पाकिस्तान-व्याप्त काश्मीरमधील काराकोरम पर्वतरांगेतील ब्रॉड पीकवर झालेल्या विनाशकारी हिमस्खलनात प्रसिद्ध नेपाळी गिर्यारोहक निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा यांचा मृत्यू झाल्याची पुष्टी झाली आहे.
हिमस्खलनानंतर ते बेपत्ता झाल्याच्या दोन दिवसांनंतर, निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा ज्या ‘एलिट एक्सपेड’ या मोहीम कंपनीशी संबंधित होते, त्यांनी इंस्टाग्रामवरील एका निवेदनातून ही पुष्टी केली.
गुरुवारी दुपारी हिमस्खलन झाले तेव्हा ४३ वर्षीय निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा ब्रॉड पीक सर करण्यासाठी एका मोहिमेचे नेतृत्व करत होते. त्यानंतर संघातील सर्व १० सदस्यांशी संपर्क तुटला.
या मोहिमेत नेपाळचे सहा आणि पाकिस्तान, ओमान, अमेरिका व चीनचे प्रत्येकी एक गिर्यारोहक होते. पाकिस्तानी गिर्यारोहक सोहेल साखी देखील या संघाचा भाग होते.
हिमस्खलनानंतर, पाकिस्तान अल्पाइन क्लबने सांगितले की पर्वतावर बचाव हेलिकॉप्टर पाठवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा यांना श्रद्धांजली वाहताना, एलिट एक्सपेडने त्यांचे वर्णन “पर्वतारोहणातील महान गिर्यारोहकांपैकी एक” आणि एक असे नेते म्हणून केले आहे, ज्यांनी आपल्या धैर्याने, नम्रतेने आणि मानवी क्षमतेवरील विश्वासाने लाखो लोकांना प्रेरणा दिली.
“जगाने पर्वतारोहणातील एका महान गिर्यारोहकाला गमावले आहे; एक असे नेते ज्यांनी आपल्या धैर्याने, नम्रतेने आणि मानवी क्षमता आपण अनेकदा कल्पना करतो त्यापेक्षा कितीतरी अधिक आहे या अढळ विश्वासाने लाखो लोकांना प्रेरणा दिली,” असे कंपनीने एका इंस्टाग्राम पोस्टमध्ये म्हटले आहे.
नेपाळचे पंतप्रधान बालेन शाह यांनी या महान गिर्यारोहकाला आणि इतर पाच नेपाळी गिर्यारोहकांना श्रद्धांजली वाहिली. ते म्हणाले की, पर्वतारोहण म्हणजे “केवळ शिखर गाठणे नव्हे, तर ते धैर्य, शिस्त, त्याग आणि मानवी मर्यादा ओलांडण्याचा दृढनिश्चय दर्शवते.”
“पर्वत अनेक गिर्यारोहकांना शिखर गाठण्याचा गौरव देतात, पण कधीकधी ते त्यांना कायमचे आपल्यात सामावूनही घेतात. तरीही, गिर्यारोहक त्यांच्या धैर्याने आणि समर्पणाने इतिहासात अमर राहतात,” असे त्यांनी फेसबुकवर लिहिले.
बालोन शाह पुढे म्हणाले की, जरी त्यांचा शारीरिक प्रवास संपला असला तरी, त्यांचे धैर्य, समर्पण आणि योगदान इतिहासात जिवंत राहील आणि पिढ्यानपिढ्यांना प्रेरणा देत राहील.
निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा हे जगातील सर्वात प्रसिद्ध गिर्यारोहकांपैकी एक होते आणि २०१९ मध्ये, सहा महिन्यांपेक्षा थोड्याच जास्त काळात ८,००० मीटरपेक्षा जास्त उंचीची जगातील सर्व १४ शिखरे सर करून ते जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध झाले.
या पराक्रमाने दक्षिण कोरियन गिर्यारोहक किम चांग-हो यांचा पूर्वीचा विक्रम मोडीत काढला, ज्यांनी हे आव्हान पूर्ण करण्यासाठी सात वर्षे घेतली होती.
निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा यांच्या विक्रम मोडणाऱ्या मोहिमेचे वर्णन नंतर ’14 Peaks: Nothing Is Impossible’ या नेटफ्लिक्स डॉक्युमेंटरीमध्ये करण्यात आले.
व्यावसायिक गिर्यारोहक होण्यापूर्वी, निर्मल “निम्सदाई” पुर्जा यांनी १६ वर्षे ब्रिटिश सैन्यात सेवा केली. सुरुवातीला त्यांनी गुरखा ब्रिगेडमध्ये सेवा बजावली, त्यानंतर ते रॉयल नेव्हीच्या स्पेशल बोट सर्व्हिस या उच्चभ्रू विशेष दलात सामील झाले.
२०१८ मध्ये, त्यांच्या लष्करी सेवेबद्दल त्यांना ‘मेंबर ऑफ द ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर’ (MBE) या पदवीने सन्मानित करण्यात आले.
नेपाळमधील पर्वतीय समुदायांना मदत करणाऱ्या त्यांच्या निम्सदाई फाऊंडेशनच्या वेबसाइटनुसार, २०१२ मध्ये एव्हरेस्ट बेस कॅम्पवर ट्रेकिंग केल्यानंतर पुर्जा यांच्या गिर्यारोहण प्रवासाला खऱ्या अर्थाने सुरुवात झाली. या अनुभवाने “पर्वतांबद्दलची त्यांची आवड आणि महत्त्वाकांक्षा प्रज्वलित केली”.
त्या अनुभवाने त्यांच्या एका उल्लेखनीय गिर्यारोहण कारकिर्दीची सुरुवात झाली, ज्यामुळे पुढे जाऊन ते उंच पर्वतांवरील गिर्यारोहणातील सर्वात प्रसिद्ध नावांपैकी एक बनले.
८,०५१ मीटर उंचीचे ब्रॉड पीक हे जगातील १२ वे सर्वात उंच शिखर आहे. के२ जवळ, बेकायदेशीर पाकिस्तान-चीन सीमेजवळ असलेल्या काराकोरम पर्वतरांगेत स्थित, हे जगातील चढाईसाठी सर्वात कठीण शिखरांपैकी एक मानले जाते.
ब्रॉड पीकवर पहिले यशस्वी शिखर जून १९५७ मध्ये फ्रिट्झ विंटरस्टेलर, मार्कस श्मक, कर्ट डायमबर्गर आणि हर्मन बुल या ऑस्ट्रियन मोहिमेच्या सदस्यांनी सर केले.
या पर्वताचे इंग्रजी नाव १८९२ मध्ये ब्रिटिश शोधक मार्टिन कॉनवे यांनी आल्प्समधील त्याच नावाच्या ब्रेथॉर्न पर्वतावरून प्रेरणा घेऊन ठेवले.
ब्रॉड पीकचे भाषांतर कधीकधी ‘फालचन कांग्री’ असे केले जात असले तरी, स्थानिक बाल्टी लोकांमध्ये हे नाव सामान्यतः वापरले जात नाही.
Marathi e-Batmya