Marathi e-Batmya
Related Articles
आरबीआय अर्थात भारतीय रिझर्व्ह बँकेने सर्व बँकांना त्यांचे डिजिटल ऑपरेशन्स ‘बँक.इन’ डोमेनवर संक्रमण करण्यासाठी ३१ ऑक्टोबर २०२५ ही अंतिम मुदत निश्चित केली आहे. देशभरातील ऑनलाइन बँकिंग सेवांच्या सुरक्षा पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी हा निर्देश देण्यात आला आहे. डोमेन नावाचे मानकीकरण करून, आरबीआय डिजिटल बँकिंग अधिक सुरक्षित आणि वापरकर्ता-अनुकूल बनवण्याचे उद्दिष्ट ठेवते, ज्यामुळे ग्राहकांमध्ये गोंधळाची शक्यता कमी होते आणि डिजिटल व्यवहारांवर विश्वास वाढतो.
एकात्मिक डोमेनकडे जाण्यामुळे ऑनलाइन बँकिंगसाठी एक सुसंगत आणि सुरक्षित इंटरफेस प्रदान होण्याची अपेक्षा आहे. ऑनलाइन प्लॅटफॉर्ममधील कमकुवतपणाचा फायदा घेणाऱ्या सायबर गुन्हेगारांकडून निर्माण होणाऱ्या वाढत्या धोक्यांना प्रतिसाद म्हणून हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. वेगाने डिजिटल होत असलेल्या आर्थिक परिस्थितीत ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी आरबीआयच्या व्यापक धोरणाचा हा एक भाग आहे. या संक्रमणामुळे बँकांना नवीन आवश्यकतांचे पालन करण्यासाठी त्यांच्या आयटी पायाभूत सुविधा अद्ययावत कराव्या लागतील, ज्यामुळे ग्राहकांना एकसंध आणि सुरक्षित बँकिंग अनुभव मिळेल.
२२ एप्रिल रोजी जारी केलेल्या आरबीआयच्या परिपत्रकानुसार: “कृपया ७ फेब्रुवारी २०२५ रोजीच्या विकासात्मक आणि नियामक धोरणांवरील विधानातील परिच्छेद ४ पहा, “‘bank.in’ आणि ‘fin.in’ डोमेनद्वारे वित्तीय क्षेत्रात विश्वास वाढवणे” यावरील, ज्यामध्ये डिजिटल पेमेंटमधील फसवणुकीच्या वाढत्या घटनांना तोंड देण्यासाठी बँकांसाठी ‘.bank.in’ हे विशेष इंटरनेट डोमेन सादर करण्याची घोषणा करण्यात आली होती.
या उपक्रमाचे उद्दिष्ट सायबर सुरक्षा चौकट मजबूत करणे आणि डिजिटल बँकिंग आणि पेमेंट सिस्टमवरील जनतेचा विश्वास वाढवणे आहे.”
परिपत्रकात असे लिहिले आहे: “इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या (MeitY) अंतर्गत, नॅशनल इंटरनेट एक्सचेंज ऑफ इंडिया (NIXI) द्वारे अधिकृत केलेल्या इन्स्टिट्यूट फॉर डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च इन बँकिंग टेक्नॉलॉजी (IDRBT) द्वारे बँकांसाठी ‘bank.in’ डोमेन कार्यान्वित करण्याचा निर्णय आता घेण्यात आला आहे, जो या डोमेनसाठी विशेष रजिस्ट्रार म्हणून काम करेल. नोंदणी प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी बँका sahyog@idrbt.ac.in वर IDRBT शी संपर्क साधू शकतात. अर्ज प्रक्रिया आणि नवीन डोमेनमध्ये स्थलांतराशी संबंधित विविध पैलूंवर IDRBT बँकांना मार्गदर्शन करेल.”
बँकिंग क्षेत्रातील सायबर सुरक्षेबद्दलच्या वाढत्या चिंता दूर करण्यासाठी आरबीआय RBI च्या निर्देशाकडे एक सक्रिय उपाय म्हणून पाहिले जाते. डिजिटल व्यवहारांच्या वाढीसह सुधारित सुरक्षा प्रोटोकॉलची आवश्यकता स्पष्ट झाली आहे. ‘Bank.in’ डोमेन अंतर्गत बँकांसाठी एकसमान डिजिटल ओळख स्थापित करून, RBI कायदेशीर बँकिंग पोर्टलची नक्कल करणाऱ्या फसव्या वेबसाइटशी संबंधित जोखीम कमी करण्याची आशा करते. हा उपक्रम वित्तीय सेवांमध्ये सायबर सुरक्षा वाढविण्याच्या जागतिक ट्रेंडशी सुसंगत आहे.
