनल कॉन्फरन्सचे नेते ओमर अब्दुल्ला आणि पीडीपी प्रमुख मेहबूबा मुफ्ती यांचाही समावेश आहे. झारखंड मुक्ती मोर्चाचे नेते हेमंत सोरेन व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे बैठकीत सामील होण्याची शक्यता आहे, तर शिवसेना (उबाठा) प्रमुख उद्धव ठाकरेही उपस्थित राहण्याची अपेक्षा आहे.

या बैठकीत एनसीपी (शरद पवार) नेत्या सुप्रिया सुळे, सीपीएम नेते एम.ए. बेबी, सीपीआय नेते डी. राजा आणि सीपीआय (एमएल) चे सरचिटणीस दीपांकर भट्टाचार्य यांचाही सहभाग होता. तसेच इतर सहभागी नेत्यांमध्ये आरएसपी नेते एन.के. प्रेमचंद्रन, आययूएमएल नेते सादिक थंगल, व्हीसीके प्रमुख थिरुमावलवन आणि एमडीएमके नेते डी. वायको यांचा समावेश आहे. तसेच अपक्ष राज्यसभा खासदार कपिल सिबल हे देखील ‘इंडिया’ आघाडीच्या बैठकीला उपस्थित होते.

काँग्रेस कार्यकारिणीने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि गृहमंत्री अमित शाह यांच्या राजीनाम्याची मागणी केल्यानंतर आणि ज्ञानेश कुमार यांना पदावरून हटवण्याचा पुनरुच्चार केल्यानंतर काही दिवसांतच ही बैठक होत आहे. पक्षाने ‘एसआयआर’ प्रक्रिया स्थगित करण्याची आणि मतदार याद्यांमधून वगळण्यात आलेली १३.३० कोटी नावे पुन्हा समाविष्ट करण्याची मागणीही केली. ‘इंडिया’ (INDIA) आघाडीच्या बैठकीपूर्वी, मध्य दिल्लीत विरोधी पक्षांच्या नेत्यांना लक्ष्य करणारे फलक (होर्डिंग्ज) लावण्यात आले होते.

‘इंडिया’ आघाडीच्या नेत्यांच्या बैठकीनंतर, मंगळवारी टीएमसी (TMC) खासदार अभिषेक बॅनर्जी यांनी आरोप केला की, देशभरात अनियमितता सुरू आहेत आणि पश्चिम बंगालमध्ये त्याचे प्रमाण अधिक आहे.

अभिषेक बॅनर्जी म्हणाले की, निवडणूक प्रक्रियेबाबत राजकीय पक्षांनी उपस्थित केलेल्या चिंता आता खुद्द निवडणूक आयोगाच्या सदस्यांकडूनही व्यक्त केल्या जात आहेत.

“उर्वरित दोन निवडणूक आयुक्तांनी हे म्हटले आहे, त्यामुळे त्यांच्या बोलण्यात नक्कीच काहीतरी तथ्य असणार. यापूर्वी केवळ राजकीय पक्षच असे म्हणत होते; आज निवडणूक आयुक्तही तेच म्हणत आहेत… सर्वत्र अनियमितता होत आहेत, विशेषतः बंगालमध्ये,” असे बॅनर्जी बैठकीनंतर म्हणाले.

काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी सांगितले की, ‘इंडिया’ आघाडीच्या नेत्यांनी सर्वोच्च न्यायालयाला ‘विशेष सखोल पुनरावृत्ती’ (SIR) आणि कथित निवडणूक गैरप्रकारांशी संबंधित खटल्यांची सुनावणी जलदगतीने घेण्याचे आवाहन केले आहे.

ईव्हीएम (EVM) ऐवजी पुन्हा मतपत्रिकांचा वापर करण्याबाबत विचारले असता, मल्लिकार्जून खर्गे म्हणाले की, सर्व निवडणुका मतपत्रिकांद्वारे घेण्याबाबत नेत्यांमध्ये एकमत आहे. सत्तेवर असलेल्या “चोरीच्या सरकारने” (chori government) बनवलेले कायदे रद्द केले पाहिजेत, असेही ते म्हणाले.

खर्गे यांनी सांगितले की, शिवसेना (यूबीटी) प्रमुख उद्धव ठाकरे आणि झारखंडचे मुख्यमंत्री व जेएमएम (JMM) प्रमुख हेमंत सोरेन यांच्यासह काही नेत्यांनी या बैठकीत ऑनलाइन सहभाग घेतला.

“सर्वांनी एकमताने एकत्रितपणे लढा देण्याचा संकल्प केला,” असे ते म्हणाले.

मल्लिकार्जून खर्गे यांनी देशव्यापी आंदोलनाची घोषणा केली; ‘इंडिया’ आघाडीचे नेते २ ऑक्टोबर ते ८ ऑक्टोबर या कालावधीत जिल्हा स्तरावर “लोकशाही बचाव मोर्चा” (Save Democracy March) काढतील.

