बी. आर. चोप्रा यांच्या १९८८ मधील गाजलेल्या ‘महाभारत’ मालिकेत भगवान श्रीकृष्णाची भूमिका साकारणारे अभिनेते नितीश भारद्वाज यांनी, रणबीर कपूर अभिनीत ‘रामायण’ चित्रपटाबाबतच्या आपल्या सुरुवातीच्या प्रतिक्रियेत बदल केला आहे. बी. आर. चोप्रा यांच्याच २००१ मधील ‘रामायण’ मालिकेत भगवान श्रीरामाची भूमिका साकारणाऱ्या नितीश भारद्वाज यांनी, सुरुवातीला या चित्रपटाच्या ट्रेलरचे कौतुक केले होते आणि तो चित्रपट ऑस्कर जिंकेल, अशी भविष्यवाणीही केली होती. मात्र, चित्रपट पाहिल्यानंतर त्यांनी आपली नाराजी व्यक्त केली आहे. त्यांनी निर्मात्यांवर आरोप केला आहे की, रावणाची (जी भूमिका यशने साकारली आहे) मांडणी करून त्यांनी या महाकाव्याच्या नैतिक चौकटीतच बदल केला आहे. तसेच, हा चित्रपट भारताच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक वारशाचे चुकीचे चित्रण करतो, असेही त्यांनी म्हटले आहे.
मंगळवारी इन्स्टाग्रामवर एका तिखट शब्दांतील पोस्टद्वारे त्यांनी आपली टीका मांडली. नितीश भारद्वाज यांनी असेही जाहीर केले की, नितेश तिवारी दिग्दर्शित या चित्रपटाबद्दल त्यांनी आधी व्यक्त केलेले कौतुक ते मागे घेत आहेत.
आपल्या पोस्टमध्ये नितीश भारद्वाज यांनी स्पष्ट केले की, ‘रामायण’ ही केवळ एक कथा नसून ती भारताच्या सभ्यताविषयक आणि आध्यात्मिक ओळखीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, यातील पात्रांचे स्वरूप आणि त्यांचे महत्त्व बदलल्यास, या महाकाव्याचा मूळ संदेशच बाधित होतो.
चित्रपटात रावणाला एक उदारमतवादी आणि सामाजिक न्याय देणारा शासक म्हणून दाखवल्याबद्दल भाष्य करताना, अभिनेत्याने म्हटले की, अशा अर्थनिर्वचनामुळे मूळ कथेची नैतिक चौकटच बदलली जाते.
त्यांनी इन्स्टाग्रामवर लिहिले, “रामायण ही केवळ एक कथा नाही. ती ‘सनातन भारता’च्या सभ्यताविषयक आणि आध्यात्मिक जाणीवेमध्ये खोलवर रुजलेली आहे. यातील नायक, नायिका आणि खलनायक हे सर्व या महाकाव्यातील मूल्ये आणि संदेशाचा अविभाज्य भाग आहेत. त्यांच्या चारित्र्याला किंवा महत्त्वाला सहजपणे पुन्हा परिभाषित करता येणार नाही. भगवान विष्णूंनी ‘धर्म’ आणि ‘परंपरा’ जपण्यासाठी तसेच ‘मर्यादा’ प्रस्थापित करण्यासाठी ‘राम’ अवतार घेतला होता. रावणाला अत्यंत उदारमतवादी, सामाजिक न्याय देणारा आणि निष्पक्ष व्यक्ती म्हणून सादर करून, हा चित्रपट माझ्या मते रामायणाची नैतिक चौकटच बदलतो आणि ज्या उद्देशासाठी हा अवतार घेतला गेला होता, त्यालाच कमकुवत करतो.” नितीश भारद्वाज यांनी या चित्रपटावर अधिक टीका करताना म्हटले की, यात महाकाव्यातील दार्शनिक आणि आध्यात्मिक पैलूंपेक्षा दृश्य चमत्कृतींना (visual spectacle) अधिक महत्त्व दिले गेले आहे. त्यांच्या मते, तांत्रिक उत्कृष्टता आणि भव्य दृश्य परिणाम (VFX) मूळ साहित्यातील मुख्य मूल्यांपासून झालेली फारकत भरून काढू शकत नाहीत.
अभिनेत्याने या चित्रपटाबद्दल तीव्र निराशा व्यक्त केली आणि प्रश्न उपस्थित केला की, हा चित्रपट आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर भारतीय चित्रपटसृष्टीचे प्रतिनिधित्व करण्यास खरोखर पात्र आहे का?
