केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळाने (CBDT) कर निर्धारण वर्ष २०२५-२६ साठी प्राप्तिकर विवरण फॉर्म ३ (ITR-३) अधिसूचित केला आहे, जो आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये मिळवलेल्या उत्पन्नासाठी लागू आहे. फॉर्म ITR-३ डॉक्टर, वकील, सल्लागार किंवा फ्रीलांसर यांसारख्या व्यवसाय किंवा व्यावसायिकांच्या नफ्यामधून उत्पन्न मिळवणाऱ्या व्यक्ती आणि हिंदू अविभाजित कुटुंब (HUF) यांना लागू आहे.
२९ एप्रिल रोजी, प्राप्तिकर विभागाने मूल्यांकन वर्ष २०२५-२६ साठी ITR-१ आणि ITR-४ फॉर्म अधिसूचित केले होते आणि सूचीबद्ध इक्विटीजमधून १.२५ लाख रुपयांपर्यंत दीर्घकालीन भांडवली नफा (LTCG) असलेल्या व्यक्तींसाठी रिटर्न भरणे सोपे केले होते.
आयकर विभागाने आयटीआर३ मध्ये महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत. मालमत्ता आणि दायित्वे नोंदवण्याची मर्यादा (अनुसूची एएल अंतर्गत) ₹५० लाखांवरून ₹१ कोटी करण्यात आली आहे, ज्यामुळे मध्यम उत्पन्न करदात्यांवर प्रकटीकरणाचा भार कमी झाला आहे.
भांडवली नफा २३ जुलै २०२४ पूर्वी किंवा नंतर झाला आहे की नाही यावर आधारित विभागावा लागेल. जर इक्विटी-ओरिएंटेड म्युच्युअल फंडांचे शेअर्स किंवा युनिट्स २३ जुलै २०२४ पूर्वी विकले गेले असतील, तर एका आर्थिक वर्षात १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नफ्यावर दीर्घकालीन भांडवली नफा (LTCG) कर १०% आकारला जाईल. जर २३ जुलै २०२४ नंतर विकला गेला तर एका आर्थिक वर्षात १.२५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नफ्यावर १२.५% कर आकारला जाईल.
१ ऑक्टोबर २०२४ नंतर संबंधित लाभांश उत्पन्नाची नोंद केली गेली तरच शेअर बायबॅकमधून होणारे नुकसान मान्य आहे. वित्त कायदा २०२४ मध्ये बदल झाल्यानंतर, २३ जुलै २०२४ पूर्वी आणि नंतरचे नफा स्वतंत्रपणे नोंदवण्यासाठी फॉर्ममध्ये शेड्यूल कॅपिटल गेन्समध्ये एक नवीन भाग सादर करण्यात आला आहे.
२३ जुलै २०२४ पूर्वी मालमत्ता खरेदी केलेल्या व्यक्ती किंवा एचयूएफना दोन पर्यायांपैकी एक निवडण्याचा पर्याय देखील या फॉर्ममध्ये देण्यात आला आहे: एकतर इंडेक्सेशनशिवाय १२.५% दराने दीर्घकालीन भांडवली नफा (एलटीसीजी) कर भरावा किंवा इंडेक्सेशन फायद्यांसह २०% एलटीसीजी कराची विद्यमान प्रणाली सुरू ठेवावी.
त्याचप्रमाणे, फाइलिंग सुलभतेसाठी कलम ८०सी आणि कलमवार टीडीएस रिपोर्टिंग सारख्या वजावटीसाठी ड्रॉपडाउन देखील सुरू करण्यात आले आहेत. ८०सी अंतर्गत गुंतवणूक आणि घरभाडे भत्ता यासारख्या वजावटीसाठी फॉर्ममध्ये बारीक तपशील आवश्यक आहेत.
“हे बदल अनुपालन सुलभतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी, डेटा अचूकता सुधारण्यासाठी आणि उदयोन्मुख धोरणात्मक घडामोडींशी अहवाल जुळवण्यासाठी सीबीडीटीच्या चालू प्रयत्नांना प्रतिबिंबित करतात,” असे कर आणि सल्लागार कंपनी, एकेएम ग्लोबलचे भागीदार संदीप सहगल म्हणतात.
टीडीएस विभागांतर्गत, स्वरूप वेळापत्रक-टीडीएसमध्ये टीडीएस विभाग कोड (उदा. १९४अ, १९४एच, इ.) उघड करणे अनिवार्य करते. “हे लक्ष्यित सुधारणा रिटर्न फाइलिंग प्रक्रियेत अधिक स्पष्टता, अनुपालन सुलभता आणि डेटा-चालित अचूकतेकडे सतत चालना दर्शवतात,” असे नांगिया अँडरसन एलएलपीचे भागीदार नीरज अग्रवाल म्हणतात.
ऑडिटची आवश्यकता नसलेले आयटीआर दाखल करण्याची शेवटची तारीख ३१ जुलै आणि ऑडिटची आवश्यकता असलेल्यांसाठी ३१ ऑक्टोबर आहे.
Marathi e-Batmya