मल्लिकार्जून खर्गे यांनी असेही सांगितले की, ६ ऑक्टोबर रोजी विरोधी पक्षांचे खासदार निवडणूक आयोगाकडे मोर्चा काढतील, तर ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या आठवड्यात विरोधी पक्षांचे नेते राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांची भेट घेऊन कथित संस्थात्मक समस्यांबाबत चिंता व्यक्त करतील.

नवी दिल्लीत बुधवारी झालेल्या ‘इंडिया’ आघाडीच्या समन्वय बैठकीनंतर, काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी निवडणूक आयोग आणि लोकशाही संस्थांना असलेल्या कथित धोक्यांविरोधात आंदोलनांची मालिका जाहीर केली. विरोधी पक्ष समन्वयाने एकत्रितपणे काम करतील, असेही सांगितले. बैठकीनंतर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत बोलताना मल्लिकार्जून खर्गे म्हणाले की, जवळपास साडेतीन तास चर्चा झाली; यात विविध पक्षांच्या नेत्यांनी आपली मते मांडली आणि हे मुद्दे संयुक्तपणे हाताळण्यावर सहमती दर्शवली.

पुढे बोलताना मल्लिकार्जून खर्गे यांनी सांगितले की, सुमारे साडेतीन तास चर्चा चालली. अनेक नेत्यांनी आपली मते मांडली. उद्धव ठाकरे जी आणि हेमंत सोरेन जी यांनीही आपली मते व्यक्त केली. सर्वांनी मिळून आणि एकजुटीने लढा देण्याचा निर्णय घेतला आहे, असे सांगितले.

मल्लिकार्जून खर्गे यांनी लोकशाही संस्था कमकुवत केल्या जात असल्याचा आरोप केला आणि निवडणूक आयोग सरकारच्या प्रभावाखाली काम करत असल्याचा आरोप केला.  तसेच, निवडणुका अनैतिक मार्गांनी जिंकल्या जात असल्याचा आणि विरोधी पक्षांच्या कामकाजात अडथळे आणले जात असल्याचा आरोप केला.

काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी सांगितले की, निवडणूक आयोगाच्या विरोधात निषेध नोंदवण्यासाठी सर्व विरोधी पक्षांचे खासदार ६ ऑक्टोबर रोजी निवडणूक आयोगाच्या कार्यालयावर मोर्चा काढतील. राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाचे नेते जितेंद्र आव्हाड यांनी सांगितले की, ‘इंडिया’ आघाडीच्या बैठकीत ईव्हीएम (EVMs) बाबतची वाढती चिंता आणि मतदार याद्यांमधील बदल (ज्यामध्ये मतदारांची नावे वगळण्याचा समावेश आहे) यावर चर्चा झाली. तसेच, बंगाल आणि बिहारमध्ये सत्तेत असलेल्यांना विजय मिळवून देण्यात निवडणूक आयोगाच्या भूमिकेबाबतच्या आरोपांवरही बैठकीत चर्चा झाल्याचा आरोप केला.

“ईव्हीएमबाबत लोकांमध्ये प्रचंड रोष आहे. मतदार याद्यांमधील बदल आणि ज्या पद्धतीने मतदारांची नावे वगळली गेली, त्यावर चर्चा झाली… बंगाल आणि बिहारमध्ये सत्तेत असलेल्यांचा विजय सुनिश्चित करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने कशा प्रकारे काम केले, यावरही चर्चा झाली… मी बऱ्याच काळापासून सांगत आहे की, मानवनिर्मित कोणत्याही यंत्रणेत फेरफार होऊ शकतात किंवा ती हॅक केली जाऊ शकते. कोणत्याही निवडणूक प्रणालीमध्ये मानवनिर्मित यंत्रणा ही सर्वात धोकादायक गोष्ट असते…”

भारतीय निवडणूक आयोगाशी संबंधित अलीकडील वादाच्या पार्श्वभूमीवर ‘इंडिया’ आघाडीच्या वरिष्ठ नेत्यांची बुधवारी बैठक झाली.

‘मते चोरली गेल्याचा’ (vote theft) आपला दावा अधिक ठामपणे मांडत, काँग्रेसने एका पोस्टद्वारे मोदी सरकार आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC) ज्ञानेश कुमार यांच्यावर “लोकशाहीची हत्या” केल्याचा आरोप केला. “ज्ञानेश आणि मोदी यांची जोडी कोट्यवधी नागरिकांचा मतदानाचा अधिकार हिरावून घेत आहे. ‘मत चोरी’च्या माध्यमातून लोकशाहीची हत्या केली जात आहे. याच मुद्द्यावर आज ‘इंडिया’ (INDIA) आघाडीची बैठक झाली,” असे काँग्रेसच्या अधिकृत ‘एक्स’ (X) हँडलवरून लिहिण्यात आले.