त्यांनी लिहिले, “मी या चित्रपटामुळे अत्यंत अस्वस्थ आणि निराश झालो आहे. याबद्दलची माझी आधीची पोस्ट मी मागे घेत आहे. मला या चित्रपटाबद्दल एकही चांगली गोष्ट सापडत नाही. केवळ व्हीएफएक्स (VFX) चा दिखावा या महाकाव्यातील मूळ मूल्ये, दार्शनिक खोली आणि आध्यात्मिक साराची जागा घेऊ शकत नाही. माझ्या मते, हा चित्रपट आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारतीय चित्रपटसृष्टीचे प्रतिनिधित्व करण्यास पात्र नाही, कारण याचे कथानक भारताचा इतिहास, वारसा आणि मुख्य आध्यात्मिक मूल्यांचे चुकीच्या पद्धतीने चित्रण करते.”
नितीश भारद्वाज यांची ही नवीन प्रतिक्रिया विशेष महत्त्वाची आहे, कारण सुरुवातीला ज्या सेलिब्रिटींनी या चित्रपटाच्या ट्रेलरचे कौतुक केले होते, त्यात त्यांचाही समावेश होता. आपल्या आधीच्या सोशल मीडिया पोस्टमध्ये त्यांनी चित्रपटाची भव्यता, दृश्य परिणाम आणि संगीतकार हन्स झिमर व ए.आर. रहमान यांच्यातील सहकार्याचे कौतुक केले होते. इतकेच नव्हे, तर हा चित्रपट ‘सर्वोत्कृष्ट परदेशी चित्रपट’ (Best Foreign Film) श्रेणीत ऑस्कर जिंकेल, असा अंदाजही त्यांनी वर्तवला होता.
त्यांनी लिहिले होते, “सर्वोत्कृष्ट परदेशी चित्रपटासाठी १००% ऑस्कर मिळेल. सत्यजित रे आणि शेखर कपूर यांच्यानंतर, नितेश तिवारी ही जागतिक चित्रपटसृष्टीला मिळालेली भारताची पुढची भेट आहे. निर्मिती डिझाइन (Production Design) आणि सिनेमॅटोग्राफीसाठी (DOP) अनेक पुरस्कार मिळतील. व्हीएफएक्स आणि एआय (AI) चा वापर करून अतिशय सुंदर ऐतिहासिक वातावरण निर्माण केले आहे. भारतीय चित्रपटसृष्टीसोबत काम केल्याबद्दल महान संगीतकार हन्स झिमर यांचे आभार. रणबीर आता रणवीरच्या बरोबरीने, दोन अजिंक्य ‘धुरंधर’ कलाकार म्हणून समोर आले आहेत. यश — जागतिक चित्रपटसृष्टीत तुमचे स्वागत आहे.”
दरम्यान, ‘रामायण’ जागतिक बॉक्स ऑफिसवर दमदार कामगिरी करत आहे. पहिल्या पाच दिवसांत या चित्रपटाने जगभरात ६७३.९० कोटी रुपयांची कमाई केली आहे. यात भारतातील एकूण कमाई ४१३.९० कोटी रुपये, तर परदेशातील कमाई २६० कोटी रुपये इतकी आहे. भारतातील निव्वळ (net) कमाई ३४६.३५ कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे.
भारतातील एकूण कमाईमध्ये हिंदी भाषेचा वाटा सर्वाधिक असून, त्यातून २६० कोटी रुपयांची निव्वळ कमाई झाली आहे. या चित्रपटाच्या कन्नड आवृत्तीने ३३.४५ कोटी रुपयांची कमाई केली आहे, त्यानंतर तेलुगू आवृत्तीने २९ कोटी, तमिळ आवृत्तीने १३.७५ कोटी आणि मल्याळम आवृत्तीने १०.१५ कोटी रुपयांची कमाई केली आहे. चित्रपटाच्या जागतिक एकूण कमाईपैकी सुमारे ३८.६% वाटा परदेशातील कमाईचा आहे.
नितीश तिवारी दिग्दर्शित आणि नमित मल्होत्रा निर्मित ‘रामायण: राईज ऑफ अ लेजेंड’ (Ramayana: Rise of a Legend) या चित्रपटात रणबीर कपूर भगवान रामाच्या भूमिकेत, साई पल्लवी सीतेच्या भूमिकेत आणि यश रावणाच्या भूमिकेत दिसणार आहेत. या चित्रपटात सनी देओल हनुमानाच्या भूमिकेत, तर रवी दुबे लक्ष्मणाच्या भूमिकेत आहेत.
हा चित्रपट हिंदू महाकाव्यावर आधारित दोन भागांतील एक कलाकृती म्हणून साकारला जात आहे. याचा पहिला भाग ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी जगभरातील चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी ऑस्कर विजेते संगीतकार हॅन्स झिमर आणि ए.आर. रहमान यांनी संगीत दिले आहे, तर व्हिज्युअल इफेक्ट्सचे काम निर्माते नमित मल्होत्रा यांच्या नेतृत्वाखालील ‘डीएनईजी’ (DNEG) या कंपनीने केले आहे. चित्रपटाचा दुसरा भाग २०२८ च्या दिवाळीत प्रदर्शित करण्याचे नियोजन आहे.
Marathi e-Batmya