Marathi e-Batmya
Related Articles
अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री (सेक्रेटरी ऑफ स्टेट) मार्को रुबिओ यांनी मंगळवारी मुंबईत परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांची भेट घेतली. भारताच्या तीन दिवसांच्या दौऱ्यावर आलेले मार्को रुबिओ यांनी २६/११ च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्यातील बळींना श्रद्धांजली वाहिली. या दौऱ्याचा उद्देश व्यापार, गुंतवणूक, संरक्षण, ऊर्जा आणि महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान या क्षेत्रांत भारत-अमेरिका द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ करणे हा आहे.
२६ नोव्हेंबर २००८ रोजी झालेल्या हल्ल्यात प्राण गमावलेल्या व्यक्तींच्या (ज्यामध्ये सहा अमेरिकन नागरिकांचाही समावेश होता) स्मृतीप्रित्यर्थ रुबिओ यांनी ताजमहाल पॅलेस हॉटेल येथे पुष्पचक्र अर्पण केले.
‘एक्स’ (X) वरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी म्हटले आहे की, अमेरिका त्या सर्वांचे स्मरण करते ज्यांनी आपले प्राण गमावले; तसेच हल्ल्याच्या वेळी ज्यांनी धैर्याने प्रतिसाद दिला, त्यांचाही आम्ही सन्मान करतो. यासोबतच, भारत-अमेरिका यांच्यातील चिरस्थायी भागीदारी आणि दहशतवादाचा सामना करण्याबाबतची आमची सामायिक वचनबद्धता आम्ही पुन्हा अधोरेखित करतो.
At the Taj Mahal Palace Hotel, I laid a wreath honoring the victims of the horrific November 26, 2008 terrorist attacks, including six American citizens.
We remember those lost, honor the courage of those who responded, and reaffirm the enduring U.S.-India partnership and our shared commitment to combating terrorism.
— Secretary Marco Rubio (@SecRubio) October 20, 2026
अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी अमेरिका, रशिया आणि चीन यांच्यात शस्त्रास्त्र नियंत्रणाबाबत (arms control) उच्च पातळीवर चर्चा होण्याची शक्यताही व्यक्त केली. त्यांनी म्हटले की, जगातील सर्वाधिक शक्तिशाली अशा या तीन अण्वस्त्रधारी राष्ट्रांमधील संवाद ही एक सकारात्मक घडामोड ठरेल.
चीन शस्त्रास्त्र नियंत्रणाबाबत चर्चेसाठी तयार आहे का, या पत्रकारांच्या प्रश्नाला उत्तर देताना मार्को रुबिओ म्हणाले की, मतभेद असूनही या तीन देशांच्या नेत्यांनी एकमेकांशी संवाद साधला पाहिजे.
ते म्हणाले, “जगातील सर्वाधिक शक्तिशाली तीन अण्वस्त्रधारी राष्ट्रांच्या नेत्यांनी एकमेकांशी संवाद साधणे, हे अत्यंत तर्कसंगत आणि योग्य आहे.”
संवादाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी रुबिओ यांनी रशिया-युक्रेन युद्धाच्या संदर्भातील मुत्सद्देगिरीचा (diplomacy) उल्लेख केला. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, वाटाघाटी करण्यासाठी दुसऱ्या बाजूशी संवाद साधणे आवश्यक असते.
त्यांनी सांगितले की, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शस्त्रास्त्र नियंत्रणाबाबत वॉशिंग्टन, मॉस्को आणि बीजिंग यांच्यात उच्चस्तरीय चर्चेसाठी तयारी दर्शवली आहे. त्यांनी या शक्यतेचे वर्णन जगासाठी एक सकारात्मक पाऊल असे केले. रुबिओ आणि जयशंकर यांच्यातील भेटीत भारत-अमेरिका सर्वसमावेशक जागतिक धोरणात्मक भागीदारी (Comprehensive Global Strategic Partnership) अधिक दृढ करण्यावर भर दिला जाण्याची शक्यता आहे. यामध्ये व्यापार आणि गुंतवणूक, संरक्षण, ऊर्जा, महत्त्वपूर्ण व उदयोन्मुख तंत्रज्ञान आणि परस्पर हिताच्या इतर विषयांवर चर्चा होऊ शकते.