दिल्लीत ‘इंडिया’ आघाडीची बैठक सुरू असताना, राष्ट्रीय जनता दलाचे (RJD) नेते तेजस्वी यादव यांनी बुधवारी सांगितले की, निवडणूक प्रक्रियेतील कथित अनियमितता आणि दोन निवडणूक आयुक्तांनी उपस्थित केलेल्या चिंतांबाबत ही बैठक बोलावण्यात आली होती. निवडणुकीदरम्यानच्या कथित अनियमितता आणि दोन निवडणूक आयुक्तांनी उपस्थित केलेल्या मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी ही बैठक आयोजित करण्यात आली होती.

पुढे बोलताना तेजस्वी यादव म्हणाले की, निवडणुकीदरम्यान झालेल्या अनियमितता आणि दोन निवडणूक आयुक्तांनी उपस्थित केलेले मुद्दे यांबाबत ही बैठक आहे,

‘इंडिया’ आघाडीच्या बैठकीत सुरुवातीचे भाषण करताना काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी ६ प्रमुख मागण्या मांडल्या:- पहिली, भविष्यातील निवडणुकांसाठी ‘प्री-एसआयआर’ (pre-SIR) मतदार यादीचा वापर केला जावा. मतदार यादीच्या प्रत्येक पुनरावलोकनात पूर्ण पारदर्शकता असावी; यात मतदारसंघनिहाय आणि बूथनिहाय नावे जोडणे, वगळणे आणि दुरुस्ती करणे यांबाबतची माहिती समाविष्ट असावी.

– दुसरी, कोणत्याही वैध मतदाराचे नाव यादीतून वगळण्यापूर्वी योग्य सूचना (नोटीस) आणि कारणे दिली जावीत, तसेच अपील करण्याची प्रभावी यंत्रणा असावी.

– तिसरी, प्रशासकीय त्रुटी, अपुरी कागदपत्रे किंवा जनजागृतीचा अभाव यामुळे पात्र मतदारांची नावे वगळली जाण्यापासून त्यांचे संरक्षण केले जावे.

– चौथी, ईव्हीएमऐवजी मतपत्रिकेद्वारे (बॅलट पेपर) मतदान घेतले जावे.

– पाचवी, तरुण नागरिकांसाठी, विशेषतः पहिल्यांदाच मतदान करणाऱ्यांसाठी, मतदार नोंदणी प्रक्रिया सोपी आणि सुलभ असावी.

– सहावे, संस्थात्मक उत्तरदायित्व आणि अशी निवडणूक आयोग जी सर्व राजकीय पक्षांचा विश्वास संपादन करते.

“देशभरात नागरिक आणि राजकीय पक्ष निवडणूक आयोगाच्या कामकाजाबाबत गंभीर चिंता व्यक्त करत आहेत. अनेक वर्षांपासून आम्ही ईव्हीएम (EVMs) बाबत स्पष्टीकरणाची मागणी करत आहोत. मतदार याद्यांमधील फेरफार आणि त्यातील अनाकलनीय बदलांबाबतही आम्ही प्रश्न उपस्थित केले आहेत. महादेवपुरा, आलंद, हरियाणा आणि महाराष्ट्र येथे असे प्रकार घडल्याचे राहुलजींनी पुराव्यासह दाखवून दिले होते. आमच्या तक्रारींची दखल घेण्याऐवजी आयोगाने त्याकडे दुर्लक्ष केले. लोकशाहीमध्ये संस्थांनी पारदर्शकतेच्या माध्यमातून जनतेचा विश्वास संपादन करणे आवश्यक असते,” असे काँग्रेसचे अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी ‘इंडिया’ आघाडीच्या बैठकीतील आपल्या सुरुवातीच्या भाषणात म्हटले.

‘इंडिया’ आघाडीची बैठक सुरू असताना, काँग्रेसचे अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी आपल्या सुरुवातीच्या भाषणात या गोष्टीवर भर दिला की, देशाचे सरकार निवडताना प्रत्येक नागरिकाला समान आवाज असला पाहिजे; तसेच, याच तत्त्वाला सध्या “गंभीर धोका” निर्माण झाला आहे.

About Editor

Check Also

महाराष्ट्रातील माजी अग्निवीरांसाठी शासकीय नोकरीत दहा टक्के समांतर आरक्षण शासकीय, निमशासकीय गटक गणवेशधारी सेवांमध्ये भरतीचे धोरण निश्चित

महाराष्ट्रातील माजी अग्निवीरांना शासनाच्या गट-क गणवेशधारी सेवांच्या भरतीत दहा टक्के समांतर आरक्षण देण्याचा, तसेच माजी …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *