इराण युद्धाच्या वाढत्या तीव्रतेमुळे जागतिक बाजारपेठा हादरल्याने रुपयामध्ये अस्थिरता आणि जोखीम टाळण्याची भावना वाढली. त्यानंतर सोमवारी (३० मार्च, २०२६) रुपयाने दिवसभरातील व्यवहारात ९५ रूपये डॉलरचा टप्पा ओलांडला आणि अमेरिकन चलनासमोर ९४.७८ (तात्पुरता) वर स्थिरावला.
फॉरेक्स व्यापाऱ्यांनी सांगितले की, पश्चिम आशियाई संकटाचा ३१ वा दिवस उजाडल्याने ऊर्जा बाजारपेठांमध्ये चिंता वाढल्याने, USD/INR जोडीमध्ये मोठी अस्थिरता दिसून आली आणि दिवसभरातील व्यवहारात ती १६५ पैशांनी वर-खाली झाली.
आंतरबँक परकीय चलन बाजारात, रिझर्व्ह बँकेने बँका रात्रभर ठेवू शकणारी निव्वळ खुली स्थिती (नेट ओपन पोझिशन) १०० दशलक्ष डॉलर्सपर्यंत कमी केल्यानंतर, रुपया ९३.६२ वर उघडला आणि नंतर अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत ९३.५७ पर्यंत वधारला, ज्यामुळे मागील बंद भावापेक्षा १२८ पैशांची वाढ नोंदवली गेली.
आरबीआयने (RBI) आपल्या २७ मार्च २०२६ रोजीच्या परिपत्रकाद्वारे बँकांसाठी नेट ओपन पोझिशन (NOP-INR) १०० दशलक्ष डॉलर्सवर मर्यादित केली, ज्याचे पालन १० एप्रिलपर्यंत करणे आवश्यक होते.
तथापि, ही गती टिकवण्यात ते अयशस्वी ठरले आणि दिवसभरातील व्यवहारात अमेरिकन चलनासमोर ९५.२२ च्या सर्वकालीन नीचांकी पातळीवर घसरले.
सोमवारच्या (३० मार्च २०२६) व्यापार सत्राच्या अखेरीस, रुपया अमेरिकन डॉलरसमोर ९४.७८ (तात्पुरता) या पातळीवर होता, जो त्याच्या मागील बंद भावापेक्षा (९४.८५) ७ पैशांनी वधारला होता.
शुक्रवारी (२७ मार्च २०२६), रुपया तब्बल ८९ पैशांनी घसरून अमेरिकन डॉलरसमोर ९४.८५ च्या ऐतिहासिक नीचांकी पातळीवर बंद झाला.
“या कमकुवतपणाच्या मुळाशी जागतिक पार्श्वभूमी आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी होण्याची आशा मावळल्याने, जोखीम टाळण्याची प्रवृत्ती परत आली आहे. आणि जेव्हा अनिश्चितता वाढते, तेव्हा बाजारपेठा नैसर्गिकरित्या सुरक्षित मालमत्तांकडे वळतात, ज्यामुळे डॉलर मजबूत होतो आणि रुपयासारखी उदयोन्मुख बाजारपेठेतील चलने कमकुवत होतात,” असे सीआर फॉरेक्स ॲडव्हायझर्सचे व्यवस्थापकीय संचालक अमित पाबरी म्हणाले.
फॉरेक्स व्यापाऱ्यांनी सांगितले की, वाढलेला डॉलर निर्देशांक आणि कच्च्या तेलाच्या किमतींमुळे USD/INR जोडीवर दबाव येत आहे. सुरक्षित गुंतवणुकीची मागणी डॉलर निर्देशांकाला १०० च्या पातळीवर स्थिर ठेवत आहे, ज्यामुळे रुपयामध्ये कोणतीही लक्षणीय सुधारणा होण्यास मर्यादा येत आहेत.
शिवाय, वाढत्या भू-राजकीय तणावाचे प्रतिबिंब तेलाच्या किमतींमध्ये त्वरित दिसून आले आणि पुरवठ्यात व्यत्यय येण्याच्या भीतीमुळे ब्रेंट क्रूडच्या किमती वाढल्या, असेही त्यांनी सांगितले.
दरम्यान, सहा चलनांच्या बास्केटच्या तुलनेत डॉलरची ताकद मोजणारा डॉलर निर्देशांक ०.१५ टक्क्यांनी घसरून १००.३० वर व्यवहार करत होता.
जागतिक तेल मानक असलेले ब्रेंट क्रूड, वायदे बाजारात २.६०% वाढीसह प्रति बॅरल ११४.९७ डॉलरवर व्यवहार करत होते.
देशांतर्गत शेअर बाजारात, सेन्सेक्स १,६३५.६७ अंकांनी घसरून ७१,९४७.५५ वर स्थिरावला, तर निफ्टी ४८८.२० अंकांनी घसरून २२,३३१.४० वर आला.
एक्सचेंजच्या आकडेवारीनुसार, परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी शुक्रवारी (२७ मार्च) निव्वळ आधारावर ₹४,३६७.३० कोटींच्या इक्विटीची विक्री केली.
दरम्यान, अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सोमवारी सांगितले की, देशाची आर्थिक मूलतत्त्वे मजबूत आहेत आणि इतर उदयोन्मुख बाजारपेठांच्या तुलनेत भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत “अगदी उत्तम” कामगिरी करत आहे.
२८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पश्चिम आशियाई संघर्ष सुरू झाल्यापासून, रुपयाचे ४.१ टक्क्यांनी अवमूल्यन होऊन २७ मार्च २०२६ रोजी तो प्रति डॉलर ९४.८२ रुपयांवर बंद झाला.
या प्रश्नाला उत्तर देताना, अर्थ राज्यमंत्री पंकज चौधरी म्हणाले की, रुपयाचे मूल्य बाजारावर अवलंबून असते आणि त्यावर विविध घटकांचा प्रभाव पडतो.
“सरकार आणि आरबीआय रुपयाच्या मूल्यावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत,” असे ते म्हणाले.
चालू आर्थिक वर्षात अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे (INR) जवळपास १० टक्क्यांनी अवमूल्यन झाले आहे.
Marathi e-Batmya