Marathi e-Batmya
Related Articles
विमान अपघात अन्वेषण ब्युरोने (AAIB) आपल्या अंतिम अहवालात असा निष्कर्ष काढला आहे की, सप्टेंबर २०२३ मध्ये मुंबई विमानतळावर व्हीएसआर व्हेंचर्सच्या लियरजेट ४५एक्सआर विमानाचे अस्थिर लँडिंग आणि विमान कर्मचाऱ्यांकडून विमानाची अयोग्य हाताळणी यामुळे अपघातग्रस्त लँडिंग झाले.
या अहवालात, मानक कार्यप्रणालीचे (SOPs) पालन न करणे, प्रतिकूल हवामान आणि विमान कर्मचाऱ्यांनी लँडिंग सुरू ठेवण्याचा घेतलेला निर्णय ही अपघातामागील प्रमुख कारणे असल्याचे नमूद केले आहे.
हा अपघात १४ सप्टेंबर २०२३ रोजी झाला, जेव्हा VT-DBL नोंदणीकृत विमान विशाखापट्टणम ते मुंबई दरम्यान एक अनियोजित प्रवासी उड्डाण करत होते.
विमानात दोन कर्मचारी आणि सहा प्रवाशांसह एकूण आठ जण होते. सर्व प्रवासी जखमी झाले.
एएआयबी AAIB च्या अहवालानुसार, मुसळधार पाऊस आणि कमी दृश्यमानतेच्या परिस्थितीत मुंबई विमानतळावरील रनवे २७ वर ११:३१ UTC वाजता विमानाला उतरण्याची परवानगी देण्यात आली होती.
उतरण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान, विमान स्थिर झाले नाही. सुरुवातीला ते धावपट्टीच्या डावीकडे भरकटले आणि नंतर सतत उजवीकडे वाहत गेले.
ऑटोपायलट बंद केल्यानंतर सुमारे ४० सेकंदांनी, स्टिक शेकर सुरू झाला आणि त्यानंतर स्टॉलचा इशारा (स्टॉल वॉर्निंग) मिळाला.
त्यानंतर, टॅक्सीवे W आणि टॅक्सीवे N च्या छेदनबिंदूजवळ विमान कोसळण्यापूर्वी, एन्हांस्ड ग्राउंड प्रॉक्झिमिटी वॉर्निंग सिस्टीम (EGPWS) चे इशारे देण्यात आले.
विमान एका कच्च्या भागावरून घसरत गेले आणि स्टँड C80 जवळ, टॅक्सीवे U आणि टॅक्सीवे N च्या छेदनबिंदूजवळ थांबले.
अपघातानंतर आग लागली, त्यामुळे अग्निशमन दलाच्या गाड्या घटनास्थळी तातडीने पोहोचल्या आणि त्यांनी आग विझवली.
विमानाचे पंख मुख्य भागापासून (फ्युजलेज) वेगळे झाले होते आणि त्याच्या पुढच्या भागाचे (नोज सेक्शन) नुकसान झाले होते.
विमानातील सर्व आठ जखमी प्रवाशांना बाहेर काढून जवळच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आले.
एएआयबीने (AAIB) प्रतिकूल हवामानाच्या परिस्थितीत अस्थिर लँडिंगचा प्रयत्न सुरू ठेवण्याचा फ्लाईट क्रूचा निर्णय, तसेच विमानाची अयोग्य हाताळणी, ही अपघाताची संभाव्य कारणे असल्याचे ओळखले आहे. या घटकांमुळे कमी उंचीवर एअरोडायनॅमिक स्टॉल झाला, ज्यातून विमान सावरू शकले नाही.
अहवालात अनेक कारणीभूत घटक नमूद केले आहेत, ज्यात वाढत्या कमी-गतीच्या संकेतानुसार एअरस्पीडवर लक्ष ठेवण्यात क्रूचे अपयश आणि पायलट मॉनिटरिंगने गो-अराउंडसाठी कॉल करण्यास केलेला विलंब यांचा समावेश आहे.
प्रतिकूल हवामानाच्या परिस्थितीमुळे क्रूला दिसणारे संकेत नीट दिसत नव्हते, तर जोरदार टेलविंडमुळे अपघाताला आणखी हातभार लागला.
मुंबई विमानतळावर मर्यादित वेळेपूर्वी लँडिंग करण्याच्या क्रूच्या स्पष्ट आग्रहालाही एएआयबीने एक कारणीभूत घटक म्हणून नमूद केले आहे.
