Marathi e-Batmya
Related Articles
१२ नोव्हेंबर रोजी, एआयएमआयएम (AIMIM) प्रमुख असदुद्दीन ओवेसी यांनी ‘एक्स’ (X) वर म्हटले, “अब्दुलने फक्त पंक्चरच का दुरुस्त करावेत? तो मुख्यमंत्रीही बनू शकतो.” हिंदुत्ववादी विचारसरणीचे समर्थक मुस्लिमांबद्दल अनेकदा एक अपमानास्पद समज पसरवतात; त्या संदर्भात असदुद्दीन ओवेसी यांनी हे विधान केले. यातून त्यांना हे सुचवायचे होते की, मुस्लिम व्यक्तीही मुख्यमंत्री पदापर्यंत पोहोचू शकते.
दोन दिवसांनंतर, उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीसाठी ‘आझाद समाज पार्टी (कांशीराम)’ सोबत युतीची घोषणा करताना, असदुद्दीन ओवेसी यांनी या युतीचे प्रमुख चंद्रशेखर आझाद यांना ‘सामाजिक परिवर्तन मोर्चा’ (SPM) चा मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा म्हणून घोषित केले.
असदुद्दीन ओवेसी यांनी मुस्लिमांना आपल्या समाजासाठी स्वतंत्र राजकीय नेतृत्वाला पाठिंबा देण्याचे वारंवार आवाहन केल्यानंतर ही घोषणा करण्यात आली. या निर्णयामुळे एआयएमआयएमच्या नेत्यांची चांगलीच धावपळ उडाली असून, त्यांना पक्षाच्या या निर्णयाचे समर्थन करण्यासाठी स्पष्टीकरणे द्यावी लागत आहेत.
नगीना मतदारसंघाचे खासदार चंद्रशेखर आझाद यांना पाठिंबा देण्यामागची भूमिका स्पष्ट करताना असदुद्दीन ओवेसी म्हणाले, “आम्ही समानता आणि न्याय्य हक्कांबद्दल बोलत आहोत. आझाद यांनी (आमच्या राजकीय विरोधकांना) अस्वस्थ केले आहे. ते कधीही हे स्वीकारू शकणार नाहीत की, कोणीतरी त्यांच्यासमोर ठामपणे उभे राहिले आहे.”
अलीकडील मुलाखतीत चंद्रशेखर आझाद यांनी सांगितले की, ‘सामाजिक परिवर्तन मोर्चा’चा मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा म्हणून ते प्रामुख्याने मोफत आणि दर्जेदार शिक्षण, सर्वांसाठी आरोग्य सुविधा आणि दारूबंदी यांसारखी आश्वासने पूर्ण करण्यावर भर देतील. दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांनी या युतीच्या मुख्यमंत्रीपदाच्या चेहऱ्याचे समर्थन करण्यासाठी आपापल्या परीने तर्क मांडले आहेत.
एआयएमआयएमच्या एका नेत्याने सांगितले की, ‘सामाजिक परिवर्तन मोर्चा’कडे संख्याबळ आणि राजकीय जुळणी (political chemistry) या दोन्ही गोष्टी अनुकूल आहेत. ते म्हणाले, “दलित आणि मुस्लिम हे दोन्ही समाज एकमेकांसोबत सहजतेने राहू शकतात. एकत्रितपणे, त्यांची लोकसंख्या उत्तर प्रदेशच्या एकूण लोकसंख्येच्या सुमारे ४० टक्के आहे. आमचा संदेश स्पष्ट होता – ‘अब्दुल आता (इतर पक्षांच्या राजकीय कार्यक्रमांत) सतरंजी अंथरण्याचे काम करणार नाही’. आम्ही राजकीय प्रतिनिधित्व आणि स्वतंत्र नेतृत्वाची मागणी केली आहे. ही युती या दोन्ही गोष्टी साध्य करून देईल.”
एआयएमआयएमच्या आणखी एका नेत्याने सांगितले की, याआधी त्यांनी ‘समाजवादी पार्टी’ (SP) सोबत युती करण्याचा जो प्रस्ताव दिला होता, तो देखील राजकीय प्रतिनिधित्वाच्या मागणीवरच आधारित होता. “आम्ही जेव्हा (सपा प्रमुख) अखिलेश यादवजींना युतीचा प्रस्ताव दिला होता, तेव्हा राजकीय प्रतिनिधित्व ही आमची एकमेव मागणी होती. जर सपाने आमचा प्रस्ताव स्वीकारला असता, तर मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा सपाचाच असता,” असे त्या नेत्याने सांगितले.
एआयएमआयएमचे प्रवक्ते शादाब चौहान यांनी या प्रश्नाचे थेट उत्तर देणे टाळले. ते म्हणाले, “आमचे सरकार मुस्लिमांना आणि इतरांना त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणानुसार आणि आमदारांच्या संख्येनुसार समान प्रतिनिधित्व देईल.”
