रतन टाटा यांचे सावत्र भाऊ नोएल टाटा, टाटा सन्समधील बहुसंख्य भागभांडवल नियंत्रित करणाऱ्या दोन प्रमुख टाटा ट्रस्ट्सच्या अध्यक्षपदावर येण्याआधी ही काही काळाची बाब आहे, जी समूहाची होल्डिंग कंपनी आहे.
एन चंद्रशेखरन हे टाटा सन्सचे अध्यक्ष म्हणून त्यांचे नेतृत्वाचे स्थान पुढे चालू ठेवतील, ही भूमिका त्यांनी २०१७ पासून सांभाळली आहे, लक्ष निश्चितपणे दोन प्रमुख ट्रस्ट्सकडे वळले आहे – दोराबजी टाटा ट्रस्ट आणि रतन टाटा ट्रस्ट, जिथे रतन टाटा सेवानिवृत्त झाल्यानंतर अध्यक्ष होते.
रतन टाटा यांचे सावत्र भाऊ नोएल टाटा हे आधीपासून सर रतन टाटा ट्रस्ट आणि सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट या दोन्ही मंडळांवर विश्वस्त म्हणून काम करतात. इतर सदस्य आहेत जे रतन टाटांचे विश्वासू आहेत.
सूत्रांनी सुचवले आहे की नोएल टाटा यांनी भूमिका स्वीकारण्यापूर्वी विद्यमान विश्वस्तांपैकी एक अध्यक्ष म्हणून मध्यंतरी कार्यभार स्वीकारू शकतो किंवा विश्वस्त स्वतःच नोएलला थेट सर्वोच्च पदासाठी नामनिर्देशित करण्याचा निर्णय घेऊ शकतात.
“नोएल ही अशी व्यक्ती नाही जी आपला अधिकार सांगेल किंवा त्याच्या नावाचा आग्रह धरेल,” असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.
सध्या, टाटा सन्समधील ६६% स्टेक टाटा ट्रस्ट्स नियंत्रित करतात. ट्रस्ट शिक्षण आणि आरोग्य सेवेसह परोपकारी कार्यात गुंतलेले आहेत. २०१२ मध्ये टाटा सन्सचे अध्यक्ष म्हणून निवृत्त झाल्यानंतर रतन टाटा यांनी टाटा ट्रस्टचे अध्यक्षपद स्वीकारले. खरं तर, अनेकांचे म्हणणे आहे की तो ट्रस्टकडून शॉट्स कॉल करत होता. दिवंगत सायरस मिस्त्री यांनीही टाटा सन्सच्या अध्यक्षपदावरून हकालपट्टी करताना दुहेरी शक्ती केंद्रांच्या मुद्द्याबद्दल उल्लेख केला होता.
टाटा सन्सचे अध्यक्ष म्हणून रतन टाटा यांचे संभाव्य उत्तराधिकारी म्हणून नोएल टाटा यांचे नाव अनेकदा पुढे आले होते, परंतु टाटाच्या ऑपरेटिंग कंपन्यांमधील त्यांच्या मर्यादित अनुभवामुळे त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केले गेले.
जेव्हा निवड समिती संभाव्य उमेदवारांची तपासणी करत होती, तेव्हा रतन टाटा यांनी स्वतः एका मुलाखतीत कबूल केले की नोएलकडे पुरेसा अनुभव नव्हता. शेवटी, निवड समितीने योग्य प्रवासी किंवा अंतर्गत टाटा व्यावसायिक ओळखण्यासाठी संघर्ष केल्यावर दिवंगत सायरस मिस्त्री सर्वसहमतीचे उमेदवार म्हणून उदयास आले.
सध्या टाटा इंटरनॅशनल लिमिटेडचे चेअरमन नोएल टाटा हे चार दशकांपासून टाटा समूहाचा भाग आहेत. ट्रेंट, व्होल्टास आणि टाटा इन्व्हेस्टमेंट कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष आणि टाटा स्टील आणि टायटन कंपनी लिमिटेडचे उपाध्यक्ष म्हणून ते टाटा समूहाच्या विविध कंपन्यांच्या बोर्डवर काम करतात.
नोएल टाटा हे दिवंगत सायरस मिस्त्री यांचे मेहुणे देखील आहेत, कारण त्यांनी मिस्त्री यांच्या बहिणीशी लग्न केले आहे. टाटा सन्समध्ये, मिस्त्री कुटुंबाकडे १८% अधिक भागीदारी आहे, ज्यामुळे त्यांना अध्यक्ष निवडण्यासाठी आवाज मिळतो. रतन टाटा यांचा उत्तराधिकारी निवडण्यासाठी सायरस निवड समितीचा एक भाग होता. नंतर उमेदवार झाल्यावर त्यांनी स्वतःला माघार घेतली.
नोएलचा मुलगा नेव्हिल टाटा हा देखील टाटा ट्रस्टच्या काही ट्रस्टींमध्ये विश्वस्त म्हणून सहभागी आहे. नोएल टाटा यांनी टाटा ट्रस्टमध्ये सर्वोच्च पद स्वीकारले तर भविष्यात कधीतरी टाटा सन्सचा पदभार स्वीकारण्यासाठी नेव्हिलला उमेदवार होण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.
टाटांच्या इतिहासात असे प्रसंग आहेत जेव्हा टाटा नसलेल्या व्यक्तीने समूहाचे अध्यक्षपद स्वीकारले आहे. १९३२ ते १९३८ या काळात सर नौरोजी सकलतवाला यांनी अध्यक्षपदाची जबाबदारी स्वीकारली. नंतर २०१२ मध्ये, सायरस मिस्त्री आले, परंतु २०१६ मध्ये त्यांचा कार्यकाळ कमी झाला. सध्या, टाटा सन्स एन चंद्रशेखरन यांच्या नेतृत्वाखाली आहे.
Marathi e-Batmya