सिग्नीचे सह-संस्थापक आणि सीईओ अंकित रतन म्हणाले: “‘.bank.in’ डोमेनचे कार्यान्वित होणे हे भारताच्या वेगाने वाढणाऱ्या डिजिटल आर्थिक परिसंस्थेला सुरक्षित करण्याच्या प्रयत्नांमध्ये एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या उपक्रमाद्वारे, बँकांनी स्वीकारले पाहिजे असा विश्वासार्ह, विशेष डोमेन तयार करून आरबीआय सायबर सुरक्षेत एक नवीन बेंचमार्क स्थापित करत आहे. या पावलामुळे आर्थिक फसवणुकीचे प्रमुख स्रोत असलेल्या सायबर धोके, फिशिंग हल्ले आणि बनावट बँकिंग वेबसाइट्समध्ये लक्षणीय घट होईल. हे निश्चित डोमेन ग्राहकांना आणि टेक प्लॅटफॉर्मसाठी कायदेशीर बँकिंग वेबसाइट्स आणि अॅप्स अधिक सहजपणे ओळखण्यासाठी पडताळणी सुलभ करेल. डिजिटल व्यवहारांवर जनतेचा विश्वास वाढवण्यासाठी ही एक सोपी पण शक्तिशाली यंत्रणा आहे. दीर्घकाळात, हा उपक्रम फसवणूक आणि आर्थिक नुकसान रोखून भारतीय बँकिंग क्षेत्राचे अब्जावधी रुपये वाचवू शकतो. हे ब्राउझरच्या सहकार्याने नवोपक्रमांचे दरवाजे देखील उघडते, जसे की सत्यापित बँकिंग डोमेनसाठी ‘वित्तीय सुरक्षित’ टॅग, वापरकर्त्यांचे अधिक संरक्षण करते. भारताची डिजिटल अर्थव्यवस्था विस्तारत असताना, अशा सक्रिय सायबरसुरक्षा उपाययोजनांचे केवळ स्वागतच नाही तर ते आवश्यक आहेत.”
‘.bank.in’ डोमेनवरील वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१. ‘.bank.in’ डोमेन म्हणजे काय?
.bank.in डोमेन हे डिजिटल पेमेंट फसवणूक रोखण्यासाठी आणि ऑनलाइन बँकिंग सेवांवरील विश्वास वाढवण्यासाठी RBI ने विशेषतः भारतीय बँकांसाठी सुरू केलेले एक सुरक्षित आणि विशेष इंटरनेट डोमेन आहे.
२. ‘.bank.in’ डोमेन कोणी सुरू केले?
नॅशनल इंटरनेट एक्सचेंज ऑफ इंडिया (NIXI) आणि MeitY च्या अधिकृततेखाली इन्स्टिट्यूट फॉर डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च इन बँकिंग टेक्नॉलॉजी (IDRBT) द्वारे प्रदान केलेल्या डोमेन नोंदणी आणि ऑपरेशनल सपोर्टसह, भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) ने हा उपक्रम सुरू केला.
३. हे डोमेन का सुरू केले जात आहे?
या डोमेनचे उद्दिष्ट आहे:
वित्तीय क्षेत्रातील सायबरसुरक्षा चौकट मजबूत करणे
ग्राहकांना खऱ्या बँकिंग वेबसाइट सहजपणे ओळखण्यास मदत करणे
बनावट बँकिंग डोमेनद्वारे फिशिंग आणि स्पूफिंग हल्ले रोखणे
डिजिटल बँकिंग प्रणालींवर जनतेचा विश्वास वाढवणे
४. बँका ‘.bank.in’ डोमेनसाठी कशी नोंदणी करू शकतात?
बँकांना sahyog@idrbt.ac.in या ईमेलवर IDRBT शी संपर्क साधावा लागेल. नोंदणी आणि स्थलांतर प्रक्रियेत IDRBT त्यांना मार्गदर्शन करेल.
भारतातील बँकिंग उद्योगात जलद गतीने तांत्रिक प्रगती आणि फिनटेक कंपन्यांकडून वाढती स्पर्धा दिसून येत आहे. डोमेन संक्रमणासाठी आरबीआयची आवश्यकता ही क्षेत्राचे आधुनिकीकरण आणि ग्राहकांचा विश्वास राखण्याच्या दिशेने एक पाऊल आहे. मोठ्या वित्तीय संस्था या संक्रमणाचे नेतृत्व करतील अशी अपेक्षा आहे, ज्यामुळे लहान संस्थांसाठी ऑपरेशनल बेंचमार्क स्थापित होतील. या हालचालीमुळे क्षेत्रातील डिजिटल सुरक्षेच्या एकूण दृष्टिकोनावर परिणाम होईल, ज्यामुळे डिजिटल बँकिंग पद्धती सुरक्षित करण्यासाठी भारताची वचनबद्धता अधिक मजबूत होईल.
हे निर्देश मजबूत सायबर सुरक्षा उपाययोजना स्वीकारण्याची निकड अधोरेखित करत असताना, अंमलबजावणीच्या बाबतीत बँकांसाठी एक आव्हान देखील निर्माण करते. नवीन डोमेन आवश्यकतांचे पालन करण्यासाठी बँकांना आयटी अपग्रेड आणि पायाभूत सुविधांमध्ये गुंतवणूक करावी लागेल.