आझाद समाज पार्टी (कांशीराम) च्या नेत्यांनी अधिक स्पष्टपणे आपली भूमिका मांडली. त्यांनी चंद्रशेखर आझाद यांची लोकप्रियता आणि दलित पार्श्वभूमीचा उल्लेख केला. पक्षाचे उत्तर प्रदेश उपाध्यक्ष सौरभ किशोर म्हणाले, “ते (आझाद) दलित समुदायातील आहेत, जो समुदाय भूतकाळात राज्यात सत्तेत राहिला आहे. आमच्या पक्षाची संघटनात्मक रचना संपूर्ण राज्यात अधिक मजबूत आहे. जेव्हा ही युती आंध्र प्रदेश किंवा तेलंगणामध्ये निवडणूक लढवेल, तेव्हा असदुद्दीन ओवेसी साहब मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा असतील.”
त्यांनी सांगितले की, आझाद समाज पार्टीने विधानसभा निवडणुकीच्या तयारीमध्ये पुढाकार घेतला असून ८७ जागांसाठी संभाव्य उमेदवारांची घोषणा केली आहे, तर एआयएमआयएमने केवळ तीन जागांसाठी उमेदवार जाहीर केले आहेत. आणखी एका नेत्याने वेगळे स्पष्टीकरण दिले. त्यांच्या मते, जर एखाद्या मुस्लिम नेत्याला मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा म्हणून पुढे केले असते, तर त्यामुळे जातीय ध्रुवीकरण अधिक तीव्र झाले असते आणि दलित मतदार भाजपच्या दिशेने झुकले असते.
तो नेता म्हणाला, “जर युतीने एखाद्या मुस्लिम नेत्याला मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा म्हणून सादर केले असते, तर ध्रुवीकरण अधिक तीव्र झाले असते. अशा परिस्थितीत, भाजप-आरएसएसच्या हिंदू-मुस्लिम धर्तीवरील प्रचारामुळे दलित मतदार भाजपच्या जवळ गेले असते. शिवाय, आझाद दलित असल्याने, इतर पक्ष त्यांच्यावर थेट टीका करण्यास कचरतील; ज्याप्रमाणे बसपा प्रमुख मायावती यांच्यावर टीका करताना दलित भावना दुखावल्या जाण्याच्या भीतीने इतर पक्ष सावधगिरी बाळगतात.”
चंद्रशेखर आझाद आणि असदुद्दीन ओवेसी यांनी गेल्या वर्षी बिहार विधानसभा निवडणुकीदरम्यान, ओबीसी नेते स्वामी प्रसाद मौर्य यांच्या ‘अपनी जनता पार्टी’सोबत मिळून युती केली होती. मात्र, त्या युतीने मुख्यमंत्रीपदाच्या उमेदवाराची घोषणा केली नव्हती.
एआयएमआयएमने २८ जागांवर निवडणूक लढवली होती, ज्यापैकी पाच जागांवर त्यांना विजय मिळाला आणि त्यांना १५.२४% मते मिळाली. एएसपी (के) ने १८ मतदारसंघांत उमेदवार उभे केले होते, परंतु त्यांना एकही जागा जिंकता आली नाही आणि सर्व मतदारसंघांत त्यांची अनामत रक्कम जप्त झाली. त्यांना एकूण मतांपैकी २.६८% मते मिळाली.
आझाद समाज पक्षाच्या एका नेत्याने बिहारमधील आघाडीच्या मर्यादित कामगिरीचे कारण पक्षाची कमकुवत संघटनात्मक रचना आणि असदुद्दीन ओवेसी व चंद्रशेखर आझाद यांच्या संयुक्त प्रचाराचा अभाव असल्याचे सांगितले.
ते नेते म्हणाले, “निवडणुकीच्या वेळी बिहारमध्ये पक्षाची संघटना मजबूत नव्हती. तिथे दोन्ही पक्षांच्या स्थानिक राज्य अध्यक्षांनी आघाडीची घोषणा केली होती आणि असदुद्दीन ओवेसी व चंद्रशेखर आझाद यांनी कोणताही संयुक्त प्रचार केला नव्हता. मात्र, उत्तर प्रदेशात दोन्ही नेते संयुक्त जाहीर सभांना संबोधित करतील आणि आम्ही अधिक ताकदीने निवडणूक लढवू.”
आझाद आणि ओवेसी २६ नोव्हेंबर रोजी लखनौमध्ये एका रॅलीला संबोधित करणार आहेत, त्यानंतर या आघाडीची जागावाटपाची प्रक्रिया निश्चित होण्याची शक्यता आहे.