ही भेट अशा वेळी होत आहे जेव्हा दोन्ही देशांमधील संबंधांत काही तणाव कायम आहे. गेल्या वर्षी वॉशिंग्टनने भारतीय वस्तूंवर लादलेले दंडात्मक शुल्क आणि मे २०२५ मध्ये भारत-पाकिस्तान दरम्यानच्या लष्करी संघर्षाची तीव्रता कमी करण्यात आपली भूमिका असल्याचा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेला दावा, यांसारख्या मुद्द्यांवरून दोन्ही देशांत मतभेद निर्माण झाले होते.
मार्को रुबिओ यांच्या या दौऱ्यामुळे प्रस्तावित द्विपक्षीय व्यापार कराराबाबत सुरू असलेल्या वाटाघाटींचा आढावा घेण्याची संधीही मिळणार आहे. भारत आणि अमेरिका २०२५ च्या सुरुवातीपासूनच शुल्क-संबंधित चिंता दूर करण्यासाठी, शुल्क-व्यतिरिक्त अडथळे (non-tariff barriers) काढून टाकण्यासाठी आणि बाजारपेठेत प्रवेश सुलभ करण्यासाठी चर्चा करत आहेत.
या भेटीपूर्वी, उझबेकिस्तानमध्ये बोलताना मार्को रुबिओ यांनी सांगितले की, भारतसोबतचा व्यापार करार अंतिम टप्प्यात आहे. त्यांनी असेही सूचित केले की, हा करार अमेरिकन प्रशासनाकडून ‘राष्ट्रीय सुरक्षेच्या आधारावर सवलती’ (national security waivers) देण्याबाबतच्या विचारांमधील एक महत्त्वाचा घटक आहे.
भारत अमेरिकेला होणाऱ्या आपल्या निर्यातीवर अधिक अनुकूल शुल्क दरांची मागणी करत आहे, तर जयशंकर यांनी अलीकडेच सांगितले होते की, वाटाघाटी आता एका ‘निर्णायक टप्प्यावर’ (landing point) पोहोचल्या आहेत.
याव्यतिरिक्त, अमेरिकेचे स्थलांतर धोरण आणि H-1B व्हिसा शुल्कात झालेली मोठी वाढ यामुळेही दोन्ही देशांमधील संबंधांवर ताण आला आहे. ‘ग्रीन कार्ड’ प्रक्रियेतील एका महत्त्वाच्या कार्यक्रमावर वॉशिंग्टनने घातलेल्या निर्बंधांमुळे टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS) आणि विप्रो (Wipro) सारख्या मोठ्या जागतिक आणि भारतीय आयटी कंपन्यांसमोर अडचणी निर्माण झाल्या आहेत, ज्यामुळे चिंता अधिक वाढली आहे.
व्यापार, शुल्क आणि इतर धोरणात्मक मुद्द्यांवर मतभेद असूनही, दोन्ही देश उच्चस्तरीय संवाद कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. याच पार्श्वभूमीवर रुबिओ यांची या वर्षातील ही दुसरी भारत भेट आहे.
यापूर्वी मे महिन्यात झालेल्या भेटीदरम्यान, त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि जयशंकर यांच्याशी चर्चा केली होती, तसेच ‘क्वाड’ (Quad) देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीतही सहभाग घेतला होता.
अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्र्यांसोबत एक मोठे व्यावसायिक शिष्टमंडळही आले आहे. या दौऱ्यात आर्थिक संबंधांना चालना देणे हा एक मुख्य उद्देश असण्याची शक्यता आहे. मुंबईतील त्यांच्या कार्यक्रमांमध्ये अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याच्या २५० व्या वर्धापन दिनानिमित्त आयोजित एका स्वागत समारंभाचाही समावेश आहे.
तीन दिवसांच्या या दौऱ्याचा भाग म्हणून, रुबिओ बुधवारी गुजरातमधील जामनगरला भेट देणार आहेत.