एएआयबीने तपासानंतर १० शिफारसी केल्या आहेत, ज्यात फ्लाईट क्रूच्या कार्यपद्धती, विमान देखभालीची कागदपत्रे, हवाई वाहतूक नियंत्रण पद्धती आणि पायलट प्रशिक्षण सुधारण्याच्या उद्देशाने उपाययोजनांचा समावेश आहे.
व्हीएसआर व्हेंचर्सला (VSR Ventures) त्यांच्या पायलट्सना योग्य चॅलेंज-अँड-रिस्पॉन्स चेकलिस्टबद्दल संवेदनशील करण्याचा आणि विमान प्रणाली एसओपीनुसार (SOPs) कॉन्फिगर केल्या आहेत याची खात्री करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
ऑपरेटरला हे सुनिश्चित करण्यासही सांगण्यात आले आहे की देखभाल आणि अभियांत्रिकी कर्मचारी विहित केल्यानुसार तांत्रिक लॉगबुक आणि एअरफ्रेम रेकॉर्ड्स ठेवतील.
अहवालात शिफारस करण्यात आली आहे की, भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाने (AAI) हवाई वाहतूक नियंत्रकांना विमानांच्या दरम्यान आवश्यक अंतर राखण्याबाबत संवेदनशील करावे, जेणेकरून ‘वेक टर्ब्युलन्स’ (विमानाच्या मागील हवेमुळे निर्माण होणारी अस्थिरता) कमी करता येईल.
नागरी हवाई वाहतूक महासंचालनालयाला (DGCA) ऑपरेटरच्या मॅन्युअल्सची विद्यमान नियमांनुसार पडताळणी करण्यास आणि पुनरावर्ती पायलट-प्रशिक्षण आवश्यकतांचा आढावा घेण्यास सांगण्यात आले आहे.
एएआयबी AAIB ने विशेषतः शिफारस केली आहे की सिम्युलेटर प्रशिक्षणात चढाई, क्रूझ, अप्रोच आणि लँडिंग कॉन्फिगरेशनमध्ये पूर्ण स्टॉलमधून सावरण्याचा किंवा स्टॉल वॉर्निंग सिस्टीम सक्रिय करण्याचा समावेश असावा.
नियामकाला असाही सल्ला देण्यात आला आहे की, फिक्स्ड-विंग पायलट्सच्या प्रशिक्षण नोंदींचा एक-वेळचा आढावा घ्यावा, विशेषतः नॉन-शेड्यूल्ड आणि जनरल एव्हिएशन ऑपरेटरद्वारे नियुक्त केलेल्या पायलट्सच्या, जेणेकरून सर्व अनिवार्य सिम्युलेटर सराव पूर्ण झाले आहेत याची पडताळणी करता येईल.
व्हीएसआर व्हेंचर्सच्या व्हीटी-एसएसके (VT-SSK) या नोंदणीकृत दुसऱ्या लिअरजेट ४५ विमानाचा २८ जानेवारी २०२६ रोजी महाराष्ट्रातील बारामती विमानतळावर मुंबईहून बारामतीला जाताना अपघात झाला होता. या घटनेच्या काही महिन्यांनंतर हे निष्कर्ष समोर आले आहेत.
त्या अपघातात महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार आणि इतर चार जणांचा मृत्यू झाला होता.
२८ जानेवारी रोजी जारी केलेल्या प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरोच्या (PIB) निवेदनानुसार, विमानात दोन क्रू सदस्यांसह एकूण पाच जण होते. त्या अपघाताचा तपास एएआयबीने (AAIB) हाती घेतला.
पीआयबीच्या निवेदनात म्हटले आहे की, व्हीएसआर व्हेंचर्स ही एक नॉन-शेड्यूल्ड ऑपरेटर म्हणून कार्यरत होती आणि तिच्या ताफ्यात सात लिअरजेट ४५ विमानांसह एकूण १७ विमाने होती.
त्यात असेही म्हटले आहे की, डीजीसीएने (DGCA) फेब्रुवारी २०२५ मध्ये या ऑपरेटरचे शेवटचे नियामक ऑडिट केले होते, ज्यात कोणतेही लेव्हल-१ निष्कर्ष जारी केले गेले नव्हते.
२०२३ च्या मुंबई अपघातावरील एएआयबीचा अंतिम अहवाल फ्लाइट क्रूचे निर्णय, कार्यपद्धती, प्रशिक्षण आणि नियामक देखरेख यावर लक्ष केंद्रित करतो आणि विमानचालन सुरक्षा मजबूत करण्यासाठी उपाययोजनांची शिफारस करतो.
